रघुवंशसम्भूतः रामः क्रोधेन दण्डकारण्ये खरं राक्षसमिदं प्रत्युवाच— “त्वं धूलिधूसरिताङ्गः, निरस्तबाहुः, दुर्लभां प्रियामिव भूमिमालिङ्ग्य शय्यां करिष्यसि। हे राक्षसदूषक, यदा त्वं गाढनिद्रायां पतितः स्याः, तदा एते दण्डकारण्याः शरणार्थिनां शरणं भविष्यन्ति। जनस्थानस्थे मया बाणैः हते त्वयि राक्षस, मुनयः सर्वत्र निर्भयाः वनं विचरिष्यन्ति। अद्य राक्षस्यः, अश्रुपरिप्लुतमुख्यः, बन्धुभिः विहीनाः, दुःखिता भीताश्च, भयात् पलायिष्यन्ति। ये त्वया योग्यकुलजा भार्याः, ताः अद्य शोकस्य स्वादुं ज्ञास्यन्ति, अर्थहीनाश्च भविष्यन्ति। हे क्रूरस्वभाव, अधमात्मन्, ब्राह्मणानां नित्यकण्टक, त्वत्तः भयभीता मुनयः सन्देहपूर्वकं हव्यं वह्नौ जुह्वन्ति।” एवं रामेण क्रुद्धेन वनान्तरे उक्ते, खरः तं तीव्रकोपसम्भूतया कठिना वाचा प्रत्युवाच— “धृष्टस्त्वं, भयेष्वपि निर्भयः, तस्मात् अनुचितं च उचितं च वक्तुम् अर्हसि, न तु मृत्युबन्धनं विद्वान्। ये नराः कालपाशेन बद्धाः, तेषां बुद्धिः नश्यति, न च कर्मयोग्यमयोग्यं वेत्ति।” एवं खरः भ्रुकुटिं कुर्वन् रामं प्रति उक्त्वा, समीपे महान् शालवृक्षः दृष्टः। युद्धाय आयुधं विचिन्वन्, स कोपात् ओष्ठं दषन् तं वृक्षं गृहीत्वा, उभाभ्यां बाहुभ्यां समूलं समुत्पाट्य, घोरं नादं कृत्वा, रामं प्रति “हतस्त्वम्!” इति उच्चैः शब्दं कृत्वा समाक्षिपत्। रामोऽपि वीर्यवान्, तं बाणवर्षं छित्त्वा, खरवधाय घोरं कोपं समाहूय, स्वेदगत्रः, रक्तलोचनः, सहस्रशः बाणैः खरं समार्पयत्। तेषां बाणानां मध्ये, खरस्य रुधिरं फेनिलं निर्झरवत् प्रवहदिव, पर्वतस्य स्रोतांसि यथा। खरः रामबाणैः क्षतः, रक्तगन्धमत्तः, पुनः शीघ्रं तं प्रति प्रधावन्। स रुधिरार्द्रः, कोपसम्भृतः खरः आयुधानि समादाय, रामाय समुत्पत्य, रामः अपि त्वरया द्वित्राणि पदा प्रतिगृह्य, तेजस्विनं दीप्तं बाणं समादत्त—यथा द्वितीयं ब्रह्मदण्डं स्यात्। स बाणः, सुरेन्द्रेण महात्मना दत्तः, रामेण धर्मात्मना धनुषि सन्नद्धः, खरस्योपरि विससर्ज। स बाणः रामेण निर्गतः, मेघनिनादसमन्वितः, खरस्य उरसि सन्दध्रे यदा स धनुः संधत्ते स्म। खरः, बाणाग्निना दग्धः, भूमौ पतितः—यथा अन्धकः श्वेतवनान्तरे रुद्रेण विनाशितः। खरः हतः, वज्रेण वृत्र इव, फेनकेन नमुचिरिव, इन्द्राशनिना बल इव, भूमौ निपपात। तस्मिन्नन्तरे, देवाः दिव्यर्षिभिः सह, दुन्दुभीन् नादयन्तः, पुष्पवृष्टिं चाकिरन्। चतुर्दश सहस्राणि मायाविनां राक्षसानां, खरदूषणमुख्यानां, तस्मिन्महायुद्धे निहतानि। अहो रामस्य कर्म महदस्ति! अहो वीर्यम्, अहो धैर्यं—स एव विष्णुरिव दृश्यते! एवं उक्त्वा, सर्वे देवाः यथागतं जग्मुः; ततः राजर्षयः महर्षयश्च समागच्छन्। ते हर्षेण रामं साकं अगस्त्येन सम्मान्य, एवमूचुः—“एतदर्थं महेन्द्रः वृत्रहा शरभङ्गाश्रमे समागतः; महर्षिभिः त्वं अत्र देशे प्रापितः। एतेषां पापराक्षसानां नाशाय, त्वया कार्यं सम्पन्नं, दशरथात्मज।” ततः महर्षयः दण्डकारण्ये स्वधर्मं आचरिष्यन्ति; लक्ष्मणः वीर्यवान् सीतया सह रामस्य समीपं गतः। पर्वतदुर्गात् निर्गत्य, विजयिनं महर्षिभिः सम्मानितं रामं, प्रमुदितः, आश्रमं प्रविवेश। तत्र, लक्ष्मणेन पूजितः, मुनिसंघानां दुःखविनाशकः स रामः, आश्रमं प्रविश्य, सीतया दृष्टः। वैदेही हृष्टा, पतिं समालिङ्ग्य, राक्षसवधदर्शनात्, रामदर्शनात् च, परमं हर्षं प्राप्य तुष्टाऽभवत्। पुनः, रामेण राक्षससंघे विनिहते, महर्षिभिः प्रमुदितैः सम्मान्यमाने, जनकात्मजा हृष्टवदना पुनः पतिं समालिङ्ग्य, अतीव प्रमोदं प्राप। शृणु, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे अरण्यकाण्डे एकत्रिंशत्तमः सर्गः। तदा अकम्पनः जनस्थानात् शीघ्रं लङ्कां प्रविश्य, रावणं प्रति वचनमिदं व्याहरत्— “राजन्, ये राक्षसाः जनस्थाने स्थिताः, ते निहताः, खरः अपि युद्धे हतः; अहं तु कथंचित् जीवन् प्राप्तः।“ एतदाकर्ण्य, दशग्रीवः कोपेन रक्तलोचनः, अकम्पनं प्रति ज्वलन्निव तेजसा वचनमुवाच— “कस्य शस्त्रैः मम भीषणं जनस्थानं विनष्टम्? कः वा लोकेषु न विनङ्क्ष्यति? न मे शत्रुत्वं कृत्वा इन्द्रः, न कुबेरः, न यमः, न विष्णुः अपि सुखं लभेत।