रावणस्य वचनानि पुनः श्रुत्वा, अकम्पनः तस्य महात्मनः रामस्य बलपराक्रमं विस्तरेण कथयामास। रामः तेजस्वी महाबलश्च, धनुष्मतां श्रेष्ठः, दिव्यास्त्रगुणसम्पन्नः, युद्धे परमधर्मं प्राप्तवान् अस्ति। तस्य अनुजः लक्ष्मणः अपि महाबलः, रक्तनेत्रः, दुन्दुभिस्वरः, पूर्णचन्द्राननः, भ्रातुरेव बले समः। तयोः संयुक्तयोः, अग्निवाय्वोः समन्वयवत्, स सुमहात्मा रामः जनस्थानं विनाशयामास। न देवाः नापि महात्मानः अत्र चिन्तयितुं युक्ताः; रामस्य मुक्ताः स्वर्णपक्षधाराः बाणाः एव पर्याप्ताः। ते बाणाः पञ्चशिरसः सर्पा इव भूत्वा राक्षसान् अदन्त; भीताः राक्षसाः दिशः दिशः पलायितवन्तः। यत्र यत्र ते गतवन्तः, तत्र तत्र राममेव पुरतः दृष्टवन्तः; एवं तेन जनस्थानं विनाशितम्, हे निर्दोष। अकम्पनस्य वचनं श्रुत्वा, रावणः उवाच—"अहं जनस्थानं गमिष्यामि, रामलक्ष्मणयोः वधाय।" तस्योक्ते, अकम्पनः प्रत्युवाच—"शृणु, राजन्, रामस्य बलपराक्रमस्य यथार्थं वर्णनं।" रामः कीर्तिवान् पराक्रमे, कोपितः विजेयः न स्यात्; स बाणैः पूर्णतोयां नदीं निरुद्धुं शक्तः। स ताराग्रहगणयुक्तं नभः अपि पातयितुं समर्थः; सः महातेजाः रामः निमग्नां पृथिवीं उद्धर्तुं समर्थः। सागरतीरं विदार्य, लोकान् आप्लावयितुं शक्नोति; बाणैः सागरं वा वातं वा व्यपोहितुं शक्तः। स वीर्येण लोकान् संहर्तुं समर्थः, पुनश्च प्राणिनः सृष्टुं सः उत्तमपुरुषः समर्थः। रावण, त्वया न शक्यः सः युद्धे विजेतुं, नापि राक्षसैः, यथा पापेन स्वर्गः न लभ्यते। अहं न मन्ये तं समस्तैः देवदानवैः अपि हन्तुं शक्यम्; अस्ति तु उपायः तस्य वधाय—एकचित्तेन शृणु। तस्य भार्या, लोके प्रसिद्धा, नाम्ना सीता, सुश्रोणी, श्यामवर्णा, समवयवा, स्त्रीरत्नम्, भूषणैः भूषिता। सा न देव्या न गन्धर्व्या न अप्सरसा न नागकन्यया तुल्या; मानव्या कथं समता स्यात्? राक्षसाधिपः रावणः तानि वचनानि अनुमन्य, चिन्तयित्वा अकम्पनं प्रति इदं प्राह—"नूनं, सखे, अहं शीघ्रं सारथिना सह एकाकी गमिष्यामि; हर्षेण एतां वैदेहीं महापुर्यां आनयिष्यामि।" एवमुक्त्वा, रावणः खरयुतरथेन निर्गतः, स सूर्यसङ्काशः सर्वदिक्प्रभासमानः। स महारथः राक्षसाधिपतेः तारापथेन गच्छन्, मेघेषु चन्द्रमाः इव तुङ्गितः, गर्जनं कुर्वन् विराजमानः। दीर्घं मार्गं गत्वा, स ताटकावनं प्राप्तः; तत्र राजा मारीचेन अद्भुतैः भोज्यैः सत्कारं प्राप्तः। स्वयं आसनार्घ्यपाद्यैः सत्कृत्य, साधुवचनैः मारीचः तम् अभाषत—"राजन्, राक्षसाधिप, कुशलं ते स्वजनपदे? न जाने, किं कारणं त्वया शीघ्रं आगतम्?" मारीचस्य वचने श्रुते, बलवान् रावणः, वाक्यविशारदः, प्रत्युवाच—"मम रक्षकः, रामेण निर्दोषकर्मणा, हतः; अपराजितं जनस्थानं समरे नष्टम्।" तस्मात्, "सहायः भव मम भार्याहरणे," इति राक्षसराजस्य वचनं श्रुत्वा, मारीचः उवाच— "केन सीता दर्शिता, मित्ररूपेण शत्रुणा? राक्षसश्रेष्ठ, कः तव प्रियः तव साहाय्ये न हृष्येत्? कः तवोक्तः—'सीतां आनय'? ब्रूहि; केन राक्षसेन स्वशृङ्गच्छेदः इच्छ्यते? यः त्वां प्रेरयति, स नूनं शत्रुः, विषधरमुखात् दन्तं मोक्तुम् इच्छन्। केन कृत्येन त्वं अयं पापमार्गे प्रवर्तितः? कः त्वां शान्तं सुप्तं शिरसि ताडितवान्, राजन्? स शुद्धवंशसमुत्पन्नः, बलगर्वितः, स्थिरः महातुष्टिवान् गजः इव—रावण, न युक्तं तेन राघवेण, नरगजेन, युद्धे समागच्छेत्। स नरसिंहः, युद्धविशारदः, बुद्धिमान् राक्षसविनाशकः, युद्धमध्यगतः; न तं सुप्तं बोधितुं शक्यः, बाणतीक्ष्णखड्गदन्तयुक्तम्। तस्य बाहुबलेन कर्दमे, महायुद्धवेगे, बाणतरङ्गे, धनुर्व्यायामे—राक्षसाधिप, न युक्तं रामस्य भीषणमुखे, पातालसदृशे, पतितुम्।" "क्षमस्व, लङ्केश, राक्षसराज; तुष्टो भूत्वा लङ्कां प्रतिगच्छ। सदा स्वभार्याभिः रमस्व; रामः अपि स्वभार्यया वनानि रमताम्।" एवं मारीचेन उक्तः दशग्रीवः रावणः प्रतिनिवृत्य, लङ्कायां स्वगृहं प्रविवेश। इदानीं द्वात्रिंशत्तमं सर्गं शृणु। ततोऽनन्तरं, शूर्पणखा दृष्टवती यत् चतुर्दशसहस्राणि भीमबलानां राक्षसानां रामेणैव हतानि। सा दृष्टवती दूषणं खरं त्रिशिरसम् च युद्धे निहतान्, पुनः घोरं निनादं नदित्वा, मेघगर्जनमिव, व्यथिता लङ्कां रावणपालितां जगाम।