ततः श्रीरामः क्रोधसंरक्तनेत्रः स्वेदगात्रश्च, रणभूमौ खरं सहस्रबाणैः विद्ध्वा तस्य शरीरात् बाणमध्यात् पयोधरात् इव स्रवन्त्यः सलिलधाराः फेनिलरुधिरं प्रवाहितम्। रामबाणैः अभिहतः खरः शक्तिहीनः अभवत्; स रुधिरगन्धेन प्रमत्तः पुनः शीघ्रं राममभिद्रवत्। स क्रुद्धः खरः, रुधिरसिक्तदेहः, शस्त्रग्राही, राममभिक्रमन् दृष्ट्वा, रामः चपलः सत्वरः द्वौ त्रयः पादान्पृष्ठतः प्रतस्थे। ततः रामः दीप्तमिषुं ब्रह्मदण्डोपमं खरवधाय समादत्त। तं महाबलमिषुं देवराजेन मघवता प्रदत्तं धर्मात्मा रामः धनुषि संनिवेश्य खरं प्रति ससर्ज। स बाणः रामेण मुक्तः भीमस्वनः खरस्य धनुर्धारिणः उरसि विव्याध। खरः तेन बाणाग्निना दग्धः भूमौ पतितः, यथा श्वेतवनान्तरे रुद्रेण अन्धकः दग्धः। खरः हतः वज्रेण वृत्र इव, फेनग्रहणेन नमुचिरिव, वज्राहतेन बल इव पतितः। तस्मिन्नेव क्षणे देवा दिव्यर्षिभिः सहिताः दुन्दुभीन् नादयन्तः पुष्पवृष्टिं च सर्वतः कृत्वा तत्र समागच्छन्। चतुर्दशसहस्राणि मायाविनां राक्षसानां खरदूषणमुख्यानां तस्मिन्महायुद्धे निपातितानि। अहो महत्कार्यं रामस्य आत्मविज्ञस्य! अहो बलं, अहो धैर्यं, साक्षादिव विष्णुरिव दृश्यते। इत्येवं उक्त्वा सर्वे देवा यथागतं जग्मुः; ततः सर्वे राजर्षयः महर्षयश्च समागताः। आनन्देन रामं पूजयन्तः अगस्त्येन सह ते ऊचुः—‘एतस्मिन्नर्थे महेन्द्रः वृत्रहन्ता श्रुत्वा शरण्यं शरभङ्गाश्रमम् आगतः; त्वं च महर्षिभिः अत्र देशे नीतः। एतेषां दुष्टानां राक्षसानां विनाशार्थं त्वया कार्यमिदं कृतम्, दशरथात्मज।’ इदानीं महर्षयः दण्डके स्वधर्मं आचरिष्यन्ति; वीर्यवान् लक्ष्मणः सीतया सह तत्र स्थास्यति। पर्वतगुहात् निर्गत्य विजयी रामः महर्षिभिः पूजितः प्रमुदितः आश्रमं प्रविवेश। तत्र प्रविष्टे रामे लक्ष्मणेन पूजिते, तम् ऋषिसंघानां शत्रुनाशनं सुखदं च दृष्ट्वा, वैदेही हृष्टा पतिं समालिङ्ग्य परमं हर्षं लेभे, निहतान् राक्षसान् दृष्ट्वा, रामं च अक्षयं पश्यन्ती, जनकात्मजा तुष्टिः अनुभूतवती। तदा रामे प्रमुदितैः महर्षिभिः राक्षसगणविनाशाय पूज्यमाने, जनकनन्दिनी पुनः हृष्टवदना पतिं समालिङ्ग्य परमं मुदं प्राप। इदानीं शृणु एकत्रिंशत्तमं सर्गं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना कृतम्, अरण्यकाण्डे। ततः अकम्पनः जनस्थानात् शीघ्रं लङ्कां प्रविश्य रावणं वाक्यमुवाच—‘राजन्, बहवो राक्षसाः जनस्थाने स्थिताः हताः, खरः अपि रणभूमौ निहतः; अहं किञ्चिदेव जीवन् प्राप्तः।’ इति श्रुत्वा दशग्रीवः क्रोधसंरक्तलोचनः अकम्पनं प्रति जगद्व्यापिनं तेजः स्फुरन् इव वचनमुवाच—‘केन मम भीमं जनस्थानं शस्त्रैः विनाशितम्? कस्मात् लोकेषु न मृत्युं प्राप्स्यति? न इन्द्रः, न कुबेरः, न यमः, न विष्णुः, मम प्रतिकूल्यं कृत्वा सुखं प्राप्नोति। अहम् एव कालस्य कालः; वह्निं अपि दग्धुं समर्थः, मृत्युम् अपि मृत्युनैव संयोजयितुं समर्थः। वेगेन वायुम् अपि बलात् जयेयम्; कोपेन सूर्यं वह्निं च तेजसा दग्धुं शक्नोमि।’ एवं क्रुद्धं दशग्रीवं अकम्पनः कृताञ्जलिः कम्पमानकण्ठः अभयम् याचमानः रावणं शरणं जगाम। दशग्रीवः राक्षसेश्वरः तस्मै अभयं दत्वा, अकम्पनः निर्भयः सन्देहं विना वाक्यमुवाच—‘अत्र वसति दशरथस्य पुत्रः, युवा सिंहस्कन्धः रामः नाम, महाबाहुः विशालवक्षाः। श्यामवर्णः महान् कीर्तिमान् तेजस्वी समबलपराक्रमः; तेन खरदूषणौ जनस्थाने निहतौ।’ अकम्पनस्य वचनं शृत्वा रावणः राक्षसेश्वरः महोरग इव दीर्घं निःश्वस्य वाक्यमुवाच—‘किमेष रामः इन्द्रादिभिः सर्वैः देवैः सहागतः? सत्यमाख्याहि अकम्पन।’ पुनः रावणस्य वचनं श्रुत्वा, अकम्पनः तस्य महात्मनः बलं पराक्रमं च व्याहरत्—‘रामः दीप्ततेजा महाबलः सर्वेषां धनुष्मतां श्रेष्ठः, दिव्यास्त्रगुणसम्पन्नः, युद्धे धर्मं प्राप्तवान्। तस्य अनुजः लक्ष्मणः बलवान् रक्तलोचनः, दुन्दुभिस्वनः, पूर्णचन्द्रवदनः, तेन तुल्यबलः। तेन सह, अग्निवायुसंयुक्तवद्, स तेजस्वी राजपुत्रः जनस्थानं विनाशितवान्। न देवाः न च महात्मानः अत्र चिन्तां कुर्वन्तु; रामस्य स्रग्धनुष्काणि सुवर्णपक्षधाराणि बाणाः एव पर्याप्ताः।