सा राक्षसी तदा रावणस्य राजधाने मुख्ये राजप्रासादस्य अग्रे, मन्त्रिभिः परिवृतं रावणं ददर्श। स तु तेजसा दीप्तिमानिन्द्र इव मरुद्गणेभ्यः प्रथमे उपविष्टः आसीत्। स सर्वोत्तमे सुवर्णसिंहासने सूर्यसमप्रभः, सुवर्णमय उपपाठे अग्निवत् दीप्तिमान् आसीत्। स देवगन्धर्वयक्षर्षिभिः दुर्धर्षः घोरयुद्धे, विकटास्यः काल इव प्रतीयमानः, स्थितः आसीत्। तस्य वज्राशनिपातैः सुरासुरयुद्धेषु विक्षतं वक्षः, ऐरावतदन्तचिह्नैः अंकितम् आसीत्। द्वाविंशतिर्भुजः दशशीर्षः, सुवासाः विशालवक्षाः वीर्यवान् राजलक्षणैः युक्तः आसीत्। विड्रुममणिप्रभाभिराभरणैः, तप्तकाञ्चनसङ्काशैः शोभमानः, दृढबाहुः शुक्लदन्तः महावक्त्रः पर्वतसन्निभः आसीत्। स विष्णुचक्रैः अन्यैश्च दिव्यायुधैः महायुद्धेषु शतशः प्रहतः, तथापि तस्याङ्गानि तैः न विकलानि अभवन्; स तु शीघ्रमेव अचलानपि समुद्रान् कम्पयितुं शक्ष्यति स्म। स पर्वतशृङ्गाणि प्रक्षिप्तुं, देवान् चूर्णयितुं, धर्मं नाशयितुं, परदारान् अपकर्षयितुं समर्थः आसीत्। सर्वास्त्रविद् स यज्ञविघ्नकर्ता, वासुकिं जित्वा भोगवत्यां प्रविष्टः; तक्षकं पराजित्य तस्य प्रियम् भार्यां च हृत्वा, नरवाहनं जित्वा कैलासं प्राप्तवान्। अद्भुतं पुष्पकं विमानं, चैत्ररथं नलिनीं नन्दनं च दिव्यवनानि हृतवान्। क्रुद्धः स देववनानि विनाशयामास, तेजसा सूर्यचन्द्रमसी स्थगयामास। पर्वतशृङ्गसमानभुजो बलवान् स, दशसहस्रवर्षाणि महावने तपः कृतवान्। स प्राचीनकाले स्वयंभुवः काले, स्थिरचित्तः स देवदानवगन्धर्वपिशाचपक्षिसर्पाणां शिरांसि छित्त्वा स्थितवान्। स युद्धे न कञ्चन बिभेति, केवलं नरात् भीतः; द्विजातिभिः मन्त्रैः स्तूयमानः यज्ञेषु पुण्यः मन्यते। स महाबलः सोमपीता, यज्ञविघ्नकर्ता, पापात्मा ब्रह्मघ्नः क्रूरकर्मा च आसीत्। कठोरः, निर्दयः, प्राणिनां हिंसायाम् रममाणः, सर्वभूतानां लोकानां च भीषणः रावणः। सा राक्षसी तम् क्रूरकर्माणं, महाबलिनं भ्रातरं, दिव्यवस्त्राभरणैः विभूषितम्, दिव्यमाल्यैः शोभमानं ददर्श। सिंहासने स्थितं, यमकालमिव समये समुत्थितं, तं प्रख्यातं राक्षसराजं, महात्मानं पौलस्त्यवंशसमुद्भवम्। सा भयात् कम्पमाना, मन्त्रिभिः परिवृतस्य रिपुघ्नस्य रावणस्य समीपम् उपेत्य, तस्मै व्याकुला राक्षसी वचनम् अब्रवीत्। तस्य दीप्तनेत्रस्य रावणस्य समीपे, शूर्पणखा विकृतवदना, भयमोहलोभसंयुक्ता, तस्य भयम् प्रकटयन्ती, घोरतमं वचनम् उवाच। श्रूयतां वाल्मीकि-रामायणे, पुण्ये, अरण्यकाण्डे, त्रयस्त्रिंशः सर्गः। ततः शूर्पणखा दुःखिता, मन्त्रिमध्ये, लोकभीषणं रावणं प्रति कोपसम्भृतं कटु वचनम् अब्रवीत्। "त्वं, भोगेषु मग्नः, अनवस्थितचित्तः, स्वेच्छाचारी च, उत्पन्नं भयं न पश्यसि। यः राजा नीचेषु विषयेषु आसक्तः, कामलोभवशः, स प्रजाभिः न पूज्यते, श्मशानाग्निरिव। राजा यः स्वधर्मं समये न करोति, स राज्येन धर्मेण च सह विनश्यति। राजा यः चरेषु प्रमादी, दुष्प्राप्यः, आत्मसंयमवर्जितः, तं जनाः परित्यजन्ति, यथा गजेन्द्राः पङ्किलतीरं नदीं। ये राजानः स्वदेशं न रक्षन्ति, आत्मसंयमे च हीनाः, ते समुद्रे पर्वताः इव न शोभन्ते। त्वं कथं देवगन्धर्वदानवैः धीरैः युक्तैः प्रतिपन्नः राजा भविष्यसि, यदा त्वं बुद्धिहीनः, चञ्चलः च। त्वं राक्षस, बालभावेन, अज्ञः च; यदवश्यं ज्ञेयं, तत् न जानासि; कथं राजा भविष्यसि? यस्य राज्ञः चरा निधिः मन्त्रश्च न वशे, स साधारणजनवत् भवति, जयिनां श्रेष्ठ। राजानः दूरेऽपि अपदं चरेभ्यः विज्ञाय, 'दूर्दर्शिनः' इति कथ्यन्ते। अहं त्वां पश्यामि, येन चरा न नियोजिताः, सामान्यैः मन्त्रिभिः परिवृतः; न त्वं जानासि, स्वजनपदं जनस्थानं च नष्टम्। एकः रामः, खरदूषणयोः सह, चतुर्दशसहस्राणि घोरकर्मणां राक्षसानां हत्वा, मुनिभ्यः अभयं दत्तवान्; दण्डकवनं सुरक्षितम्, जनस्थानं च रामेण दुरात्मना हृतम्। त्वं तु, राक्षस, लोभात् प्रमादात् पराधीनः, स्वे राज्ये उत्पन्नं भयम् न पश्यसि। राजा यः कठोरः, अल्पदातृ, प्रमादी, दर्पयुक्तः, मिथ्यावादी च, तस्मिन्काले दुःखिते, तं प्रजाः नाशु समाश्रयन्ति। राजानं, अतिक्रुद्धम्, दुष्प्राप्यं, आत्मगर्वितम्, क्रोधिनम् च, तस्य संकटे, स्वजनाः अपि नाशयन्ति। यः राजा स्वधर्मं न करोति, भयकाले न बिभेति, स शीघ्रं राज्यात् पतति, दुःखी भवति, तृणवत् अवज्ञातः च भवति।