तत्र राक्षसः मारिचः कृष्णमृगचर्म धारयन् जटिलः, अल्पाहारनियमेन संयतः, दृष्टः। रावणः तं सम्यक् उपगम्य, मारिचेन राक्षसेन सर्वैः मानवोपभोगैः सत्कारितः। सः स्वयं अन्नजलोपनयनं कृत्वा, अभिप्राययुक्तं वाक्यं मारिचः रावणं प्रति उवाच। "कच्चित् कुशलं ते, राजन्, लङ्कायां राक्षसाधिपते? किं कारणं त्वया शीघ्रं पुनः आगमनं कृतम्?" इति। एवं उक्तः मारिचेन, तेजस्वी रावणः वाक्यकुशलः तदा इदं वचनं अब्रवीत्। "मारिच, तव प्रियं वाक्यं शृणु; दुःखितः अस्मि, दुःखिनां तु त्वं उत्तमः शरणः। जानासि जनस्थानं, यत्र मम भ्राता खरः, बलवान् दूषणः, भगिनी शूर्पणखा च निवसन्ति। तत्र त्रिशिरा नाम बलवान् मांसभक्षी राक्षसः अस्ति, अन्ये च बहवः शूराः रात्रिचराः लक्ष्यकुशलाः। मम आज्ञया राक्षसाः तत्र धर्मनिष्ठान् ऋषीन् वनमध्ये तपींस् विघ्नयन्ति। चतुर्दश सहस्राणि राक्षसाः घोरकर्मणः, शूराः, लक्ष्यकुशलाः, खरस्य अनुयायिनः, तत्र वसन्ति। ते बलवन्तः जनस्थाननिवासिनः, समागताः, पूर्णं आश्रय्य, रामेण सह युद्धे प्रवृत्ताः। राक्षसाः खरस्य नेतृत्वे विविधायुधधारिणः, युद्धमध्ये कोपितं रामं अभिमुख्य गताः। न किंचिद् कष्टं वचनं उक्त्वा, रामः धनुषा बाणैः चतुर्दश सहस्राणि उग्रान् बलवान् राक्षसान् जघान। तान् मानवेन पदातिना दीप्तैः शरैः विदारिताः; खरः अपि संग्रामे हतः, दूषणः अपि पतितः। त्रिशिरः अपि हतः, दण्डकवनं निर्भयम् कृतम्; सः पिता क्रुद्धेन निर्वासितः, पत्नीया सह वसति, जीवितं च प्रायः समाप्तम्। सः रामः, सैन्यनाशकः, क्षत्रियेषु कलङ्कः—अधर्मिष्ठः, कठोरः, क्रूरः, मूढः, लोभी, असंयतात्मा। धर्मं परित्यज्य, अधर्मे मनः स्थापयन्, प्राणिनां हिंसायाम् रममाणः; अनार्यः, अकृतवैरः, वनं प्रविश्य हिंसाम् आस्थितः। मम भगिन्याः कर्णनासे छित्त्वा विकृतः; अहं तस्य पत्नीं सीतां, देवकन्यायाः तुल्यां, जनस्थानात् हरिष्यामि। बलात् तां आनयिष्यामि—त्वं मे साहाय्यं कुरु; त्वया सह स्थितेन, वीर्यवान्, सफलः भविष्यामि। यदि सर्वे देवाः भ्रातृभिः सह आगच्छेयुः अपि, मम चिन्ता नास्ति; तस्मात् मे साहाय्यं कुरु, त्वं हि समर्थः राक्षसः। वीर्ये, युद्धे, गर्वे च, त्वत्तुलः नास्ति; त्वं महावीरः, महाविद्या-मायायोग्यः। अतो हेतोः त्वां समागतवान् अस्मि, रात्रिचर; यत् कार्यं मम साहाय्येन कर्तव्यम्, तत् शृणु। त्वं सुवर्णमृगस्य रूपं गृहित्वा, रजतवर्णविभूषितः, रामस्य आश्रमस्य पुरतः सीतायाः समीपे विचर। त्वां मृगरूपेण दृष्ट्वा, सीता निश्चितं स्वपतीं लक्ष्मणं च त्वां गृहीतुं याचेत्। तयोः निर्गते, आश्रमस्थले शून्ये, अहं सीतां यथासुखं हरिष्यामि, राहुः चन्द्रप्रभामिव। अनन्तरं, रामः पत्न्याः अपहरणेन संतप्तः, मम कार्यं सिद्धं, हृदयम् तृप्तम्, तं यथासुखं हनिष्यामि। रावणस्य रामवर्णनं श्रुत्वा, महात्मा मारिचः मुखं शुष्कम् अभवत्, भयेन पीडितः। शुष्कोष्ठः, मृतवत् स्थिरदृष्टिः, क्लेशितः, रावणं निरीक्ष्य। रामस्य वीर्यं यथार्थं जानन्, भयाकुलः, वनमध्ये, मारिचः रावणं अञ्जलिं कृत्वा, हितं सत्यं च वचनं उवाच, यद् तस्य च हितम्। रावणस्य वचनं श्रुत्वा, वाक्यकुशलः, तेजस्वी मारिचः राक्षसाधिपतिं प्रत्युवाच। "राजन्, ये सदा प्रियं वदन्ति, ते सर्वत्र सुलभाः; किंतु यः अप्रियम् अपि हितं वदति, शृणोति च, स दुर्लभः। त्वं रामं न जानासि, वीर्यधर्मसम्पन्नम्, अनिर्वाच्यचरितम्, चञ्चलम्, इन्द्रवरुणसमम्। सर्वे राक्षसाः, प्रिय, सुरक्षिताः सन्तु; यदि रामः कुपितः, लोकान् राक्षसान् च न विनाशयेत्। जनकनन्दिनी सीता तव विनाशाय नोत्पन्ना स्यात्; तया महद् आपद् न स्यात्। लङ्कापुरी राक्षसैः सह, त्वया अनियमितकामेन, न नश्येत्। राजा यः कामवशः, दुष्टसखा, दुश्चरित्रः, पापमन्त्रिणा उपदिष्टः, सः स्वं स्वजनं राज्यं च दुष्टविचारैः विनाशयति। सः पितृवर्जितः न, सीमां न लङ्घितवान्; लोभी न, दुश्चरित्रः न, क्षत्रियवंशस्य कलङ्कः न। कौसल्यायाः आनन्दः, धर्मगुणैः विहीनः न; प्राणिनां प्रति कठोरः न, सर्वभूतहिते रतः।" एवं तयोः मध्ये मारिचरावणयोः संवादः सम्यक् आसीत्, रामस्य वीर्यं, धर्मं, सीतायाः महत्त्वं च प्रतिपाद्य, मारिचः रावणं विनयपूर्वकं उपदिश्य, हितं मार्गदर्शनं च कृतवान्।