राक्षसेश्वरः रावणः सुरूपाङ्गीं शूर्पणखां क्रोधवशां पृष्टवान्—"सत्यं ब्रूहि, कस्य त्वया विकृतिः कृताऽस्ति?" इति। तदा सा राक्षसी रुषिता तं रावणं प्रति रामस्य यथार्थस्वरूपं वर्णयितुम् आरब्धवती। सा उवाच—"दीर्घबाहुः, विशालनेत्रः, वल्कलचर्माम्बरधरः रामो नाम दशरथसुतः, कामदेवसमानरूपवान्, इन्द्रधन्वा इव धनुर् बिभ्रद्, सुवर्णकङ्कणभूषितः। स तेजस्वी रामः इन्द्राशनिसमशरान् सन्धत्ते, महाबलवान्, अनवरतं घोरशरवर्षेण रिपून् निघ्नाति। युद्धे तस्य धनुष्कर्षणं न पश्यामि, केवलं तस्य शत्रुसैन्यं शरवर्षेण विनाशितं पश्यामि। स इन्द्र इव वर्षवृष्ट्या उत्तमान् धान्यान् नाशयन्, एक एव पादचारी रामः तीक्ष्णैः शरैः चतुर्दशसहस्राणि घोरराक्षसान् खरदूषणसहितान् स्वल्पकाले, अर्धमूहूर्तात् अधिके, निहन्ति। स महात्मा रामः मुनिभ्यः अभयं दत्तवान्, दण्डकारण्यं सम्यक् सुरक्षितम् अस्ति। अहम् एव केवलं तेन महात्मना रामेण नारीति ज्ञात्वा न हता, तेन तु विकृताऽस्मि, निर्लज्जिता च। रामस्य भ्राता अपि महाबलवान्, समशौर्यधर्मः, भक्तः, नाम्ना लक्ष्मणः, बलशालि, वेगवान्, दुर्जयः, विजयी, साहसी, प्राज्ञः, रामस्य दक्षिणभुज इव, सदा रामस्य प्राणः इव। रामपत्नी विशाललोचना, पूर्णचन्द्राननाऽपि, पतिसंयुक्ता, तस्यैव प्रियकारिणी। सा सुरूपा, सुकेशी, सुग्रीवा, सुश्रोणी, कीर्तिमती, वनान्तरे श्रीरिव दीप्तिमती, देवीव वा। सा कनकप्रभा, शोभना, रक्तनखाङ्गुलिः, तन्वी, उत्तमवपुः, जनकनन्दिनी सीता। पृथिव्यां पूर्वं न दृष्टा मया तादृशी नारी—न देवी, न गन्धर्वी, न यक्षी, न किन्नरी। यस्य भार्या सीता, या प्रहर्षेण तं आलिङ्गति, स सर्वेषां मध्ये इन्द्रमपि अतिशेते। सा धर्मज्ञा, रूपसम्पन्ना, पृथिव्यां अपूर्वसुन्दरी; त्वं तस्याः योग्यः पतिः, सा च तव योग्यपत्नी। एवं दृढनिश्चया अहं, तव कृते, विस्तीर्णवक्षा, उच्चस्तनी, सुन्दरवदना तां तव भार्यां कर्तुं आनयिष्यामि। अहं क्रूरबाहुना लक्ष्मणेन विकृताऽस्मि; किन्तु, यदि त्वं पूर्णचन्द्राननाम् वैदेहीं द्रक्ष्यसि, तदा कामबाणैः पीड्यसे। यदि तव मनसि तां पत्नीत्वेन इच्छाऽस्ति, शीघ्रं दक्षिणपादं विजयोपलक्षणार्थं अत्र स्थापय। यदि मम वचनं तव रोचते, राक्षसाधिपते, तर्हि मम मन्त्रः किंचिदपि विलम्ब्य न कार्यः, हे रावण। तयोः दुर्बलता ज्ञात्वा, यथाशक्ति कार्यं क्रियताम्, हे महाबल, सीता निरवद्या तव भार्या भूत्वा शोभते। जनस्थानस्थे राक्षसेन्द्रे रात्रिचराः रामेण सुशरैः निहताः, खरदूषणयोः वधं दृष्ट्वा, त्वया कर्म आरभणीयम्। एवमुक्ते शूर्पणखायाः वचनेन, रोमाञ्चितः स रावणः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयित्वा, सर्वं विज्ञाय, निश्चयं कृत्वा, रथशालां प्रति जगाम। तत्र गूढः स राक्षसेन्द्रः सारथिम् आज्ञापयत्—"रथः युज्यताम्" इति। ततः स शीघ्रसारथिः प्रियोत्तमं रथं सुवर्णरत्नभूषितं, गजमुखवदनैः अश्वैः युक्तं, सुवर्णाभरणैः शोभितं, यथाज्ञं योजयामास। रथमारुह्य, यः स्वेच्छया गच्छति, सुवर्णरत्नमण्डितः, स राक्षसेन्द्रः, घोरनिनादं कृत्वा, कुबेरभ्राता, नदीवनपतिं प्रति निर्गतः। दशग्रीवः रावणः शुक्लचामरच्छत्रधारी, मणिशिलासदृशप्रभः, तप्तसुवर्णाभरणभूषितः, दशग्रीवो विंशतिबाहुः, तेजस्वी, सुरद्विषः, मुनिवधः, दशशृङ्गगिरिरिव शोभमानः। स्वेच्छाचलिते रथे उपविष्टः, स राक्षसेन्द्रः अम्बरस्थजलद इव विद्युत्समायुक्तः बभौ। स पर्वतान्, समुद्रान्, तटांश्च निरीक्ष्य, सहस्रशः पुष्पफलवृक्षैः आवृतं देशं पश्यन्, शीतलमङ्गलवारिपूर्णैः पद्मरम्यकुण्डैः, यज्ञवेदिकायुक्तैः विशालाश्रमैः शोभितं देशं ददर्श। कदलीवनैः, नारिकेलैः, सालतालतमालादिवृक्षैः पुष्पितैः सुशोभितं, तपोनियतमहर्षिभिः, सहस्रशः नागैः, सुपर्णैः, गन्धर्वैः, किन्नरैः, सिद्धैः, चारणैः, आजैः, वैखानसैः, माषैः, वालखिल्यैः, मरीचिपैश्च समन्तात् विराजितम्। तत्र दिव्याभरणमाल्यभूषिताभिः, सुरूपाभिः, क्रीडाविधिनिपुणाभिः, सहस्रशोऽप्सरभिः परिवृतं ददर्श। एवं स रावणः, शूर्पणखावचनेन प्रेरितः, सीताहरणाय, सर्वं विचिन्त्य, निश्चित्य च, स्वीयकार्याय प्रतस्थे।