ये पुरुषाः ये कालपाशेन बध्नन्ति, तेषां बुद्धिः नश्यति, ते च किं कर्तव्यं किं वा न कर्तव्यं न विवेक्तुं शक्नुवन्ति। एवं राघवं प्रति उक्त्वा, भ्रुकुटिं कृत्वा, निशाचरः खरः समीपस्थं महद् शालवृक्षं दृष्टवान्। स सर्वतः युद्धाय शस्त्रं अन्वेषयन्, कोपेन ओष्ठौ दष्ट्वा, तं वृक्षं गृहीत्वा, उभाभ्यां बाहुभ्यां समूलं समुत्पाट्य, भीमं निनादं कृत्वा, रामं प्रति प्रक्षिपन्, 'हतस्त्वं' इति उच्चैः शब्दं अकरोत्। तदा तेजस्वी रामः, संप्रवृत्तानां बाणानां समूहं छित्वा, खरं हन्तुं महतीं क्रोधमावहन्। क्रोधात् तप्तः, नेत्रे रक्ते, स्वेदगात्रः रामः, सहस्रशः बाणैः खरं युद्धे विद्धवान्। तेषां बाणानां मध्ये, खरस्य रुधिरं फेनिलं निर्गच्छत्, यथा पर्वतस्रोतसां निर्गमनं दृश्यते। रामस्य बाणैः आहतः, खरः शक्तिहीनः अभवत्, रुधिरगन्धेन मत्तः पुनः शीघ्रं रामं प्रति अभ्यधावत्। स रक्तेन लिप्तः, कोपसंरक्तः खरः, शस्त्राणि संनद्ध्य, शीघ्रं अभ्यपतन्; तदा रामः, द्रुतगतिः, द्वौ त्रीन् वा पादान् प्रतिगृह्य अपसर्पन्। रामः ततः ज्वलन्तं बाणं जग्राह, यः द्वितीयः ब्रह्मदण्ड इव, खरवधे संकल्पितः। स बाणः, यं पुरा मघवान् सुरेशः दत्तवान्, धर्मात्मना रामेण धनुषि संधाय, खरं प्रति विससर्ज। स रामविसृष्टः महाबाणः, गर्जितनादेन निर्गतः, खरस्य हृदि पतितः, स धनुष्कर्षणं कुर्वन् आहतः। खरः तेन बाणाग्निना दग्धः भूमौ पतितः, यथा श्वेतारण्ये रुद्रेण आहतः अन्धकः पतितः। खरः हतः, वज्रेण वृत्र इव, फेननेन नमुचिरिव, वज्रेण बाल इव, भूमौ निपपात। तस्मिन्नन्तरे, देवा दिव्यर्षयः च समागताः, दुन्दुभीन् नादयन्तः, पुष्पवृष्टिं च सर्वतः अकुरुत। चतुर्दशसहस्राणि मायाविनां राक्षसानां, खरदूषणमुख्यानां, तस्मिन् महायुद्धे निहतानि। अहो महत् कार्यं रामेण कृतम्, आत्मविदा! अहो बलं, अहो धैर्यं—साक्षात् विष्णुरिव दृश्यते सः। एवं उक्त्वा, सर्वे देवा यथागतं जग्मुः; ततः राजर्षयः महर्षयः च समेत्य, हर्षेण रामं पूजयन्तः, अगस्त्येन सह, प्रहृष्टाः इदं वचनम् ऊचुः—'एतस्मिन्नर्थे महाबलः वज्रधारी इन्द्रः, शरभङ्गाश्रमं आगतः; त्वं च महर्षिभिः उपायेन अत्र देशे नीतः।' 'एतेषां दुष्टानां राक्षसानां विनाशाय, अयं कार्यः त्वया कृतः, दशरथात्मज।' 'महर्षयः अद्य दण्डके स्वधर्मं चरिष्यन्ति; तत्र वीरः लक्ष्मणः सीतया सह—' रामः गिरिदुर्गात् निर्गत्य, विजयी, महर्षिभिः पूजितः, हृष्टः आश्रमं प्रविवेश। स वीरः, लक्ष्मणेन पूजितः, आश्रमं प्रविश्य, मुनिपूज्यः, शत्रुनाशकः, मुनिसुखदः, दृष्ट्वा सीता वैदेही परमं हृष्टा अभवत्, पतिं परिष्वज्य, राक्षसगणवधं दृष्ट्वा, रामं च अक्षयं विलोक्य, परमसन्तुष्टा अभवत्। तदा, रामस्य राक्षसगणनाशं दृष्ट्वा, महर्षिभिः हर्षेण पूज्यमानस्य, जनकात्मजा सीता, प्रमुदितवदना, पुनः पतिं परिष्वज्य, परमं हर्षं प्राप। शृणु, श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे अरण्यकाण्डे एकत्रिंशः सर्गः। ततः अकम्पनः जनस्थानात् शीघ्रं लङ्कां प्रविश्य, रावणं प्रति इदं वचनम् अवदत्—'राजन्! बहवः राक्षसाः जनस्थाने स्थिताः हताः; खरः अपि युद्धे निहतः; अहं कृत somehow escaped.' इति। तदाकर्ण्य, दशग्रीवः क्रोधात्, रक्तलोचनः, अकम्पनं प्रति उवाच—'केन मम भीषणं जनस्थानं शस्त्रैः नाशितम्? कः वा लोकेषु न विनश्यति?' 'न हि मम अहितं कृत्वा इन्द्रः, न कुबेरः, न यमः, न विष्णुः, सुखं प्राप्नुवन्ति।' 'अहं कालस्य अपि कालः; अग्निमपि दग्धुं शक्नोमि; मृत्युनियमेन मृत्युमपि संयोगयितुं समर्थः।' 'बलात् वातस्य वेगं निग्रहितुं शक्नोमि; क्रोधेन सूर्यं च अग्निं च तेजसा दग्धुं शक्नोमि।' एवं क्रुद्धं दशग्रीवं अकम्पनः, अञ्जलिं कृत्वा, भीतस्वरः, रावणात् अभयं याचितवान्। दशग्रीवः राक्षसश्रेष्ठः तस्मै अभयं दत्त्वा, अकम्पनः निरभीतः, वाक्यमिदं उवाच—'अत्र दशरथस्य पुत्रः वसति, युवा, सिंहस्कन्धः, रामः नाम, महाबाहुः, विशालवक्षाः।' 'श्यामः, महायशाः, तेजस्वी, बलवीर्यसम्पन्नः; तेन खरः दूषणः च जनस्थाने निहतौ।' अकम्पनस्य वचः श्रुत्वा, राक्षसेश्वरः रावणः, महोरग इव दीर्घं निःश्वस्य, इदं वचनम् उवाच—'अयं रामः किं इन्द्रेण सर्वैः देवैः च सहितः आगतः जनस्थानं? सत्यम् आख्याहि, अकम्पन।' एवं संप्राप्तं चरितं, रामस्य महात्मनः, खरदूषणादीनां च नाशं, देवर्षिसंस्तुतिं, रावणस्य च क्रोधं, अकम्पनस्य निवेदनं, सर्वं सम्यक् प्रवृत्तं।