रामस्य अनुजः लक्ष्मणः, बलवान् बभ्रुवर्णः च, यस्य स्वरः मृदंगनिःस्वनसमः, पूर्णचन्द्रनिभाननः च, सः भ्रातृबलसम्पन्नः तेन सह संयुक्तः, अग्निवायुसंयोगवत्, तेजस्वी रामः जनस्थानं विनाशयामास। न देवाः न च महात्मानः अत्र विचारयितुं योग्याः, रामस्य सुवर्णपक्षधाराः बाणाः एव पर्याप्ताः। ते बाणाः पञ्चशीर्षसर्परूपिणः भूत्वा राक्षसान् अदन्त, भीताः राक्षसाः च यत्रकुत्रापि पलायितवन्तः। यत्र यत्र ते गतवन्तः, तत्र तत्र रामं पुरतः स्थितं दृष्टवन्तः; एवं सः जनस्थानं विनाशयामास, हे निष्पापे। अकम्पनस्य वचनं श्रुत्वा, रावणः उवाच—"अहं जनस्थानं गमिष्यामि, रामं लक्ष्मणं च हन्तुम्।" तस्य वचनस्योत्तरं अकम्पनः प्रत्युवाच—"शृणु, राजन्, रामस्य बलवीर्यस्य यथार्थं वृत्तान्तम्।" रामः, यशस्वी पराक्रमी च, कोपितः अभेद्यः; सः स्वबाणैः पूर्णं नद्याः वेगं निरोद्धुं शक्नोति। सः नभः ताराग्रहनक्षत्रयुक्तं पतितुं शक्नोति; सः महातेजाः रामः निमग्नां पृथ्वीं उत्थापयितुं समर्थः। सः सागरतीरं विदार्य, लोकान् आप्लावयितुं शक्नोति; सः स्वबाणैः सागरस्य वा वातस्य वा बलं व्यपोहितुं शक्नोति। सः वीर्येण लोकान् संहर्तुं शक्नोति, पुनः प्रजाः सृष्टुं च समर्थः। सः पुरुषोत्तमः रामः त्वया युद्धे न विजेयः, दशग्रीव, न च राक्षसलोकैः, यथा दुष्टैः स्वर्गः न लभ्यते। अहं न मन्ये तम् सर्वैः देवासुरैः अपि हन्तुं शक्यम्; अस्ति तु उपायः तस्य वधाय—एकचित्तेन शृणु। तस्य पत्नी, या लोके प्रसिद्धा, सीता नाम, सुकेशिनी, श्यामवर्णा, समवयवा, स्त्रीरत्नं, भूषणैरलंकृता। न सा देवी, न गन्धर्वी, न अप्सरा, न नागकन्या, तस्य तुल्या; कथं मानुषी स्त्री तस्य तुल्या स्यात्? रावणः, राक्षसाधिपः, तानि वचनानि अनुमन्य, चिन्तयित्वा, महाबाहुः अकम्पनं प्रति उवाच—"नूनं, प्रिय, अहं शीघ्रं सारथिना सह एकाकी गमिष्यामि; हृष्टः एतां वैदेहीं महापुरिं आनयिष्यामि।" एवं उक्त्वा, रावणः खरमुष्कैर्युक्तेन रथेन निर्गतः, सूर्यसमप्रभः, सर्वदिक् प्रकाशयन्। सः महारथः राक्षसेन्द्रस्य, तारापथेन गच्छन्, मेघेषु चन्द्रमा इव व्यराजत। सः दीर्घं मार्गं गत्वा, ताटकायाः आश्रमं प्राप्तवान्; तत्र राजा मारीचेन दिव्यैः भोज्यैः फलैः च पूजितः। सः स्वयम् आसनं अर्घ्यं च दत्त्वा, अर्थपूर्णैः वाक्यैः मारीचः तम् उवाच—"राजन्, राक्षसाधिप, कुशलं किम्? अहं न जानामि, किमर्थं त्वं शीघ्रं अत्र आगतः?" एवं मारीचेन उक्तः, महाबलः रावणः, वाक्यविशारदः, प्रत्युवाच—"मम रक्षकः, हे प्रिय, रामेण, निर्दोषकर्मणा, हतः; जनस्थानं च, यत् अजेयम् आसीत्, समरे विनाशितम्। अतः, त्वं मे सहाय्यं कुरु, तस्य भार्याहरणे।" राक्षसाधिपस्य वाक्यं श्रुत्वा, मारीचः उवाच—"कस्य संकेतनेन सीता प्रदर्शिता? कः सखा शत्रुरूपेण? हे राक्षसश्रेष्ठ, कः तव प्रियः सन्, त्वया सह न हृष्येत्? कः त्वां उक्तवान्—'सीतां आनय'? ब्रूहि। के राक्षसाः स्वशृंगच्छेदनं इच्छन्ति? यः त्वां प्रेरयति, सः नूनं शत्रुः, सर्पमुखात् विषदन्तं निष्क्रावयितुं इच्छन्। कस्य प्रेरणया त्वं अयं पन्थानं प्रवृत्तः? कः शान्तं शिरसि प्रहृतवान्, हे राजन्? सः, शुद्धकुलसम्भूतः, बलगर्वितः, स्थिरः दन्तीव, तं राघवं, पुरुषव्याघ्रं, युद्धे समागन्तुं न उचितम्। सः पुरुषसिंहः, रणकुशलः, बुद्धिमान् राक्षसविनाशकः, समरे स्थितः; तम् निद्रायाम् उद्बोधयितुं न शक्यः, यस्य बाणधाराः तीक्ष्णखड्गदंता इव। तस्य भुजबलेन कर्दमे, महायुद्धवेगे, बाणतरंगैः धनुषां चौर्येण—हे राक्षसाधिप, रामस्य भयङ्करे मुखे, पातालयाम् इव, न प्रवेष्टुम् उचितम्। क्षमस्व, लङ्केश, राक्षसेन्द्र; तुष्टः भव, लङ्कां प्रतिगच्छ। स्वैः दारैः सदा रमस्व; रामः च स्वया भार्यया वनानि रमयतु।" एवं मारीचेन उक्तः, दशग्रीवः रावणः निवृत्तः, लङ्कायां स्वगृहं प्रविवेश। अथ शृणु द्वात्रिंशत्तमं सर्गम्। ततः शूर्पणखा अपश्यत्, चतुर्दशसहस्राणि घोरबलिनां राक्षसानां रामेणैव निहतानि। सा अपश्यत् दूषणं खरं त्रिशिरसं च समरे हतान्, पुनः मेघनिनादवत् महान् निनादम् अक्रोत्। रामस्य तद् कर्म, अन्यैः दुष्करं दृष्ट्वा, सा संतप्तहृदया लङ्कां रावणपालितां जगाम। सा रावणं तेजस्विनं ददर्श, मन्त्रिभिः परिवृतं, राजसभायां अग्रे स्थितं, इन्द्रमिव मरुद्गणैः। सः परमपीठे सुवर्णसिंहासने, सूर्यसमप्रभः, सुवर्णमञ्चे, ज्वलन इव विराजमानः, उपविष्टः आसीत्।