नरव्याघ्रः स युद्धकुशलः, बुद्धिमान् राक्षसविनाशकः, रणमध्यस्थः अस्ति। स शरशक्तिप्रहरणग्रस्तः सुप्तः सन् न जाग्रियते; तस्य बाणकण्ठकवदनं भिन्दन् त्वं तं न बोधयितुमर्हसि। राक्षसराजन्, तस्य बाहुबलेन निर्मिते कर्दमे, महायुद्धस्रोतसि, बाणतरङ्गसमाकीर्णे, धनुषां चौर्ये च, त्वं तस्य भीमस्य राघवस्य मुखे यमसदृशे न प्रवेष्टुमर्हसि। अतः, लङ्केश्वर राक्षसराज, अनुग्रहम् कुरु, प्रसन्नः भूत्वा लङ्कां प्रतिगच्छ। स्वपत्नीभिः सदा रमस्व; रामः अपि स्वया सीतया सह वनेषु रमेत। एवं मारीचेन उक्तः दशग्रीवः रावणः प्रतिनिवृत्य लङ्कायाः स्वगृहं प्रविवेश। शृणु, अधुना द्वात्रिंशत्तमं सर्गं कथयामि। ततः शूर्पणखा दृष्टवती यत् चतुर्दशसहस्राणि भयानकबलिनां राक्षसानां रामेणैकेन निहतानि। सा दुष्टं दूषणं खरं त्रिशिरसं च युद्धे हतान् अपश्यत्, पुनः मेघनिनादसदृशं महान् क्रन्दम् अकार्षीत्। रामस्य तद् दुष्करं कर्म दृष्ट्वा, सा विक्लवा सञ्जाता, लङ्कां रावणपालितां जगाम। सा रावणं तेजस्विनं ददर्श, यः मन्त्रिभिः परिवृतः प्रासादस्य अग्रभागे, इन्द्र इव मरुद्गणैः सह उपविष्टः। स उत्तमसुवर्णसिंहासने सूर्यसदृशप्रभायुक्तः, सुवर्णमयवेदिकायाम् अग्निसमदीप्तः आसीत्। स देवगन्धर्वयक्षमहर्षिभिः दुष्करयुद्धे अजितः, विकटमुखः मृत्युसमः इव दृश्यते। स वज्रविद्युद्दलितः देवासुरयुद्धेषु, तस्य वक्षः ऐरावतदन्तचिह्नैः अंकितम्। स बीसुभुजः दशशीर्षः, दिव्यवस्त्राभरणधारी, विस्तीर्णवक्षाः, वीर्यवान्, राजलक्षणसंयुक्तः। स वैदूर्यकान्तमणिसदृशाभरणैः, तप्तहेमाभैः, दृढबाहुः, शुक्लदन्तः, महावदनः, पर्वतसन्निभः च। स विष्णुचक्राद्यायुधैः महायुद्धेषु शतानि प्रहारितः अपि, तस्य सर्वाङ्गानि अक्षतानीति, स सागरान् अपि शीघ्रं कम्पयितुं समर्थः। स पर्वतशिखराणि क्षिप्तुम्, देवान् मर्दयितुम्, धर्मं नाशयितुम्, परदारान् अपहर्तुम् अशकत्। स सर्वास्त्रविद्, यज्ञविघ्नकर्ता, वासुकीं जित्वा भोगवतीपुरीम् प्रविष्टवान्। स तक्षकं पराजित्य तस्य प्रियतमां पत्नीं जहार, नरवाहनं जित्वा कैलासं गच्छन्। स दिव्यम् अद्भुतं पुष्पकं विमानं, चैत्ररथं, नलिनीं, नन्दनं च वनानि जिग्राह। स कोपेन देवविमानानि विनाश्य, सूर्यचन्द्रमसी तेजसा निगृह्य, पर्वतशृङ्गसदृशैः बाहुभिः तौ धारयामास। स महावने दशसहस्रसंवत्सरं तपः कृत्वा, स्वयम्भुवः काले, देवासुरगन्धर्वपिशाचद्विजगर्भसर्पपक्षिणां शिरांसि छित्त्वा स्थिरः। स युद्धे मानुषात् ऋते कस्यचित् न बिभेति; द्विजैः मन्त्रैः यज्ञस्थलेषु स्तूयमानः, शुभलक्षणः इति गण्यते। स महाबलः, सोमपायी, यज्ञविघ्नकर्ता, दुष्टात्मा, ब्राह्मणघ्नः, क्रूरकर्मा च। कठोरः, निर्दयः, प्राणिवधरुचिः, रावणः सर्वभूतानां, सर्वलोकानां च, भीषणः। स राक्षसी तं क्रूरं महाबलिनं भ्रातरं दिव्यवस्त्राभरणभूषितं, दिव्यगन्धानुलेपनमाल्ययुतं दृष्ट्वा। स सिंहासने स्थितः, मृत्युसमः, यथाकालं समुत्थितः, पौलस्त्यवंशसम्भूतः महात्मा राक्षसराजः। सा राक्षसी भीताकुला समीपं गत्वा, शत्रुनाशनं रावणं मन्त्रिभिः परिवृतं, संबोधितवती। तस्य दीप्तनेत्रस्य, विकृताङ्ग्याः, निर्भयायाः शूर्पणखायाः, तस्य भीतिं, लोभं, मोहं च दर्शयन्त्या, घोरतरं वचनं उक्तम्। शृणु, इदानीं त्रयस्त्रिंशत्तमं सर्गं वाल्मीकि रामायणे, अरण्यकाण्डे। ततः शूर्पणखा दुःखार्ता, कोपात्, लोकेषु भीषणं रावणं मन्त्रिसंनिधौ कटुवचनैः उवाच। त्वं सुखेषु प्रविष्टः, अनियन्त्रितः, स्वेच्छाचारी च, उद्भूतं महाभयं न पश्यसि। यः राजा हीनसंबन्धः, कामलोभवशः, तं प्रजाः न मन्यन्ते, श्मशानाग्निमिव। राजा यः स्वकर्तव्यं समये न करोति, स राज्येन सह स्वकर्मभिः विनश्यति। यः राजा दुर्धर्षदूतः, दुर्ग्राह्यः, असंयतः च, तं जनाः तटाकूलमिव गजाः परित्यजन्ति। ये राजानः स्वभूमिं न रक्षन्ति, असंयताश्च, ते न शोभन्ते, यथा सागरस्थः पर्वतः। देवगन्धर्वासुरैः बुद्धिमद्भिः संयतैः विघ्न्यमानः, त्वं, अल्पमेधसः, चञ्चलः च, कथं राजा भविष्यसि? त्वं राक्षस, बालभावयुक्तः, अज्ञः च, यत् ज्ञेयम् तद् न जानासि; कथं राजा भविष्यसि? येषां गुप्तं, कोशः, मन्त्रः च न वशे, ते नरसमानः राजानः, जयिनां श्रेष्ठ। एवं वाल्मीकिना रामकथायाम् अरण्यकाण्डे, शूर्पणखायाः रावणसम्बोधनं, तस्य तेजोवर्णनं च प्रवृत्तम्।