रावणः क्रोधाविष्टः स्वबलं गर्वेणोक्तवान्—"अहं कालस्यापि कालः, अग्निं दग्धुं समर्थः, मृत्योरपि मृत्युनियमेन संयोगं कर्तुं शक्नोमि। वातस्य वेगोऽपि मया बलात् निगृह्यते; रोषेण स्वतेजसा सूर्यं च वह्निं च दग्धुं शक्नोमि।" तस्य दशग्रीवस्य एवं ताम्रदृशः वाक्यानि श्रुत्वा, अकम्पनः भीतस्सम्प्रणम्य तस्मात् राक्षसेन्द्रात् शरणमन्विष्यत्। दशग्रीवः राक्षसश्रेष्ठः तस्मै अभयं दत्त्वा, तेन समाश्वास्य अकम्पनः निर्भयः सन्देशं प्राह। सः अकम्पनः उवाच—"दशरथस्य पुत्रो रामः नाम युवा सिंहस्कन्धः, महाबाहुः विशालवक्षाः तत्र वसति। सः श्यामवर्णः, महायशाः, दीप्तिमान्, समबलपराक्रमः; तेन खरदूषणौ जनस्थानस्थले हतौ।" तस्य वचनानि श्रुत्वा, राक्षसेन्द्रः रावणः महोरग इव दीर्घश्वासं कृत्वा उवाच—"किं सः रामः इन्द्रेण सर्वैश्च देवैः सहितः आगतः? अकम्पन, सत्यमेव वद।" ततः अकम्पनः रामस्य बलं पराक्रमं च विस्तरेण कथयामास। "रामः दीप्तमान् महाबलः सर्वेषां धनुष्मतां श्रेष्ठः, दिव्यास्त्रगुणसम्पन्नः, युद्धे परमधर्मवान्। तस्य अनुजः लक्ष्मणः, महाबलः रक्तनेत्रः, दुन्दुभिस्वनः, पूर्णचन्द्राननः, तेन तुल्यबलः। तयोः संयोगेन, वह्निवाय्वोरिव, जनस्थानं नाशितम्। नात्र देवाः न महात्मानः विचिन्तयितुं युक्ताः; रामस्य मुक्ताः बाणाः सुवर्णपक्षाः, तेषां पर्याप्तम्। ते बाणाः पञ्चमुखाः सर्पा अभवन्, येन राक्षसाः भग्नाः, शेषाः भयभीता यत्र तत्र पलायिताः। यत्र यत्र ते गताः, तत्र तत्र राममेव पुरतः पश्यन्ति; एवं जनस्थानं तेन नाशितम्।" एवं श्रुत्वा, रावणः उवाच—"गमिष्यामि जनस्थानं रामलक्ष्मणयोर्निधनाय।" तदा अकम्पनः प्रत्युवाच—"शृणु राजन्, रामस्य बलं पराक्रमं च यथावत्। क्रुद्धः सः रामः दुष्प्रसह्यः; बाणैः पूर्णसरितं स्थगयितुं शक्नोति। सः ताराग्रहसितं नभः पतितुं शक्नोति; निमग्नां पृथ्वीं उद्धर्तुं समर्थः। सागरतीरं विदार्य लोकान् प्लावयेत्; बाणैः सागरवाय्वोः बलं व्यपनीयेत्। सः वीर्येण लोकान् संहरति, पुनः सृजन्यपि समर्थः। त्वया न सः रामः युद्धे विजेतुं शक्यः, न राक्षसैः, यथा पापात्मना स्वर्गः अप्राप्यः। सर्वैः देवदैत्यैः अपि सः न हन्यते; एकः उपायः अस्ति—शृणु। तस्य पत्नी सीता नाम, विश्वविख्याता, तन्वी श्यामवर्णा, सुगात्रा, स्त्रीरत्नम्, भूषणैः भूषिता। सा न देवी, न गन्धर्वी, न अप्सरा, न नागकन्या; मानवस्त्री तु कुतः तुल्या?" रावणः राक्षसराजः तानि वचनानि अनुमन्य, चिन्तयित्वा अकम्पनं प्रति उवाच—"नूनं प्रिय, अहं शीघ्रं सारथिना सह एकाकी गमिष्यामि, हर्षेण वैदेहीं महापुर्यां आनयिष्यामि।" इत्युक्त्वा, रावणः सूर्यसंकाशेन, दिशः प्रकाशयता, खरयुक्तेन रथेन निर्गतः। तस्य महती राक्षसराजस्य रथः तारामार्गे गच्छन् मेघमध्ये चन्द्रमाः इव विराजमानः गर्जन् प्रजगाम। दीर्घमार्गं गत्वा, ताटका-आश्रममुपेत्य, राजा मारीचेन सिद्धान्नपानैः सत्कृतः। सः मारीचः स्वयम् आसनं जलं च दत्त्वा, अर्थपूर्णैः वाक्यैः रावणं पप्रच्छ—"कच्चिद् राजन्, राक्षसकुले सर्वं कुशलम्? किं कारणम्, अहं न जानामि, यत् त्वं शीघ्रं अत्र आगतः?" मारीचस्य वचनं श्रुत्वा, वाक्यविशारदः रावणः प्रत्युवाच—"मम रक्षिता रामेण, निष्पापेन, हतः; जनस्थानं यद् अजेयम्, युद्धे नाशितम्। तस्मात्, मम सहाय्यं कुरु, तस्य भार्याहरणे।" तदा मारीचः प्रत्युवाच—"केन सीता निर्दिष्टा, सखा वा शत्रुरिव? को हृष्टः त्वया सह न हृष्यति? कः ते उक्तवान् 'सीतां आनय'? को राक्षसः स्वशृङ्गच्छेदने इच्छति? यः त्वां प्रेरयति, स एव शत्रुः, विषधरमुखात् दन्तं निष्कासयितुम् इच्छन्। केन त्वं पापकर्मणि प्रवृत्तः? कः शान्तं शिरसि सुप्तं त्वां ताडितवान्, राजन्?" "सः, शुद्धकुलसम्भूतः, बलगर्वितः, स्थिरः महादन्तीव गजः—रावण, न तं राघवं नरगजम्, युद्धे समागन्तुम् उचितम्।