रावणः सागरस्य पारं तीर्त्वा, नदीपतिं तम्, वनस्य रहस्यम् पवित्रं रम्यं च देशं दृष्ट्वा, तत्र एकं आश्रमं अपश्यत्। तस्मिन् स्थले सः मारीचं राक्षसं ददर्श, यः कृष्णमृगचर्म वसनः जटिलः च, आहारनियमेन युक्तः आसीत्। रावणः सम्यक् उपसृत्य, मारीचेन राक्षसेन सर्वैः मानवोपभोगैः सत्कृतः अभवत्। सः मारीचः स्वयं अतिथिं प्रीत्या अन्नेन जलप्रदानपूर्वकं स्वागत्यानन्तरं, प्रयोजनवाक्यम् उक्तवान्। सः उवाच— "कच्चित् कुशलं राजन्, राक्षसाधिपते लङ्कायाम्? किं निमित्तं त्वं शीघ्रं पुनः अत्र आगतः?" इति। एवं पृष्टः मारीचेन, सः दीप्तिमान् रावणः, वाक्यविशारदः, तदा इदं वचनं व्याजहार। "शृणु मारीच प्रियं वाक्यम् मम; दुःखितोऽहं, दुःखिनां त्वं परमा गतिः। जानासि जनस्थानं, यत्र भ्राता खरः, बलवान् दूषणः, भगिनी च शूर्पणखा वसन्ति। तत्र त्रिशिराः अपि, बलवान् मांसभक्षी राक्षसः, अन्ये च बहवो वीराः रजनिचराः लक्ष्यविशारदाः सन्ति। मम आज्ञया राक्षसाः तत्र वसन्ति, धर्मनिष्ठान् मुनीन् महावने पीडयन्तः। चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानां, घोरकर्मणां, वीर्यवन्तः, खरस्य आज्ञापालकाः, तत्र वसन्ति। ते बलिनः जनस्थाने निवसन्तः, एकत्र समागत्य, पूर्णमाश्रयाः, रामेण सह युद्धे प्रवृत्ताः। खरप्रमुखाः राक्षसाः, विविधायुधधारिणः, कोपितेन रामेण युद्धमध्ये अभिमुखाः। सः रामः, कठोरं वचनमपि अनुक्त्वा, केवलं बाणचालितधनुः, चतुर्दशसहस्राणि तेषां भीमबलिनां राक्षसानां निघ्नन्। ते सर्वे मानवेन पदातिना ज्वलद्भिः शरैः निपातिताः; खरः अपि युद्धे हतः, दूषणः अपि पातितः। त्रिशिराः अपि हतः, दण्डकवनं भयमुक्तम् अकरोत्; सः पितुः क्रोधात् निर्वासितः, भार्यया सह, प्रायः जीवितशेषः वसति। सः रामः, तद्बलविनाशकः, क्षत्रियेषु कलङ्कः—अधार्मिकः, कठोरः, क्रूरः, मूढः, लोभी, असंयतः। धर्मं परित्यज्य, अधर्मे स्थितचित्तः, प्राणिभ्यः हिंसासक्तः; निरवैरः अपि, वने हिंसां प्रवृत्तः। शूर्पणखायाः, भगिन्याः, कर्णनासाछेदनेन विकृतं रूपं कृतम्; तस्मात्, अहं जानस्थानात् तस्य भार्यां सीतां, देवरूपसमानाम्, हर्तुम् इच्छामि। बलात् तां आनयिष्यामि—त्वं सहायकः भव; त्वया सह स्थितेन, वीर्यवता, मम कार्यसिद्धिः भविष्यति। सर्वे देवाः भ्रातृभिः सह आगच्छेयुः अपि, मम किंचित् चिन्ता नास्ति; अतः त्वं मम सहाय्यं कुरु, त्वं हि समर्थः राक्षसः। वीर्ये युद्धे च, गर्वे च, त्वत्तुल्यः नास्ति; त्वं महावीर्यवान्, महामायाविशारदः, उपायकुशलः। एतदर्थं त्वत्समीपं प्राप्तवान् अस्मि, रजनिचर; मम वचनानुसारं सहाय्यकार्यम् शृणु। त्वं हिरण्यरूप्यविचित्रचिह्नितं मृगरूपं धारयित्वा, रामस्य आश्रमस्य पुरतः सीतायाः समीपे विचर। त्वां मृगरूपिणं दृष्ट्वा, सीता नूनम् पत्योः रामस्य लक्ष्मणस्य च गृहीत्वा त्वां आनयितुम् याचिष्यति। तदा तयोः गत्वा, देशे शून्ये, अहं सीतां सुखेन हरेयं, यथा राहुः शशिनः प्रभाम्। अनन्तरं, रामेण भार्याहरणदुःखितेन, मम कार्यसिद्धौ, तं रामं सुखेन हनिष्यामि, हृदयसम्पूर्त्यर्थम्।" रावणस्य रामकथनं श्रुत्वा, महात्मनः मारीचस्य मुखं शुष्कमभवत्, सः भीतिम् आपन्नः। सः शुष्कोष्ठः, प्रलम्बनेत्रः, मृतवत्, क्लेशितः, रावणं सन्निरीक्ष्य स्थितः। रामस्य वीर्यं विज्ञाय, भयाकुलचित्तः, महावने सः मारीचः, अञ्जलिं कृत्वा, हितं सत्यं च वाक्यं रावणं प्रति उवाच। ततः रावणस्य वचनं श्रुत्वा, वाग्मी दीप्तिमान् मारीचः, राक्षसाधिपतिं प्रत्युवाच। "राजन्, ये सदा प्रियं वदन्ति, ते सुलभाः; परन्तु यो हितं च अप्रियम् अपि वदति शृणोति च, सः दुर्लभः। त्वं नूनम् रामं न जानासि—सः बलवाँश्च धर्मज्ञश्च, अनियतरचित्तः, चपलः, इन्द्रवरुणसमः। सर्वे राक्षसाः कुशलिनः स्युः; रामः यदि कोपितः, लोका राक्षसाश्च नाशं न यान्तु। जनकात्मजा न ते विनाशहेतुर्भवतु; सीतायाः कृते महद् आपद् मा भूयात्। लङ्कापुरी राक्षसैः सह, त्वया स्वामिना, अनियतमदनुग्राहिणा, न नश्यतु। राजा यः कामवशः, दुष्टाचारः, पापकर्मसु मन्त्रिभिः उपदिष्टः, सः आत्मानं कुलं राष्ट्रं च नाशयति। न सः पित्रा परित्यक्तः, न च सीमां लङ्घितवान्; न सः लोभी, न दुष्टाचारी, न क्षत्रियकुलस्य कलङ्कः।" एवं सः मारीचः, रावणं हिताय सत्यं च वाक्यं प्राह, तस्य चात्मनः च कल्याणाय।