दशग्रीवः रावणः, शुक्लचामरच्छत्रेण विराजमानः, शीतलमणिशिलासदृशः, दग्धसुवर्णाभरणैः शोभितः, दिव्यतेजसा व्यप्यते। दशशिराः, विंशतिबाहुः, देवद्विषः, ऋषिहन्ता, दशशिखरगिरिसदृशः, रावणः अत्युत्कृष्टवपुषा आसीत्। स्वेच्छया संचरन्ति रथे उपविष्टः, राक्षसाधिपः आकाशे विद्युत्सम्पन्नमेघवत् दीप्तिमान् बभूव। स बलवान् पर्वतान्, समुद्रान्, तीरप्रदेशान् निरीक्ष्य, विविधपुष्पफलसम्पन्नवृक्षसहस्राणि ददर्श। सर्वतः शीतलमङ्गलवारिपूर्णपद्मसरसः, विस्तीर्णयज्ञवेदिसम्पन्नाश्रमैः शोभितम् क्षेत्रम् अपश्यत्। कदलीवनैः, नारिकेलवृक्षैः, शालतालतमालादिवृक्षैः पुष्पितैः शोभितम् ददर्श। अन्ननिग्रहपरममहर्षिभिः, नागसुपर्णगन्धर्वकिन्नरसहस्रैः शोभितम् क्षेत्रम् आसीत्। कामजितैः सिद्धचारणैः, आजवैखानसमाषवालखिल्यमरीचिपैः समृद्धम् अभवत्। दिव्याभरणमाल्यशोभिताप्सरसः, क्रीडायोग्यकला-कुशलाः, सहस्रशः तत्र विराजन्ति। देवपत्नीभिः सेवितः, ताभिः पूजितः, देवासुरसमूहैः अमृतसेवनैः सम्पूर्णम् स्थानम् आसीत्। हंसबकशारसैः, जलकुक्कुटैः, मणिशिलास्निग्धैः, समुद्रदीप्तिसम्पन्नैः तटैः शोभितम् अभवत्। सर्वतः विशालशुक्लविमानानि, दिव्यमाल्यभूषितानि, गानवाद्यनिनादैः गुञ्जितानि दृष्टवान्। कुबेरस्य भ्राता गन्धर्वाप्सरसः, तपसा विजितलोकाः, स्वेच्छया विचरन्तः, ददर्श। सौम्यचन्दनवनानि, सहस्रशः, गन्धस्रवद् मूलानि, घ्राणसुखानि अपश्यत्। उत्तमागरुवनानि, तक्कोलजात्यादिफलसुगन्धितवनानि ददर्श। तमालपुष्पाणि, मारीचकुञ्जानि, नदीतीरे मणिमुक्तासमूहान् शुष्कान् ददर्श। उत्तमपर्वतान्, प्रवालसमूहान्, सुवर्णरजतशिखराणि अपश्यत्। स्पष्टस्रवः, अद्भुतदर्शनानि, धनधान्यसमृद्धभूमिः, दुर्लभसौन्दर्यस्त्रीसम्पन्ना भूमिः ददर्श। नगरेषु गजाश्वरत्सच्युतसमूहान् अपश्यत्; सर्वत्र समतलस्निग्धभूमिः, मृदुवायुस्पृष्टा आसीत्। सिन्धुराजस्य सरसिषु स्वर्गसदृशम् स्थानम् अपश्यत्; तत्र मेघवर्णबटवृक्षः, मुनिसमूहैः परिवृतः, दृष्टः। तस्य शाखाः शतयोजनविस्तृताः; तस्मात् हस्ती महाकायकूर्मः च उपनिन्युः। आहारार्थं महाबलः गरुडः शाखायाम् आगतः; तस्य भारात् पक्षिराजः शाखां सहसा अपातयत्। स पक्षिराजः पत्रसमृद्धां शाखां अपातयत्; तत्र वैखानस-माष-वालखिल्य-मरीचिपाः समागताः आसीत्। तत्र महर्षयः श्वेतवर्णाः, समवेताः, अजसदृशाः आसीत्; तेषां कृते गरुडः शतयोजनदीर्घां शाखां अपातयत्। स शाखां हस्ती-कूर्मसमेतां शीघ्रं गृहित्वा, एकपादस्थितः, तद्वसा मांसं उपभुक्तवान्। निषादभूमिं शाखया विनष्टवान्, पक्षिराजः महर्षीन् विमुक्त्वा, अतुलं हर्षम् अवाप्तवान्। ततः स हर्षसमृद्धः, बलं द्विगुणं अभवत्; बुद्धिमान् अमृतप्राप्त्यर्थम् चित्ते संकल्पं कृतवान्। कुबेरस्य भ्राता, सुपर्णचिह्नितं, महर्षिसमूहसेवितं, शुभद्रनाम्ना बटवृक्षं ददर्श। स समुद्रतीरम् अतीत्य, नदीपतिं, वनस्य रम्यपवित्रनिस्पन्नाश्रमम् अपश्यत्। तत्र मारीचं राक्षसं, कृष्णाजिनवस्त्रं, जटाधरं, अन्ननिग्रहनिष्ठं ददर्श। रावणः सम्यक् उपगम्य, मारीचेन राक्षसाधिपः मानवोपभोगैः सत्कृतः। स्वयम् आहारजलैः सत्कारं कृत्वा, मारीचः प्रयोजनवचनानि उक्तवान्। "कच्चित् कुशलं ते, लङ्कानाथ राक्षसाधिप?" इति पृच्छति, "किमर्थं पुनः शीघ्रं आगतः?" इति। तेन मारीचेन उक्तः, तेजस्वी रावणः, वाक्यविशारदः, तद्वचनम् अभाषत्। श्रीवाल्मीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, षट्त्रिंशः सर्गः आरभ्यते। "मारीच, श्रुणु, प्रियः, मम वचनानि; अहं क्लान्तः, दुःखितस्य तव आश्रयः परमः।" "जानसि जनस्थानं, यत्र मम भ्राता खरः, महाबलः दूषणः, भगिनी शूर्पणखा च निवसन्ति।" "त्रिशिरा च, महाबलः, मांसभक्षी राक्षसः, अन्ये च बहवः रात्रिचराः, लक्ष्यकुशलाः।" "मम आज्ञया राक्षसाः तत्र वसन्ति, धर्मनिष्ठमहर्षीन् वने तपींस् विघ्नयन्ति।" "चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः, घोरकर्मणः, वीर्यवंतः, लक्ष्यकुशलाः, खरस्य अनुचराः, तत्र वसन्ति।