तदा खरस्य भुजबलात् मुक्तः महागदः, दीप्तिमान्, वनस्पतीन् तृणानि च ज्वलयन् रामं प्रति वेगेन अभ्यपतत्। रामः, तं मृत्युपाशवत् आकाशे पतन्तं महागदं दृष्ट्वा, तस्य गदस्य आकाशे एव बाणैः बहुधा विदारणं कृत्वा तं खण्डितवान्। स गदः, बाणैः विदारितः, भूमौ पतितः, मन्त्रौषधिप्रभावेन पतितं नागं इव अधः गतः। ततः श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे आरण्यकाण्डे त्रिंशः सर्गः आरभ्यते। धर्मनिष्ठः राघवः, बाणैः गदं भङ्क्त्वा, स्मितं कृत्वा खरं प्रति कुपितः उवाच— "एष ते राक्षसाधम, वीर्यपरिमाणं सम्पूर्णं प्रकटितम्; मम बलात् दुर्बलं त्वं व्यर्थं गर्जसि। गदः बाणैः विदारितः भूमौ पतितः, तव गर्वं विनाशितवान्। यद् वदसि हतस्य राक्षसस्य अश्रूणि प拭ितुं, तद् अपि मिथ्या। त्वं अधम, दुर्मेधसः, कपटी राक्षसः, तव प्राणं अहं गरुडः अमृतं यथा हरिष्यामि। अद्य भूमिः तव रुधिरं फेनिलं बाणैः गलं विदारितं पिबिष्यति। धूलिना आवृतः, बाहुश्चलितः, त्वं भूमौ शयिष्यसे, दुर्लभां प्रियताम् इव आलिङ्ग्य। राक्षसदूषक, त्वं सुप्तः तदा दण्डकवनानि शरणार्थिनां शरणं भविष्यन्ति। जनस्थानस्थः राक्षसः त्वं मम बाणैः हतः, तदा मुनयः सर्वत्र निर्भयाः वनं विचरिष्यन्ति। अद्य राक्षसीः अश्रुपूरितमुखाः, बन्धुहीनाः, दुःखिताः, भीताः, भयात् पलायिष्यन्ति। ये तव पत्न्यः कुलीनाः, तव वियोगात् शोकं अनुभविष्यन्ति, अर्थहीनाः भविष्यन्ति। त्वं क्रूरप्रकृतिः, अधमात्मा, ब्राह्मणानां शूलः; तव कारणात् मुनयः भीता अग्नौ होमं संशयेन कुर्वन्ति।" एवं राघवः वनमध्ये कुपितः उक्त्वा, खरः तं तीक्ष्णस्वरेण प्रहर्षेण प्रत्युवाच— "अत्यन्तं गर्वितः, भयहीनः, तस्मात् यद् वक्तव्यं अवक्तव्यं च वक्तुम् अर्हसि; मृत्युपाशे स्थितः अपि न जानासि। ये पुरुषाः कालपाशेन बद्धाः, तेषां बुद्धिः नश्यति, कर्तव्याकर्तव्यं न वेदन्ति।" एवं रामं प्रति उक्त्वा, खरः भ्रूभङ्गं कृत्वा, समीपे महाशालवृक्षं दृष्ट्वा, युध्याय शस्त्रार्थं सर्वतः निरीक्ष्य, तं वृक्षं क्रोधात् ओष्ठं दंशित्वा, उभाभ्यां बाहुभ्यां समूलं उद्गृह्य, गर्जन् रामं प्रति "हतोऽसि!" इति चिक्षेप। वीर्यवान् रामः, खरस्य बाणसमूहं छित्वा, तं मार्तण्डं यथा क्रोधं आवहन्, खरं हन्तुं उद्यतवान्। रामः, स्वेदोत्तप्तः, रक्तलोचनः, सहस्रशः बाणैः युधि खरं विदारितवान्। तेषां बाणानां मध्ये खरात् फेनिलं रुधिरं प्रवहद्, पर्वतस्य निर्झरः इव। युध्ये रामबाणैः आहतः खरः शक्तिहीनः अभवत्; रुधिरगन्धेन प्रमत्तः, शीघ्रं पुनः रामं प्रति आक्रमितवान्। स रुधिरार्द्रः, क्रोधात् शस्त्राणि संयोज्य, रामं प्रति वेगेन अभ्यपतत्; रामः तं दृष्ट्वा, यथाशक्ति शीघ्रं द्वौ त्रयो वा पदानि प्रतिगत्वा, अग्निशिखावद् बाणं गृहीत्वा, खरं हन्तुं उद्यतवान्। स बाणः, दिव्यः, मघवता दत्तः, धर्मात्मा रामः धनुषि संयोज्य, खरं प्रति सन्दर्शितवान्। स महाबाणः, रामेण घोरनादेन मुक्तः, खरस्य उरः अभ्यपतत्, स धनुः उपधारयन्। खरः, बाणाग्निना दग्धः, भूमौ पतितः, यथा अन्धकः रुद्रेण श्वेतवनमध्ये दग्धः। खरः, हतः, वज्रेण वृत्रः, फेनैः नमुचिः, वा इन्द्रबाणेन बलः इव, भूमौ पतितः। तस्मिन्नेव काले, देवाः दिव्यर्षिभिः सह, दुन्दुभीन् नादयन्तः, पुष्पवृष्टिं कृतवन्तः। चतुर्दश सहस्राणि मायावी राक्षसाः, खरदूषणप्रमुखाः, तस्मिन्महान्युधे हताः। अहो रामस्य आत्मविद्यायाः महाकर्म! अहो बलं, स्थैर्यं च! स विष्णुरिव दृश्यते। एवं उक्त्वा, देवाः आगत्य यथागतं निर्गताः; ततः सर्वे राजर्षयः, महर्षयः, अगस्त्येन सह, रामं हर्षेण पूजयन्तः, ऊचुः— "एतदर्थं महाबलः इन्द्रः वृत्रहा, शरभङ्गस्य आश्रमं आगतः; तव आगमनं महर्षिभिः साधितम्। एतेषां दुष्टानां राक्षसशत्रूणां विनाशाय, त्वया कार्यं सम्पादितम्, दशरथनन्दन।