रामेण एवमुक्तः खरः क्रोधसंरक्तलोचनः, हास्यं कृत्वा कोपवशाद रामं प्रत्युवाच। "त्वं दशरथपुत्र, येन सामान्यराक्षसाः संग्रामे हताः, तेन कर्मणा अप्रशंस्येन आत्मनं कथं स्तौषि? ये तु वीर्यवन्तः पुरुषश्रेष्ठाः, न तैः किंचित् अपि स्तुत्यं स्वबलप्रदर्शनेन उक्तम्; न हि ते स्वशौर्येण गर्विताः अपि स्वं स्तुवन्ति। किं तु ये सामान्याः, अविनीताः, क्षत्रियकुलपांसनः, ते लोके व्यर्थं गर्वं कुर्वन्ति, यथात्वं राम। कः नायकः स्ववंशं कीर्तयन्, संग्रामे स्वयमेव आत्मनं स्तौति, विशेषतः मृत्युं समाश्रित्य, अप्रष्टः च? यद्यपि, तव गर्वोऽयं तव लघुत्वं दर्शयति, यथा सुवर्णस्य केवलं पत्रं वा, कुशग्रहस्य वह्निना दग्धस्य च। त्वं तु मामिह स्थितं न पश्यसि, गदापाणिं, अचलं गिरिमिव धातुभिः संवृतम्। अहं गदायुधेन तव प्राणान् हर्तुं समर्थः, यथैव कालः पाशहस्तः त्रिलोकीं विनाशयितुम्। बहु मया वक्तव्यं तव प्रति, किन्तु न वदामि; अस्तं गच्छति सूर्ये, विलम्बः संग्रामस्य विघ्नः स्यात्। चतुर्दश सहस्राणि राक्षसाः त्वया निपातिताः; अद्य तव नाशेन तेषां अश्रूणि पिबामि। एवं क्रोधसंरम्भात् उक्त्वा खरः पराक्रान्तां उत्तमां गदां रामाय प्रज्वलन्तीं वज्रसन्निभां चिक्षेप। सा महती प्रज्वलन्ती गदा खरबाहुप्रेरिता, वृक्षलतान् भस्मसात्कृत्वा रामाभिमुखं प्रजगाम। तां मृत्युपाशमिव पतन्तीं गदां दृष्ट्वा रामः शरैः विहायसमेव तु खण्डशः चकर्त। सा गदा भग्ना शरैः विदारिताः, भूमौ पतिता, मन्त्रौषधिप्रभावेन पतितसर्पवत् अभवत्। शृणु श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे अरण्यकाण्डे त्रिंशः सर्गः। धर्मनिष्ठः राघवः, तां गदां शरैः विदार्य स्मितपूर्वकं खरं प्रति क्रुद्धः वचनमुवाच—"एषा तव राक्षसाधम, सम्पूर्णा शक्तिः प्रकाशिता; त्वं मत्तः दुर्बलः, व्यर्थं गर्जसि। एषा गदा शरैः विदारिताः भूमौ पतिता, तव गर्वं नाशयन्ती। येन त्वं रुदन् राक्षसानां अश्रूणि पिबामीति उक्तवान्, तदपि मिथ्या। अहं त्वां निचेष्टं, दूषितात्मानं, छद्मराक्षसं, गरुडः सुधामिव प्राणान् हरिष्यामि। अद्य भूमिः तव रक्तं फेनिलं पिबिष्यति, शरैः कण्ठे विदारिते। धूलिधूसरितः, भुजौ शिथिलौ कृत्वा, त्वं भूमौ शयिष्यसे, दुर्लभां प्रियामिव आलिङ्ग्य। राक्षसदूषक, त्वयि निद्रां प्रविशति, एते दण्डकवनाः शरणार्थिनां शरण्यं भविष्यन्ति। त्वं राक्षस, जनस्थानस्थः मम शरैः निहतः, मुनयः सर्वत्र निर्भयाः विचरिष्यन्ति। अद्य राक्षस्यः, अश्रुपूर्णमुख्यः, बन्धुहीनाः, दुःखिता, भयभीता च, पलायिष्यन्ति। ये तव भार्याः कुलीनाः, ताः अद्य दुःखरसस्य आस्वादं लप्स्यन्ते, निष्फलाः च भविष्यन्ति। क्रूरभाव, नीचात्मन्, ब्राह्मणकण्टक, तव कृते मुनयः सशङ्काः अग्नौ हविः जुहुयुः।" एवं राघवेण क्रुद्धेन वने उक्ते, खरः कोपसंरक्तया वाचा प्रत्युवाच। "त्वं खलु गर्वितः, संकटेऽपि निर्भयः; अतः वक्तुम् योग्यं च अयुक्तं च वक्तुम् आरभसे, न जानासि मृत्युपाशबद्धः। ये पुरुषा कालपाशेन बद्धाः, तेषां बुद्धि नश्यति, कर्तव्यकर्तव्यविवेकं न जानन्ति।" इति उक्त्वा भ्रुकुटिं कृत्वा निशाचरः समीपस्थं महद् शालवृक्षं ददर्श। संग्रामे शस्त्रं परीक्ष्य, स क्रोधात् ओष्ठं दंशित्वा तं वृक्षं जग्राह। तं वृक्षं बाहुभ्यां समूलं निष्कर्ष्य, महाबलः खरः उच्चैः नदन् रामाय चिक्षेप, "हतः असि!" इति च। वीर्यवान् रामः, तं शरवर्षं छित्त्वा, खरं हन्तुं महतीं क्रोधं समाहृत्य स्थितः। ततः रामः स्वेदगात्रः, क्रोधात् रक्तलोचनः, सहस्रशः शरैः संग्रामे खरं विव्याध। तेषां शराणां मध्ये, खरात् फेनिलं रक्तं निर्झरवत् प्रवहद्रूपेण प्रवहत्। रामशरैः संग्रामे विदारितः खरः विवशः अभवत्; रक्तगन्धमत्तः पुनः शीघ्रं रामं प्रति अपतत्। स रुधिरार्द्रः खरः आयुधानि समादाय क्रुद्धः रामं प्रति वेगेन अभ्यधावत्, रामः च त्वरया द्वित्राणि पदानि प्रतिगृह्य स्थितः। ततः रामः तेजस्विनं शरं जग्राह, द्वितीयं ब्रह्मदण्डमिव, खरवधाय। स शरः, देवराजेन दीक्षितः, धर्मात्मना रामेण धनुषि संधाय खराय ससर्ज।