जनस्थाननिवासिनः खरस्य शासनपालकाः चतुर्दश सहस्राणि भीषणकर्माणः राक्षसाः, शूराः च लक्ष्यकुशलाः च, तत्र वसन्ति स्म। ते सर्वे महाबलिनः जनस्थाननिवासिनः संगम्य, पूर्णतया खरपरायणाः, रामेण सह युद्धे प्रवृत्ताः। खरप्रमुखाः राक्षसाः, विविधायुधधराः, युद्धमध्यगतं रोषसंयुक्तं रामं प्रत्यगच्छन्। स तु रामः, कठोरं वचनमपि अनुक्त्वा, केवलं धनुषा बाणान् संचालयन्, तेषां चतुर्दशसहस्राणि घोराणां महाबलिनां राक्षसानां निःशेषं वधं चकार। तान् सर्वान् नरवीरः पादातिः ज्वलद्भिः शरैः निपात्य, संग्रामे खरं अपि हत्वा, दूषणं अपि अपातयत्। त्रिशिरसमपि हत्वा, दण्डकारण्यं भयशून्यं चकार; स च रामः, पितुः कोपात् निर्वासितः, भार्यया सह, प्रायः प्राणैः वसति स्म। स एव रामः, तस्य सैन्यस्य विनाशकः, क्षत्रियाणाम् अपकीर्तिः इति राक्षसाः मन्यन्ते—अधार्मिकः, कठोरः, क्रूरः, मूढः, लोभः, अयुक्तात्मा च। धर्मं परित्यज्य, अधर्मे मनः स्थाप्य, प्राणिनां हिंसायाम् एव रममाणः, निरवैरः अपि, वनमध्ये हिंसायाम् प्रवृत्तः। खरस्य भगिन्याः कर्णनासिकयोः छेदनेन सा विकृता अभवत्; अहं जनस्थानात् तस्य भार्यां सीतां, या सुरकन्यायाः तुल्या, हर्तुम् उद्यतः। बलात् तां आनयिष्यामि—त्वं मे सहायः भव; त्वया सह स्थितेन, महाबल, निश्चितं कार्यसिद्धिं प्राप्स्यामि। यदि सर्वे अपि देवाः भ्रातृभिः सह आगच्छेयुः, मम कोऽपि भीः नास्ति; अतः मे सहायः भव, त्वं हि समर्थः राक्षसश्रेष्ठ। त्वयि बलं युद्धे च गर्वे च तुल्यः अन्यः नास्ति; त्वं महावीर्यः, महामायाविद्, महायुद्धकुशलः च। एतदर्थं अहं त्वाम् उपागतः, निशाचर; मम वचनानुसारं कर्तव्यं शृणु, सहायः भूत्वा। त्वं सुवर्णमृगस्य रूपं विधाय, रजतबिन्दुभूषितं, रामस्य आश्रमस्य पुरतः सीताया अग्रे विचर। त्वां मृगरूपिणं दृष्ट्वा, सीता निश्चितं स्वं पतिं लक्ष्मणं च त्वां गृहीतुम् याचिष्यति। ततः तयोः दूरगते, आश्रमं शून्ये च सति, अहं सीतां यथेच्छया हरेयं, यथा राहुः शशिनः प्रभां हरेत्। अनन्तरं, रामे सीताहरणदुःखात् संतप्ते, मम कार्यसिद्धौ हृदयप्रसादे च, तमपि यथेच्छं हनिष्यामि। एवं रावणस्य रामवृत्तान्तश्रवणेन, महात्मनः मारीचस्य मुखं शुष्कम् अभवत्, स च भयेन समाविष्टः। शुष्कोष्ठः, नेत्रौ निमेषरहितौ मृतवत्, संतप्तः, रावणं निरीक्ष्य तस्थौ। रामस्य बलं यथावत् जानन्, मारीचः, महान् भयभीतः, मनसा विचलितः, रावणं कृताञ्जलिः, हितानि सत्यं च वचनानि उवाच। इदानीं वाल्मीकि-रामायणस्य आरण्यकाण्डे सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः श्रूयताम्। राक्षसराजस्य वचनश्रवणात्, वाग्मी तेजस्वी मारीचः राक्षसेन्द्रं प्रत्युवाच। हे राजन्, ये सदा प्रियं वदन्ति, ते सुलभाः; यः तु अप्रियं हितं च वदति, शृणोति च, स दुर्लभः। त्वं रामं न अवगच्छसि, स बलवीर्येण श्रेष्ठः, अप्रतिपूर्वाचरणः, चपलः, इन्द्रवरुणयोः समः। सर्वे राक्षसाः सुखिनः स्युः; यदि रामः कोपितः, स लोकान् राक्षसान् च न विनाशयेत्। जनकात्मजा सीता ते न विनाशहेतुः भूयात्; नापि तया महद् आपदं भवेत्। लङ्का नगरी राक्षसैः सह, त्वया स्वेच्छाचारिणा, न विनश्येत्। यः राजा कामवशः, दुर्जनमन्त्रिणा सह, स आत्मानं स्वजनं राष्ट्रं च दुष्प्रज्ञया नाशयति। रामः न पित्रा परित्यक्तः, न च सीमां लंघितवान्; न लोभः, न दुष्चरित्रः, न क्षत्रियदूषकः। कौसल्यानन्दवर्धनः स धर्मगुणैः न हीनः; न प्राणिषु कठोरः, सर्वभूतहिते रतः। सत्यप्रियं पितरं कैकेय्या छलेन दृष्ट्वा, स धर्मात्मा "करिष्यामि" इति उक्त्वा, वनं प्रविष्टः। कैकेय्याः इच्छायैः, पितुः दशरथस्य च हिताय, राज्यं सुखं च त्यक्त्वा, दण्डकवनं प्रविष्टः। रामः न कठोरः, न मूढः, न अयुक्तात्मा; त्वं तस्य विषये अनृतं वा अप्रसिद्धं वा न वदेत्। रामः धर्मः साक्षात्, महात्मा, सत्यवीर्यनिष्ठः; स लोकेश्वरः, देवेषु इन्द्रवत्। त्वं कथं वैदेहीं, स्वतेजसा संरक्ष्यमाणां, सूर्यतेजः हर्तुम् इच्छन् इव, हर्तुम् इच्छसि? त्वं न रामाग्निं प्रविष्टुं युक्तः, यस्य बाणाः ज्वलदग्निवत्, यस्य इन्धनं अनक्षीणम्, यो दुर्लङ्घ्यः। स विस्तीर्णधन्वा, दीप्तमुखः, ज्वलद्बाणः, अच्युतः, धनुर्बाणधरः, क्रूरः, रिपुसैन्यविनाशकः। राज्यं सुखं आत्मप्रियं च परित्यज्य, त्वं रामकारणात् आत्मनः नाशं न कुर्याः। यस्य भार्या जनकात्मजा, तस्य तेजः अनन्तम्; तां रामधनुषा रक्ष्यमाणां वनमध्ये त्वं हर्तुं न समर्थः। तस्मै पुरुषसिंहाय, विशालवक्षसे, दीप्ताय, भार्या प्राणेभ्यः अपि प्रिया, नित्यं पतिव्रता।