रावणः मारिचं वीर्ये युद्धे च गर्वे च त्वदन्यः समो नास्ति, त्वं महावीर्यवान् महायोगदक्षः चेत्युक्त्वा, तस्मिन्नर्थे अहम् आगतः निशाचर, मद्वचनेन त्वं यथोचितं कार्यं कुरु इति तम् उपादिशत्। सः स्वर्णमृगस्वरूपं बिभ्राणं, रजतबिन्दुभूषितं, रामाश्रमस्य समीपे सीताया अग्रे विचरितुम् आज्ञापयत्। तं मृगरूपं त्वां दृष्ट्वा, सीता नूनम् रामं लक्ष्मणं च त्वद्ग्रहणाय याचिष्यति इति सः निश्चितवान्। तयोः तत्र निर्गतेषु, शून्ये तस्मिन्नाश्रमे, अहम् यथासुखं सीतां गृह्णीयाम्, यथा राहुः शशिनः प्रभां हरति इति चकार। ततः, रामस्य भार्यामपहरणक्लेशेन पीडितस्य, स्वकार्यसिद्ध्यर्थं तं रामं सुखेन हनिष्यामि, तदा मे हृदयं तृप्यति इति अपि सः न्यगदत्। एवं रावणस्य रामवर्णनं श्रुत्वा, महात्मा मारिचः भयाकुलः, तस्य मुखं शुष्कमभवत्। सः शुष्कोष्ठः, मृतेव च स्थाणुः, विक्लवः, रावणं भीतया निरीक्ष्य तस्थौ। रामस्य वीर्यं सुविज्ञाय, सः महावने भयाकुलचित्तः, कृताञ्जलिः, हितसत्यवचनं रावणं प्रत्युवाच। एवमस्ति पवित्रे वाल्मीकिरामायणे अरण्यकाण्डे सप्तत्रिंशः सर्गः। तत्र राक्षसराजस्य वचनं श्रुत्वा, वाक्यविशारदः प्रभायुक्तः मारिचः राक्षसाधिपतिं प्रत्युवाच। राजन्, ये सदा प्रियं वदन्ति, ते सुलभाः; यः तु अप्रियमपि हितं वदति शृणोति च, स दुर्लभः। त्वं नूनं रामं न जानासि—सः बलधर्मोपेतः, दुर्विज्ञेयचरितः, चपलः, इन्द्रवरुणयोः समः। सर्वे राक्षसाः स्वस्ति भवन्तु; रामो यदि कोपितः, लोकान् राक्षसांश्च न विनाशयेत् इति प्रार्थये। जनकात्मजा तव विनाशहेतोर्नोत्पन्ना, सीतायाः कृते महाप्रश्नो न स्यात्। लङ्कापुरी राक्षसैः सहिताः, त्वया स्वेच्छया वर्तमानेन, न विनश्येत्। राजा यः कामवशः, दुष्टमन्त्रिणा उपदिष्टः, सः आत्मानं स्वजनं राष्ट्रं च नाशयति। रामः न पित्रा त्यक्तः, न सीमां लङ्घितवान्, न लोभी, न दुष्चरितः, न क्षत्रियकुलस्य कलङ्कः। कौसल्यानन्दनः धर्मगुणैः समन्वितः, सर्वभूतहिते रतः, प्राणिषु न कठोरः। सत्यप्रियपिता कैकेय्या छलेन मोहितः इति दृष्ट्वा, स धर्मात्मा 'करिष्यामि' इति वदित्वा, वनं प्रविष्टः। कैकेय्याः कामार्थं, पितरं दशरथं च मान्य, राज्यं सुखानि च त्यक्त्वा, दण्डकवनं प्रविष्टः। रामः न कठोरः, न मूढः, न असंयतः; तस्मात् तस्याप्रसिद्धं मिथ्यावचनं न वक्तव्यम्। रामः धर्मस्वरूपः, कुलीनः, सत्यवीर्यनिष्ठः, स देवेषु इन्द्रवत् सर्वलोकस्य राजा। कथं त्वं वैदेहीं स्वतेजसा रक्ष्यमाणां, सूर्यतेजः इव हरितुम् इच्छसि? ज्वलन्तं रामाग्निं युद्धे न प्रवेष्टुम् अर्हसि, यस्य बाणाः ज्वलनसमाः, अनिर्दग्धवनेन च तेन न समीपगमनम्। यस्य धनुः प्रसारितं, मुखं प्रभायुतम्, बाणाः ज्वलनसमानः, अयमप्रत्याहत्य, धनुष्मान्, शत्रुसैन्यविनाशकः। राज्यं सुखं आत्मप्राणं च त्यक्त्वापि, रामस्य कारणेन आत्मनः विनाशं न कुर्याः। यस्य भार्या जनकात्मजा, तस्य तेजोऽप्रमेयम्; तां वनस्थां रामधनुना रक्ष्यमाणां त्वं न हर्तुम् अर्हसि। सः पुरुषसिंहः, विशालवक्षाः, प्रभायुक्तः, तस्य भार्या प्राणेभ्यः प्रियतराऽस्ति। सीता, मिथिलात्मजस्य प्रियतमा, सुकेशी, ज्वलन्ते हव्यवाट इव, तां स्प्रष्टुं न शक्यते। किं व्यर्थपरिश्रमेण, राक्षसाधिप? यदि सः त्वां युद्धे पश्यति, तदा नूनं तव विनाशः। यदि दीर्घकालं जीवितं सुखं राज्यं च इच्छसि, रामस्य अप्रियम् अकर्तव्यम्। मन्त्रिभिः विभीषणमुख्यैः सह, धर्मज्ञैः समाचिन्त्य, दोषगुणबलाबलानि सम्यग्विचार्य, स्वहितं कर्तव्यम्। आत्मनः बलं राघवस्य च सम्यग्विज्ञाय, यत् हितं यत् योग्यं तत् कर्तव्यम्। मम तु मतिः—कोसलराजपुत्रेण युद्धे त्वं न समागन्तव्यम्। इदानीं पुनः उत्तमं योग्यं हितं वचनं शृणु, निशाचराधिप। पुनः अष्टात्रिंशः सर्गः वाल्मीकिरामायणे अरण्यकाण्डे श्राव्यः। यदा किलाहम्, स्वबलात् भूमौ विचरन्, सहस्रगजबलसम्पन्नः, पर्वतसदृशः आसम्। मम वर्णः मेघसदृशः, सुवर्णकुण्डलैः शोभितः, भीषणः, किरीटी, गदायुधधारी च। अहं दण्डकवनं विचरन्, मुनिमांसं खादन्, लोकत्रासदायकः अभवम्। तदा धर्मात्मा महर्षिः विश्वामित्रः मया संत्रस्तः, सः स्वयम् दशरथराजानं गत्वा, 'रामः मां यज्ञकाले रक्षतु' इति निवेदितवान्।