सागरतीरं विदारयन् सागरस्य वेगं वायोः वेगं च बाणैः विचालयितुं समर्थः स जगतां प्लावनं अपि करोतुं शक्नोति। वीर्येण लोकान् अपाकृष्य पुनः स जीवसृष्टिं कर्तुं समर्थः स पुरुषोत्तमः। रावण! युद्धे त्वया रामः न जयितुं शक्यः, न राक्षसलोकैः अपि, यथा दुष्टैः स्वर्गः न लभ्यते। सर्वदेवदानवैः अपि स न हन्तुं शक्यः; किन्तु तस्य वधाय उपायः अस्ति—मम वचनं एकाग्रचित्तेन शृणु। रामस्य पत्नी, लोके प्रसिद्धा, सीता नाम्ना, तन्वी, श्यामवर्णा, सुगात्रा, स्त्रीरत्नं, भूषणैः भूषिता। न देवी, न गन्धर्वी, न अप्सरा, न नागकन्या तस्याः तुल्या; मानुषी स्त्री कथं तुल्यां स्यात्? रावणः राक्षसाधिपः तानि वचनानि अनुमन्य, विचिन्त्य, बलवान् अकम्पनं प्रति अभाषत—"निश्चितं, प्रिय, अहं स्वयम् एव सारथिना सह शीघ्रं गमिष्यामि; हर्षेण वैदेहीं महानगरीं आनयिष्यामि।" एवं उक्त्वा रावणः सूर्यसदृशः, दिशः प्रकाशयन्, खच्चरयुक्तेन रथेन निर्गतः। तस्य महाः रथः तारापथेन गच्छन्, मेघेषु चन्द्रमाः इव, गर्जन् द्युतिमान् आसीत्। दीर्घं मार्गं गत्वा ताटका-आश्रमम् आगच्छत्; तत्र राजा मायावी भोजनैः, दिव्यैः पदार्थैः, मारिचेन सत्कृतः। स्वयं आसनं, आचमनं च दत्त्वा, प्रयोजनयुक्तैः वाक्यैः मारिचः रावणं अपृच्छत्—"राजन्, राक्षसाधिप, सर्वं कुशलं ते स्वजनैः? अहं न जानामि, किमर्थं त्वं शीघ्रं आगतः?" मारिचेन उक्तः रावणः, वाक्यकुशलः, तदा अभाषत—"मम रक्षकः रामेण, दोषरहितेन, हतः; जनस्थानं, अजेयम्, युद्धे विनष्टम्। अतः मे सहायः भव, तस्य पत्न्याः अपहरणे।" राक्षसाधिपस्य वचनं श्रुत्वा मारिचः अपि अभाषत्—"कस्य वशात् सीता दर्शिता, मित्रस्य शत्रुतुल्यस्य? राक्षसश्रेष्ठ, कः तव सौख्ये सन्निहितः हर्षं न कुर्यात्? कः तव समीपं सीतां आनयितुं वदति? कथय; कः राक्षसः स्वशृंगं छेदयितुम् इच्छति? यः तव प्रोत्साहनं करोति, स निःसन्देहं शत्रुः, तव विषदंता नागस्य दन्तं निष्क्रान्तुं इच्छति। कस्य कर्मणा त्वं एतत् दुष्टमार्गे प्रवर्तितः? कः तव शिरः शान्तं शयनं ताडितवान्?" "स, शुद्धवंशजः, बलगर्वितः, महातुंडयुक्तः गजः इव स्थिरः—रावण! तं राघवं, नरगजं, युद्धे प्राप्तुं न उचितम्। नरसिंहः, युद्धकुशलः, राक्षसप्रवरनाशकः, युद्धमध्यस्थः; त्वं तं सुप्तं न जागारयितुम् अर्हसि, यः बाणैः, तीक्ष्णशस्त्रैः दंतैः पूर्णः। तस्य भुजयुद्धे, महायुद्धप्रवाहे, बाणतरंगैः, धनुषः अपहरणे—राक्षसाधिप, रामस्य भयानकं मुखं, पातालं इव, प्रविशितुम् न उचितम्।" "लङ्काधिप, राक्षसराज, प्रसन्नः भव, लङ्कां प्रतिनिवर्त; स्वपत्नीभिः सदा रमस्व; रामः स्वपत्नी सह वनानि रमयतु।" एवं मारिचेन उक्तः दशग्रीवः रावणः प्रत्यागत्य, उत्तमं गृहं लङ्कायाम् प्रविष्टः। अथ शृणु द्वात्रिंशतितमं सर्गम्। ततः शूर्पणखा अपश्यत्—रामेणैव चतुर्दशसहस्राणि उग्रराक्षसाः निपातिताः। दुषणं, खरं, त्रिशिरसं च युद्धे हतान् दृष्ट्वा, पुनः मेघगर्जितमिव महनादं कृतवती। रामस्य कर्म, अन्यैः दुष्करं, दृष्ट्वा, सा अत्यन्तं व्यथिता लङ्कां रावणाधीनां गच्छत्। रावणं तेजस्विनं, मन्त्रिपुरःस्थं, राजमहागृहे, मरुत्सु इन्द्रं इव, अपश्यत्। स सुवर्णसिंहासनस्थः, सूर्यप्रभः, सुवर्णपीठे, ज्वलनवत् दीप्तिमान् आसीत्। देवगन्धर्वभूतमहर्षिभिः युद्धे अजेयः, मृत्युमुखवत् विक्रान्तः आसीत्। वज्रविद्युत्प्रहारैः देवदानवयुद्धे वक्षः ऐरावतदंतैः च चिह्नितः। विंशतिभुजः, दशमुखः, शोभनवस्त्रधारी, विस्तीर्णवक्षाः, वीरः, राजचिह्नयुक्तः। मणिभिः, तप्तसुवर्णेन भूषितः, दृढभुजः, श्वेतदंतः, महाननः, पर्वतसदृशः। विष्णुचक्रादिभिः दिव्यायुधैः युद्धे शतशः आहतः। तथापि सर्वाङ्गानि तैः दिव्यायुधैः अभिन्नानि, स सागरानपि शीघ्रं कम्पयितुं शक्नोति। पर्वतशिखराणि क्षिप्तुं, देवांश्च द्रष्टुं, धर्मं नष्टुं, परपत्नीभिः दुष्टं कर्तुं शक्नोति। सर्वदिव्यायुधधारी, यज्ञविघ्नकर्ता, वासुकिं जित्वा भोगवतीं नगरं प्रविष्टः। तक्षकं जित्वा तस्य प्रियां पत्नीं च गृहीत्वा, नरवाहनं विजित्य कैलासं गच्छत्।