राक्षसराजस्य सभायां रावणः शूर्पणखां पप्रच्छ, "किं अस्त्रं रामस्य येन राक्षसाः खरत्रिशिरसदूषणाः समरे निहताः? सत्यं ब्रूहि, सुन्दराङ्गि, केन त्वं विकृतासि?" रावणेन एवमुक्ता सा राक्षसी कोपसमन्विता रामस्य स्वरूपं यथातथ्यं वर्णयितुं प्रारब्धा। सा उवाच, "रामो दीर्घबाहुः विशालनेत्रः वल्कलचर्माम्बरधारी दशरथस्य पुत्रः कामदेवसमानरूपधारी, सुवर्णकङ्कणभूषितः, इन्द्रधनुः इव धनुः संधत्ते। सः ज्वलनशरान् विषसर्पवद्विसृजन्, महाबलयुक्तः, शत्रुषु कदापि निरन्तरं बाणवृष्टिं मुञ्चति। युद्धे तु न अहं पश्यामि रामं धनुः संधत्ते, किन्तु तस्य शत्रुवर्गः बाणवृष्ट्या निपातितः दृश्यते। यथा इन्द्रः वृष्ट्या उत्तमधान्यानि विनाशयति, तथा सः चतुर्दशसहस्राणि भीमकायानां राक्षसानां निहत्य खरदूषणौ अपि हन्ति। एक एव पदातिः तीक्ष्णैः बाणैः अल्पेन कालेन सर्वान् निहन्ति। सः मुनिभ्यः अभयं दत्तवान्, दण्डकवनं सुरक्षितम् अभवत्। अहं तु केवलं तेन महात्मना रामेण अवमानिता जीवंति मुक्त्वा पलायिता, स्त्रीमात्रं ज्ञात्वा सः मां न हन्तुम् इच्छत्। तस्य भ्राता अपि महातेजाः, समशक्तिधर्मः, भक्तः, नाम्ना लक्ष्मणः, महाबलः। सः वेगेन अजितः, विजयी, साहसी, प्राज्ञः, दृढबलः, रामस्य दक्षिणबाहुः इव, तस्य प्राणः इव च। रामस्य पत्निः विशाललोचना पूर्णचन्द्राननासुन्दरी, पतिसंयुक्ता, तस्यैव सुखे रममाणा। सा सुकेशिनी, सुगन्धिनासिका, समच्छरीरा, ख्यातकीर्तिः; सा अस्मिन्वने देवीव वा अन्योष्या श्रीरिव प्रकाशते। कनकप्रभया दीप्तिमती, सुन्दराङ्गी, रक्तनखिनी, तन्वी, उत्तमवपुः, वैदेहकन्या सीता। अहं पृथिव्यां एवं रूपवतीं न कदापि दृष्टवती—न देवी, न गन्धर्वी, न यक्षी, न किन्नरी। यस्य भार्या सीता, या तं हर्षेण आलिङ्गति, सः सर्वेषां प्राणिनां मध्ये इन्द्रादपि श्रेयांसि लभेत। सा धर्मवती, सुन्दररूपा, अस्यां पृथिव्यां अनुपमा; त्वं तस्याः योग्यतमः पतिः, सा च तव योग्यतमा पत्नी। अहं निश्चितवती अस्याः स्त्रीरत्नस्य, सुविशालकटीसुस्तनायाः, सुन्दरमुख्याः, तव पत्नीत्वाय आनयनम्। लक्ष्मणेन क्रूरकर्मणा, महाबाहुना, अहं विकृतास्मि; किंतु वैदेहीं पूर्णचन्द्रमुखीं दृष्ट्वा—यदि तव तां पत्नीत्वे कामबाणव्यापन्नता जायते, तदा शीघ्रं विजयाय दक्षिणपदं स्थापय। यदि मे वाक्यं रोचते, राक्षसाधिपते, तर्हि मम मन्त्रः अविलम्बेन कार्यः, हे रावण। तेषां दुर्बलतां विज्ञाय, कार्यं कर्तव्यम्, हे महाबल, सीता निर्गुणदोषा तव पत्नीत्वं लभेत, हे राक्षसराज। रात्रिचराः ये जनस्थानस्थाः रामस्य सुबाणैः निहताः, खरदूषणयोः निधनं दृष्ट्वा, त्वया इदानीं कार्यं कर्तव्यम्।" एवं शूर्पणखायाः वचः श्रुत्वा, रोमाञ्चितः रावणः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयित्वा, तत्त्वं विज्ञाय, निश्चयं कृत्वा, सुदृढसंकल्पः, रथशालां प्रति जगाम। रथशालां गत्वा, राक्षसाधिपः, गूढः, सारथिम् आज्ञापयत्—"रथः युज्यताम्।" तेन एवमुक्तः शीघ्रगामी कुशलसारथिः स्वामिनः प्रियं श्रेष्ठरथं त्वरया युजयामास। रावणः तं स्वेच्छाचलितं सुवर्णमणिविभूषितं, भूतमुखश्वयुक्तं, सुवर्णाभरणशोभितं रथं आरोह्य, मेघनिनादवत् निर्गत्य, कुवेरभ्राता, नदीवनाधिपतिं प्रति प्रस्थितवान्। दशग्रीवः श्वेतचामरचत्रधारी, मणिश्लक्ष्णसदृशः, तप्तकाञ्चनभूषितः, दशग्रीवो विंशतिभुजः, दिव्यरूपः, सुरारिः, मुनिनिःता, दशशिखरगिरिरिव बभौ। स्वेच्छाचलिते रथे स्थितः, राक्षसराजः, विद्युद्गणसंपन्नमेघ इव आकाशे दीप्तमानः। सः पर्वतसमुद्रतीरप्रदेशान् निरीक्ष्य, सहस्रशः पुष्पफलवृक्षैः आवृतान् ददर्श। शीतलशुभसरोवरैः, यज्ञवाटसंयुक्तैः, विस्तीर्णैः आश्रमैः च सर्वतः शोभितम्। कदलीवनैः भूषितं, नारिकेलैः दीप्तिमन्तं, सालतालतमालैः, अन्यैश्च पुष्पितैः वृक्षैः शोभितम्। अल्पाहारनियमैः महर्षिभिः, सहस्रशः नागैः, सुपर्णैः, गन्धर्वैः, किन्नरैश्च विराजितम्। कामजितैः सिद्धचारणैः, आजवैखानसैः, माषैः, वालखिल्यैः, मरीचिपैश्च समलङ्कृतम्। एवं रावणः सीताहरणाय महाशङ्कल्पेन प्रस्थितः।