नरपतिः यः सततम् अवधानवान्, सर्वज्ञः, आत्मसंयमशीलः, कृतज्ञः, धर्मवान् च भवति, स दीर्घकालं स्थिरं राज्ये प्रतिष्ठितः तिष्ठति। स राजा, स्वप्नेषु अपि, जाग्रत् अपि, नयचक्षुषा सर्वदा पश्यन्, क्रोधस्य च प्रसादस्य च स्पष्टता येन दृश्यते, स जनैः पूज्यते। किंतु त्वं, रावण, दुष्टबुद्धिः, एतान् गुणान् रहितः; न हि त्वया गूढचारेण राक्षसानां महद्वधं ज्ञातम्। परान् अवमन्यसे, विषयेषु आसक्तः, देशकालविभागं न जानासि, गुणदोषविवेकः तव सम्यक् नास्ति; तव राज्यं विनष्टं शीघ्रं नश्यिष्यति। एवं तस्य दोषान् विचिन्त्य, रात्रिचराधिपः रावणः, ऐश्वर्यदर्पबलसमन्वितः, चिरं विचिन्तयामास। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणेऽरण्यकाण्डे चतुस्त्रिंशः सर्गः श्रोतव्यः। ततः शूर्पणखायाः तीक्ष्णवचनानि भाषमाणायाः दृष्ट्वा, रावणः, मन्त्रिभिः परिवृतः, रोषेण पृष्टवान्। "कः अयम् रामः? किम् अस्य बलम्? किम् रूपम्? किम् विक्रमः? च कस्य हेतोः दण्डकवनम्, दुस्तरं, प्रविष्टः?" इति। "किं शस्त्रं तस्य अस्ति येन खरत्रिशिरसदूषणाः युद्धे हताः? सत्यम् आख्याहि, सुश्रोणि—केन त्वम् विकृताकारा जाता?" इत्येवम् राक्षसाधिपेन पृष्टा सा राक्षसी, कोपसंरक्तचक्षुः, रामं यथावत् वर्णयितुं आरब्धा। दीर्घबाहुः, विशालनेत्रः, वाल्कलाजिनवासाः, दशरथात्मजः रामः, कामदेवसमप्रभः, इन्द्रधनुर्धरः, सुवर्णकङ्कणभूषितः। स दीप्तबाणान्, भुजङ्गसमांश्च, निरन्तरं तीक्ष्णशरान् प्रक्षिपन्, महाबलः। युद्धभूमौ तस्य धनुषः विकर्षणं न पश्यामि, किन्तु तस्य शरवृष्ट्या शत्रुसैन्यं निपातितम् पश्यामि। यथा इन्द्रः वृष्टिपातेन श्रेष्ठानि धान्यानि नाशयति, तथा रामः चतुर्दशसहस्राणि भीमकायानां राक्षसानाम् निपातितवान्। तीक्ष्णैः शरैः, स एकः पादचारी, अल्पेन कालेन, खरदूषणसहितान् सर्वान् हत्वा। मुनिभ्यः अभयं दत्तवान्, दण्डकवनं च सुरक्षितम् अभवत्। अहं केवलं तस्मात् महात्मनः रामात्, यो स्वयम् आत्मानं विज्ञाय, स्त्रीवधं न कृतवान्, अपमानिता जीविता। तस्य भ्राता अपि, महाबलः, समवीर्यसमधर्मः, भक्तः, लक्ष्मणः नाम, महाबलसम्पन्नः। वेगेन, अजितः, विजयी, साहसी, बुद्धिमान्, बलवान् च सः, रामस्य दक्षिणबाहुः, सदा तस्य प्राणः इव। रामस्य पत्नी, विशाललोचना, पूर्णचन्द्राननायुक्ता, पतिसंयुता, सदा तस्य कल्याणे रता। सुष्मिता, सुकेशी, सुगन्धिनासा, सुसम्पन्ना, ख्यातिमती, सा अस्मिन् वने देवीव, अथवा अन्येव श्रीः इव प्रकाशिते। कनकप्रभा, सुशोभना, रक्तनखाग्रयुक्ता, तन्वी, सदारूपसमन्विता, वैदेही सीता। न कदापि अहं भूमौ तादृशीं रमणीं दृष्टवती—न देवी, न गन्धर्वी, न यक्षी, न किन्नरी। यस्य पत्नी सा सीता, या तं आलिङ्गति हृष्टा, स सर्वेषु प्राणिषु इन्द्रात् अपि अधिकं सुखम् अनुभवेत्। सा धर्मिष्ठा, रूपसम्पन्ना, पृथिव्यां तुल्यरूपा नास्ति; सा तव योग्यपत्नी स्यात्, त्वं च तस्याः श्रेष्ठः पतिः। अहं निश्चितवती, तां विशालश्रोणीं, उच्चस्तनयुग्मां, सुमुखीं, तव भार्यां कर्तुम् आनयिष्यामि। अहं क्रूरबाहुना लक्ष्मणेन विकृता, किन्तु इदानीं वैदेहीं पूर्णचन्द्राननाम् दृष्ट्वा—यदि तस्याः प्रति तव कामः जायते, तदा कामबाणैः विद्धः भविष्यसि; शीघ्रं विजये दक्षिणं पादं समुत्थापय। यदि मम वचनं तुभ्यं रोचते, राक्षसाधिप, मम मन्त्रः अविलम्बेन कार्यः, हे रावण। तयोः दुर्बलता विज्ञेयाः, ततः कार्यं क्रियताम्, हे महाबल, सीता निरपराधरूपा तव भार्या भूत्वा शोभेत, हे राक्षसाधिप। ये निषाचराः जनस्थानस्थाः रामेण सुसम्पातितबाणैः हताः, खरदूषणयोः वधं दृष्ट्वा, त्वया इदानीं कर्तव्यं आरब्धव्यम्। इदानीं पञ्चत्रिंशः सर्गः श्रोतव्यः। ततः शूर्पणखायाः वचनानि, रोमाञ्चकारिणि, श्रुत्वा, मन्त्रिभिः सह मन्त्रणा कृत्वा, तत्त्वम् अवधार्य, रावणः प्रस्थितवान्। स विषयम् अन्वेष्य, यथायोग्यम् उपलभ्य, बलाबलदोषगुणान् चिन्तयामास। कर्तव्यं इति निश्चित्य, दृढनिश्चयः, शोभनं रथशालां जगाम। रथशालां गत्वा, राक्षसानां प्रभुः, गूढः, सारथिं आज्ञापयामास—"रथः युज्यताम्" इति। तेन एवमुक्तः, शीघ्रगामी, कुशलः सारथिः, स्वामिनः प्रियं, उत्तमं रथं शीघ्रं योजयामास। स्वेच्छया गच्छन्तं, सुवर्णमणिभूषितं, ग्रीवमुखयुक्तैः अश्वैः, सुवर्णालङ्कृतैः युक्तं रथम् आरोह्य, स रावणः, महाघोषं कृत्वा, यशस्वी, कुबेरसहोदरः, नदीनां वनानां च अधिपतिं प्रति प्रस्थितः।