ततः तत्र राक्षसेन्द्रस्य रावणस्य रूपं महद् अद्भुतमिव दृश्यते स्म। सः कटकाक्षायमणिसदृशैः शोभनैः भूषणैः तप्तहेमवर्णैश्च विभूषितः, दृढबाहुः, शुक्लदन्तः, विशालमुखः, पर्वतसन्निभवपुः आसीत्। सः विष्णोः चक्रेण अन्यैः च दिव्यास्त्रैः महायुद्धेषु शतशः प्रहृतः, तथापि तैः दिव्यास्त्रैः अविच्छिन्नाङ्गः, शीघ्रं सागरानपि चालयितुं शक्तिमान् आसीत्। पर्वतशृङ्गाणि क्षिप्तुं, देवतान् मर्दितुं, धर्मं नाशयितुं, परदारानपि बलात् ग्रहीतुं समर्थः सः आसीत्। सर्वास्त्रविद् सः नित्यं यज्ञविघ्नकर्ता, वासुकिं जित्वा भोगवत्यां पुरीं प्रविष्टवान्। तक्षकं पराजित्य तस्य प्रियां भार्यां हृतवान्, नरवाहनं विजित्य कैलासशिखरं प्राप्तवान्। अद्भुतं कामगं पुष्पकं विमानं च, चैत्ररथनलिनी-नन्दनाख्यानि दिव्यवनानि च जितवान्। क्रोधेन देवोद्यानानि नाशितानि, तेजसा सूर्यचन्द्रमसौ निगृह्य, पर्वतशृङ्गसदृशैः बाहुभिः तौ धारयामास। सः महावने दशसहस्रवर्षाणि तपः कृत्वा, पूर्वे स्वयम्भुवः काले, देवदानवगन्धर्वपिशाचखगसर्पाणां शिरांसि छिन्तितवान्। सः युद्धे न कञ्चन बिभेति, पुरुषात् ऋते; द्विजैः मन्त्रैः स्तूयमानः, यज्ञेषु शुभः मण्यते स्म। सः महाबलः, यज्ञेषु सोमं गृह्णाति, यज्ञविघ्नकर्ता, पापात्मा, ब्रह्मघ्नः, क्रूरकर्मा च। कठोरः, निर्दयः, प्राणिनां हानौ रममाणः, रावणः सर्वभूतानां लोकानां च भीतिं जनयति। तस्य राक्षसी भगिनी, दिव्यवस्त्राभरणधारिणं, दिव्यमाल्यविभूषितं, तं क्रूरं महाबलिनं भ्रातरं दृष्ट्वा। सः सिंहासने समासीनः, यथाकालं समुत्थितः कालः इव, सः प्रख्यातः राक्षसाधिपः, महात्मा पौलस्त्यवंशसम्भवः आसीत्। सा राक्षसी, भीता, समीपं गत्वा, मन्त्रिभिः परिवृतं शत्रुघ्नं रावणं भयात् कम्पमाना अभ्यगच्छत्। तस्य उन्मीलितविस्तीर्णनयनस्य रावणस्य पुरतः, शूर्पणखा विकृतवदना अपि निर्भया, स्वं भयम्, लोभं, मोहं च प्रकाश्य, घोरतमानि वचनानि अब्रवीत्। शृणु, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना कृतं त्रयस्त्रिंशत्तमं सर्गं, अरण्यकाण्डे। तदा शूर्पणखा दुःखिता, मन्त्रिमध्ये, कोपात् तीक्ष्णानि वचनानि लोकभीषणं रावणं प्रति उवाच। त्वं, रागसुखेषु निमग्नः, अनियतः, स्वेच्छाचारी च, उत्पन्नं घोरं भयम् न वेत्सि। राजा यदि हीनसुखेषु आसक्तः, कामलोभवशगः, तस्य प्रजाः तं न समाद्रियन्ति, श्मशानाग्निमिव तिरस्कुर्वन्ति। यो राजा काले कर्तव्यं न करोति, सः स्वेन राज्येन कर्तव्यैः च सह विनश्यति। यो राजा दूतेषु प्रमादं करोति, दुरापः, असंयतः च, तं जनाः तीरं मलिनं नदीमिव हस्तिनः वर्जयन्ति। ये राजानः स्वं देशं न रक्षन्ति, असंयताः च, ते समुद्रे पर्वताः इव, श्रीया न शोभन्ते। कथं त्वं, अल्पबुद्धिः, चपलः, देवगन्धर्वदानवैः धीरैः सत्त्वगुणैः युक्तैः प्रतिपन्नः, राजा भविष्यसि? त्वं राक्षस, बालभावः, अविवेकी च, यत् ज्ञेयं तत् न जानासि, कथं राजा भविष्यसि? येषां राज्ञां दूतकोशनीतयः न वशे, ते साधारणजनाः इव, जयश्रेष्ठ। राजा दूतेभ्यः दूरस्थं अपि भयम् विज्ञाय, 'दूरदर्शी' इति कथ्यते। त्वां दूतेषु अनभिज्ञं, सामान्यैः मन्त्रिभिः परिवृतं पश्यामि; स्वजनस्य जनस्थानस्य च विनाशं न वेत्सि। एकः रामः एव, चतुर्दशसहस्राणि घोरकर्मणां राक्षसानां, खरदूषणयोः सहितं, हत्वा जनस्थानं विनाशितवान्। सः मुनिभ्यः अभयं दत्तवान्, दण्डकवनं सुरक्षितं कृतम्, रामेण श्रान्तिहीनेन जनस्थानं नष्टम्। त्वं राक्षस, लोभी, प्रमत्तः, पराधीनः च, स्वे राज्ये जातं भयम् न वेत्सि। यदा राजा दारुणः, अल्पदः, प्रमत्तः, अभिमानी, छद्मचारी च, तदा संकटे तस्य समीपं जनाः न यान्ति। यः राजा अतीव गर्वितः, दुस्तरः, आत्ममानी, कुपितः च, तस्य स्वजनाः अपि संकटे तं नाशयन्ति। यो राजा कर्तव्यं न करोति, संकटे न बिभेति, सः शीघ्रं राज्यात् च्युतः, दुःखी, तृणवत् अवमृतः भवति। काष्ठैः, पाषाणैः, धूलिना अपि कार्याणि साध्यन्ते, पतितराज्ञा तु न कदापि। यथा परिधानं जीर्णं, पुष्पमालां च निष्पीड्य त्यज्यते, तथा राज्यच्युतः, समर्थः अपि, निष्फलः भवति। यः राजा जाग्रतः स्वप्नस्य वा, नीतिचक्षुषा रक्षति, यस्य कोपः प्रसादः च स्पष्टः, सः प्रजाभिः पूज्यते। परंतु, यः राजा जाग्रतः, सर्वज्ञः, आत्मसंयमी, कृतज्ञः, धर्मिष्ठः च, सः चिरस्थायी भवति। त्वं रावण, पापबुद्धे, एतान् गुणान् रहितः, यतः त्वं दूतेभ्यः राक्षसानां महावधं न अवेक्ष्य। एवं शूर्पणखा, भयभीता, कोपयुक्ता, रावणं प्रति कठोराणि वचनानि उक्तवती।