स बलवान् रावणः पर्वतान्, समुद्रान्, तीरभूमिं च निरीक्ष्य, विविधपुष्पफलैः समावृतान् सहस्रशः वृक्षान् अपश्यत्। सर्वतः शीतलशुभवारिसम्पन्नैः पद्मसरःसरोवरैः, विस्तीर्णैः यज्ञवेदिसंयुक्तैः आश्रमैः च शोभितम् अपश्यत्। केलिबनानवनैः, द्योतमाननारिकेलवृक्षैः, शालतालतमालादिभिः सुसम्पुष्पितैः वृक्षैः च तद्वनं विभूषितम् आसीत्। तत्र महर्षयः अत्यल्पाहारनियमपरायणाः, सहस्रशः नागाः सुपर्णाः गन्धर्वाः किन्नराः च शोभां वर्धयन्ति स्म। सिद्धाः चारणाः कामविजिताः, आजाः वैखानसाः मासाः वालखिल्याः मरीचिपाः च तत्र वसन्ति स्म। दिव्याभरणमाल्यभूषिताः अप्सरसः सहस्रशः, सुरूपाः क्रीडारसविधिप्रवीणाः तत्र समन्तात् आसीत्। देवपत्नीः तत्र रावणं पूजयन्ति स्म, देवासुरगणाः अमृतसेवनाय तं देशं आगच्छन्ति स्म। हंसक्रौञ्चप्लवसंघैः, सरसैः च, मणिशिलाभिः, समुद्रतेजसा घनैः तद्वनं परिपूर्णम् आसीत्। सर्वतः विशालश्वेतविमानानि दिव्यमाल्यैः अलङ्कृतानि, गीतवाद्यनिनादैः प्रतिश्रूयन्ति स्म। कुबेरस्य भ्राता गन्धर्वाप्सरसः स्वेच्छया विहरन्तः, तपसा लोकविजिताः, तत्र अपश्यत्। सौम्यचन्दनवनानि सहस्रशः, सुगन्धद्रव्यस्रवणमूलानि, मनःप्रसादनानि तत्र दृष्टानि। उत्तमागरु, तक्कोल, जाति, अन्यानि फलसुगन्धवनानि च अपश्यत्। तमालपुष्पाणि, मरीचकुञ्जानि, नदीतीरे माणिक्यशुक्तिसमूहानि च तत्र दृष्टानि। उत्तमपर्वतान्, प्रवालसञ्चयान्, सुवर्णरजतशिखराणि च अपश्यत्। रम्यशीतलप्रवाहाः, अद्भुतद्रष्टव्याः, धनधान्यसमृद्धभूमयः, दुर्लभसौन्दर्यनार्यः तत्र वसन्ति स्म। गजाश्वरत्नरथसमाकीर्णनगराणि, समतलसुषमायुक्तभूमिं, सुखस्नेहनिलीनानिलम् अपश्यत्। सिन्धुराजस्य सरसिषु, स्वर्गसदृशं क्षेत्रम् अपश्यत्; तत्र मेघश्यामं वटवृक्षं, ऋषिसंवृतम् अपश्यत्। तस्य शाखाः शतयोजनविस्तृताः, तस्मात् गजः महाकच्छपः च उपकृत्य गृहीतः। अन्नार्थं महाबलः गरुडः शाखां आगतः; तस्य भारात् तत्त्र पक्षिराजः शाखां सत्वरं चिच्छेद। स सुपर्णः पत्रसमूहेन शाखां चिच्छेद; तत्र वैखानसाः मासाः वालखिल्याः मरीचिपाः च संनिहिताः। तत्र शिरःशुक्लवर्णाः महर्षयः मेषवत् संनिविष्टाः अभवन्; तेषां हितार्थं गरुडः शतयोजनदीर्घां शाखां गृहीत्वा। तां शाखां, गजकच्छपौ च सह, शीघ्रं गृहीत्वा, धर्मात्मा एकपादस्थितः तद्वसा भक्षयामास। निशादभूमिं तया शाखया विनष्ट्वा, पक्षिराजः महर्षीन् विमुक्त्य, अतुलं हर्षं प्राप। ततः हर्षसंपन्नः, बलं द्विगुणं अभवत्; बुद्धिमान् अमृतहरणाय मनसि संकल्पं कृतवान्। स कुबेरभ्राता ‘सुभद्र’नाम्नः वटवृक्षं सुपर्णचिह्नितं, महर्षिसंवृतं अपश्यत्। स समुद्रस्य पारं गत्वा, रम्ये पुण्ये वनान्तरे एकं आश्रमं अपश्यत्। तत्र काले मारीचः राक्षसः, कृष्णाजिनधारी जटिलः, अल्पाहारनियमवान् अपश्यत्। रावणः तं सम्यक् समीपं गत्वा, मारीचेन सर्वमानुषोपभोगैः सत्कृतः अभवत्। तं स्वहस्तेन अन्नवारिसंयुक्तं स्वागतं कृत्वा, मारीचः प्रयोजनवचनं उक्तवान्। "कच्चित् सर्वं कुशलं ते, लङ्काधिप राक्षसाधिप? किं कारणं पुनः शीघ्रं आगतः?" इति। एवं मारीचेन उक्तः, तेजस्वी रावणः वाक्यकुशलः, तदा उत्तरवचनं उक्तवान्। "शृणु मारीच, मम वचनानि; दुःखितः अस्मि, दुःखिनः तव शरणं श्रेष्ठम्।" "त्वं जानासि जनस्थानं, यत्र मम भ्राता खरः, महाबलः दूषणः, भगिन्यः शूर्पणखा च वसन्ति।" "त्रिशिरा नाम महाबलः मांसभक्षी राक्षसः अपि तत्र अस्ति; अन्ये च बहवः योधाः रात्रिचराः, लक्ष्यविद्याप्रवीणाः।" "मम आज्ञया राक्षसाः तत्र वसन्ति, धर्मनिष्ठान् ऋषीन् वनमध्ये उपद्रवयन्ति।" "चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः घोरकर्मणः, पराक्रमीणः, खरस्य अनुचराः, तत्र वसन्ति।" "ते महाबलिनः जनस्थाने स्थिताः, समवेताः, सर्वथा मम अधीनाः, रामेण युद्धे संलग्नाः।" "राक्षसाः खरप्रमुखाः विविधायुधधारिणः, युद्धमध्ये क्रुद्धं रामं सामना कृतवन्तः।" "रामः एकमपि कठोरं वचनं न उक्त्वा, धनुषा शरसंयोगेन, चतुर्दशसहस्राणि घोरपराक्रमीणः राक्षसाः हत्वा।" इत्येतत् वाल्मीकि-रामायणे, अरण्यकाण्डे, रावणस्य वनयात्रा, गरुडस्य महान् वृत्तान्तः, रावणमारीचयोः संवादः च, एकस्मिन् गाथायां सम्यक् उपनिबद्धम्।