तदा राक्षसाधिपतेः महती रथः, तारागणमार्गे सञ्चरन्, मेघमध्ये चन्द्रमाः इव गर्जमानः, दीप्तिमान् बभासे। स रावणः दीर्घं मार्गं गत्वा ताटकायाः आश्रमं समुपागमत्। तत्र मारीकः तं राजानं अद्भुतैः दिव्यभोज्यैः सत्कारं कृत्वा, स्वयम् आसनं जलं च समर्प्य, अर्थपूर्णैः वाक्यैः सम्मानितवान्। अथ स मारीकः उवाच—"राजन्, राक्षसाधिपते, कुशलं ते स्वजनैः सह? अहं न वेद्मि, किमर्थं त्वं शीघ्रं अत्र आगतः इति चिन्तयामि।" एवमुक्तः मारीकैः, बलवान् वाक्यविशारदः रावणः उत्तरम् अदात्—"मम रक्षकः, प्रियः, रामेण निर्दोषकर्मणा हतः; जनस्थानम् अपि युद्धे विनाशितम्। तस्मात्, मम सहाय्यं कुरु, रामपत्नीं हर्तुम्।" इत्युक्त्वा राक्षसराजस्य वचनं श्रुत्वा, मारीकः प्रत्युवाच—"कः सखी सती शत्रुरूपेण सीतां निर्दिष्टवान्? राक्षसश्रेष्ठ, कः तव प्रीतः सन् न हृष्यति? कः तुभ्यं 'सीतां आनय' इति वदति? वद। के राक्षसाः स्वशृङ्गच्छेदनं इच्छन्ति?" "यः त्वां प्रवर्तयति, स नूनम् शत्रुः, विषधरस्य मुखात् दन्तहरणम् इच्छन्। केन कर्मणा त्वं एषः पापमार्गे नियुक्तः? कः शान्तं शिरसि त्वां ताडितवान्, राजन्? स राघवः, शुद्धवंशसमुत्पन्नः, महाशक्तिसम्पन्नः, गजेन्द्रसमः, तं युद्धे समागन्तुम् उचितं नास्ति। स पुरुषसिंहः, युद्धविशारदः, बुद्धिमान् राक्षसान् विनाशयन्, युद्धमध्ये स्थितः; शस्त्रशरदन्तयुक्तं तम् सुप्तमपि त्वं न बोधयितुम् अर्हसि।" "बाहुबलेन पङ्के, महायुद्धवेगे, शरतरङ्गनदीषु, धनुषां च हरणे, राक्षसाधिपते, रामस्य भयानकं मुखं यमलोकसदृशं न प्रवेष्टव्यम्। अतः, लङ्केश्वर, राक्षसराज, प्रसन्नः भूत्वा लङ्कां प्रतिगच्छ। स्वपत्नीभिः सदा रमस्व; रामः अपि स्वपत्नीसहितः वनेषु रमत्विति।" एवमुक्तः मारीकैः दशग्रीवः रावणः प्रत्यागत्य लङ्कायाः उत्तमगृहं प्रविवेश। शृणु तु द्वात्रिंशत्तमं सर्गम्। अथ शूर्पणखा ददर्श यत् चतुर्दशसहस्राणि घोरराक्षसानां रामेणैकाकिना निहतानि। सा च ददर्श दूषणं खरं त्रिशिरसं च युद्धे हतान्, पुनः मेघगर्जनसमा महानादं चुक्रोश। सा रामस्य दुर्व्याहृत्यकर्म दृष्वा, अतिव्यथिता लङ्कां रावणपालितां जगाम। सा रावणं तेजसा दीप्तिमन्तं ददर्श, मन्त्रिभिः परिवृतं राजप्रासादस्य अग्रभागे, मरुद्भिः परिवृतमिन्द्रं इव। स च परमपीठे सुवर्णसिंहासने सूर्यसमप्रभः, सुवर्णमयपृष्ठे अग्निसमप्रभः उपविष्टः आसीत्। स देवगन्धर्वयक्षर्षिभिः दुर्धर्षः, कालमुखोपमः बभौ। वज्राशनिप्रहारैः देवासुरयुद्धेषु विकीर्णचिह्नैः, ऐरावतदन्तचिह्नैः च वक्षसा शोभमानः आसीत्। विंशतिभुजो दशवदनः, दिव्यवस्त्राभरणधारी, विस्तीर्णवक्षाः, वीर्यवान्, राजलक्ष्णैः अंकितः बभौ। मणिकटकाभरणैः, तप्तकाञ्चनसमप्रभैः, दृढबाहुः, शुक्लदन्तः, विशालमुखः, पर्वताकारः च सन् शोभते। स विष्णुचक्राद्यस्त्रैः शतशः युद्धे प्रहृतः अपि, सर्वाङ्गैः अक्षतः, अपि च सागरानपि क्षोभयितुं क्षमः आसीत्। स पर्वतशिखराणि क्षिप्तुं, देवान् मर्दितुं, धर्मं नाशयितुं, परदारेषु च व्यभिचरितुं शक्तः। सर्वास्त्रविद्, यज्ञविघ्नकर्ता, वासुकिं जित्वा भोगवत्यां प्रविष्टवान्। तक्षकं जित्वा तस्य प्रियां भार्यां हृतवान्, नरवाहनं जित्वा कैलासं प्राप्तवान्। दिव्यं पुष्पकं विमानं, चैत्ररथं नलिनीं नन्दनं च वनानि जितवान्। कोपेन देवोद्यानानि नष्टवान्, सूर्यचन्द्रमसोः तेजः बाहुभ्यां निरुद्धवान्। पर्वतशृङ्गसदृशैः बाहुभिः तौ निवार्य, महावने दशवर्षसहस्राणि तपश्चकार। पूर्वं स्वयम्भुवः काले, दृढनिश्चयः सः, देवान्, दानवान्, गन्धर्वान्, पिशाचान्, विहङ्गान्, सर्पांश्च शिरांसि छित्त्वा। युद्धे मानवात् ऋते कस्यापि न भीतः; द्विजैः मन्त्रोच्चारेण यज्ञेषु स्तूयमानः, शुभलक्षणः अभवत्। स महाबलः, सोमपायी, यज्ञविघ्नकर्ता, पापात्मा, ब्रह्मघ्नः, क्रूरकर्मा च। कठोरः, निर्दयः, प्राणिनां हिंसायाम् रतः, रावणः सर्वभूतानां लोकानां च भीषणः। सा तु राक्षसी क्रूरवीर्यं भ्रातरं दिव्यवस्त्राभरणधारिणं, दिव्यमाल्यविभूषितं ददर्श। स सिंहासने उपविष्टः, यथाकालं उत्पन्नः कालः इव, श्रीमान् राक्षसराजः, महात्मा पौलस्त्यवंशसमुद्भवः, बभासे।