कस्मिन् कर्मणि त्वं, राजन्, एतस्मिन् पापपथे प्रवर्तितः? कः त्वां शयानं सुखेन शिरसि ताडितवान्? स रावणः, शुद्धसंतानसमुत्पन्नः, महाबलसम्पन्नः, गजयूथपतिसदृशः, ऐश्वर्यगर्वितः, न तेन राघवेण, पुरुषव्याघ्रेण, युद्धे संमुखीकरणं युक्तम्। स हि पुरुषसिंहः, युद्धविशारदः, बाणशस्त्रदंष्ट्रयुतः, राक्षसप्रवीरघातकः, समरे स्थितः, न त्वं तं निद्रायमानं बोधयितुं शक्नोषि। यस्य बाहुबलेन, महायुद्धवेगेन, बाणतरंगैः, धनुषां च चोरीकरणेन, तस्य रामस्य भयंकरमुखे, पातालसदृशे, पतितुं न उचितं, हे राक्षसराज। अतः, लङ्केश्वर, प्रसादं कुरु, लङ्कां प्रतिगच्छ। स्वपत्नीभिः सदा रमस्व; रामः अपि स्वपत्नीसमेतः वनानि भुञ्जीत। इत्येवं मारिचेन उक्तः दशग्रीवः रावणः पुनः प्रत्यावृत्त्य लङ्कायां स्वे श्रेष्ठे गृहे प्रविवेश। इदानीं द्वात्रिंशत्तमं सर्गं शृणु। तदा शूर्पणखा अपश्यत्—रामेणैव चतुर्दशसहस्राणि तीक्ष्णबलिनां राक्षसानां निहतानि। सा अपि दुष्टात्मानं दूषणं खरं त्रिशिरसं च युद्धे हतान् दृष्ट्वा, पुनः मेघनिनादसदृशं महान् निनादं मुमोच। रामस्य तद् अद्भुतकृत्यम्, यत् अन्यैः कर्तुं दुष्करम्, दृष्ट्वा सा अतिव्यथिता लङ्कां रावणपालितां जगाम। सा रावणं तेजसा दीप्तमनसं, मन्त्रिभिः परिवृतं, राजप्रासादस्य अग्रे, मरुतामिव मध्ये इन्द्रं, उपविष्टं अपश्यत्। स च सवर्णहेमपीठे, सूर्यसङ्काशे, सुवर्णमण्डपे, ज्वलदग्निसदृशः, परमासने उपविष्टः। देवगन्धर्वपिशाचमहर्षिभिः दुष्प्रापे घोरे युद्धे अजितः, स कालमुखोपमः रावणः दृश्यते स्म। स वज्राशनिप्रहारेभ्यः, देवासुरयुद्धेषु, ऐरावतदन्तचिह्नैः वक्षसा, चिह्नितः। विंशतिभुजो दशमुखः, दिव्यवस्त्राभरणधारी, विस्तीर्णवक्षाः, वीर्यवान्, राजलक्षणैः अंकितः। वैडूर्यकान्ताभरणैः, तप्तहेमविभूषितैः, दृढबाहुः, श्वेतदन्तः, महामुखः, पर्वतसन्निभः सः। स विष्णुचक्राद्यस्त्रैः, महायुद्धेषु, शतानि शतानि ताडितः अपि, तस्याङ्गानि अविच्छिन्नानि; स समुद्रानपि चलयितुं क्षिप्रं शक्तः। स पर्वतशृङ्गाणि क्षिप्तुं, देवान् मर्दितुं, धर्मं नाशयितुं, परदारानपि अपहर्तुं शक्तः। स दिव्यास्त्रविद्, यज्ञविघ्नकारी, वासुकिम् जेत्वा भोगवतीपुरीम् प्रविष्टवान्। तक्षकं जित्वा तस्य प्रियतमां भार्यां च अपहृत्य, नरवाहनं जित्वा कैलासं प्राप। स च अद्भुतं कामगं पुष्पकं रथं, दिव्यानि चैत्ररथनलिनीनन्दनवनानि च जग्राह। क्रोधेन स देववनानि नाशयामास, बलात् सूर्यचन्द्रमसौ निगृह्य, पर्वतशृङ्गसदृशैः बाहुभिः तौ अवारयत्; दशवर्षसहस्राणि महान्यरण्ये तपश्चकार। स्वायम्भुवे काले स स्थिरबुद्धिः, देवदानवगन्धर्वपिशाचपक्षिसर्पाणां शिरांसि छित्त्वा, न कञ्चन युद्धे बिभेति स्म, मनुष्याच्च विना। द्विजैः मन्त्रैः स्तूयमानः, यज्ञेषु, स शुभलक्षणः। स महाबलः, सोमपायी, यज्ञविघ्नकारी, पापात्मा, ब्राह्मणघ्नः, क्रूरकर्मा च। दुष्टः, निर्दयः, प्राणिनां हिंसायाम् आनन्दितः, रावणः सर्वभूतानां, सर्वलोकानां च, भीतिं जनयति। तं क्रूरमहाबलिनं भ्रातरं, दिव्यवस्त्राभरणधारिणं, दिव्यपुष्पमाल्यशोभितं, राक्षसी शूर्पणखा अपश्यत्। स सिंहासनस्थः, मृत्युसमयसमुत्थितः कालः इव, पौलस्त्यवंशसम्भूतः, राक्षसानां कीर्तिमान् राजा आसीत्। सा सन्निकर्षात्, भयकम्पिता, मन्त्रिसंवृतस्य रिपुघ्नस्य रावणस्य समीपं गत्वा, राक्षसी भयभीता, लोभमोहसमन्विता, विकृतवदना अपि निर्भया, तस्मै दीप्तविलोचना, भीषणानि वचनानि उवाच। इदानीं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे त्रयस्त्रिंशत्तमं सर्गं शृणु। तदा शूर्पणखा, दुःखिता, कोपेन, लोकभीषणं रावणं मन्त्रिमध्ये कठोराणि वचनानि अब्रवीत्। त्वं, सुखेषु मग्नः, अनियमितः, स्वेच्छाचारी, उत्पन्नं भयं न पश्यसि। यो राजा नीचसुखेषु आसक्तः, कामलोभवशगः, तं प्रजाः न समाद्रियन्ते, श्मशानाग्निमिव। राजा यः समये कर्तव्यं न करोति, सः राज्येन, कर्तव्यैः च सह विनश्यति। यो राजा गूढचारेषु प्रमादी, दुष्प्राप्यः, असंयतः, तं जनाः तटाककर्दममिव हस्तिनः परिहरन्ति। ये राजानः स्वक्षेत्रस्य रक्षणे, आत्मसंयमे च, प्रमादिनः, ते लक्ष्म्या न शोभन्ते, यथा पर्वताः समुद्रे न दृश्यन्ते। कथं त्वं, अल्पमेधसः, चञ्चलः, सुरगन्धर्वासुरैः, ये धीराः, आत्मसंयताः, तैः विरोधे, राज्यम् स्थापयिष्यसि? एवं साक्षात् रामायणस्य एते श्लोकाः एकस्मिन्नेव प्रवाहेण, संस्कृतगद्यरूपेण, सुसम्बद्धं कथामिव निवेदिताः।