वसिष्ठेन उक्ते तस्मिन् समये राजा दशरथः हर्षितमुखः रामं लक्ष्मणं च समाह्वयत्। मातृकृतैः शुभकर्मैः, पितृकृतैः दशरथेन च, पुरोहितेन वसिष्ठेन च सर्वेण पवित्रं आशीर्वादं प्राप्य रामः सज्जीकृतः अभवत्। ततः राजा दशरथः पुत्रं गृहीत्वा अत्यन्तं प्रसन्नः, तस्य मस्तकं गन्धं गृहीत्वा कुशिकस्य पुत्राय समर्पयामास। तदा रामः, कमलनयनः, विश्वामित्रं सह गत्वा, एकः सौम्यः, धूलिरहितः वायुः प्रवृत्तः। पुष्पाणां महानवृष्टिः, दिव्यनादितानां मृदंगानां, शङ्खानां च नादः गूढः, महात्मा रामः गन्तुं प्रारम्भः कृतवान्। विश्वामित्रः अग्रतः गत्वा, तस्याः पृष्ठतः रामः, यो योद्धा वेशे बन्धनं धारयति, धनुः करिष्यन् लक्ष्मणः तस्य अनुयाति। उभौ धनुष्मानः कर्तव्ये सज्जिताः, सर्वदिशां शोभयन्तौ, विश्वामित्रं अनुयाति यथा द्वौ सर्पौ त्रिसिरसः। युवा च बलशाली च, तौ विश्वामित्रं अनुसरन्ति यथा अश्विनौ तेषां दादा, तेजसा प्रकाशमानौ, सौन्दर्ये निर्दोषौ। ततः राजा दशरथस्य पुत्रौ, धनुः धारयन्तौ, शोभायुक्ताः, हस्तकौस्तुभानां बन्धनं कृतम्, कटिप्रदेशे च खड्गं धारयन्तौ, कुशिकस्य पुत्रं अनुयाति। रामः लक्ष्मणः च, युवा च सुन्दरौ, तेजसा प्रकाशमानौ, तेषां समागमं वर्धयन्ति। यथा अकल्पनीयः देवः स्थाणुः, अथवा अग्निसुताः, तौ यौवने गत्वा, योजनेन सह, सरयूतटं प्राप्य। विश्वामित्रः रामं सौम्यवचनैः उपदिशति, "पुत्र, जलं गृहीतुम्, यतः उचितकालः न गमिष्यति।" "मम कृते बलं च अतिबलं च ग्रहणं कुरु। एतेन तव न कदाचित् थकां, ज्वरं च, रूपपरिवर्तनं च अनुभविष्यसि।" "न च दुष्टात्मा तव उपरि बलं प्राप्स्यन्ति, निद्रायामपि वा, तव बलस्य तुल्यः न कश्चन।" "त्रिभुवने, हे राम, तव तुल्यः न कश्चन अस्ति; यदा त्वं बलं च अतिबलं च पठसि, हे राघव, मम पुत्र।" "हे पापरहित, भाग्यशाली, दानशील, बुद्धिमान, स्पष्टबुद्धि, उत्तरदातृ च, जगति तव तुल्यः न कश्चन अस्ति।" "एषः द्विधा ज्ञानं प्राप्य, तव तुल्यः न कश्चन भविष्यति; यतः बलं च अतिबलं च सर्वज्ञानस्य मातरः सन्ति।" "हे राम, उत्तमपुरुष, तव भूखां पिपासां च न दुःखयिष्यन्ति, यदा त्वं बलं च अतिबलं च ज्ञास्यसि, हे रघुवंशज।" "एते द्वे विद्याः गृहीतव्या, हे रघुवंशस्य प्रिय, सर्वजनस्य रक्षणार्थं; यदा एते द्वे पठिष्यसि, पृथिव्यां कीर्तिः प्रकटिष्यति; एषः विद्याः, तेजस्विता युक्ताः, दादाजीपुत्र्यः सन्ति।" "हे ककुत्स्थ, केवलं त्वमेव अर्हः, यतः सर्वाः गुणाः तव सन्ति—इति न संशयः।" "एते तपसा संगृहीता, अनेकविधेषु प्रकटिष्यन्ति; ततः रामः, पवित्रः च हृष्टमुखः, जलं स्पृशति।" "सूर्यः सहस्ररश्मिभिः, शरद् ऋतौ यथा प्रकाशमानः, कुशिकपुत्राय सर्वाणि कार्याणि समर्प्य, तौ तृतीयायां रात्रौ सरयूतटं सुखेन व्यतीतान।" "दशरथस्य पुत्रौ, अशुभतले गृहे विश्रान्तौ, कुशिकपुत्रस्य वचः प्रियैः सह, सा रात्रिः सुखमयतामिव प्रकटिता।" "रात्रिः समाप्ते, महर्षिः विश्वामित्रः ककुत्स्थं दृष्ट्वा, पत्राणां शय्यायां शयनं कृतम्।" "हे राम, कौसल्या पुत्र, आर्यपुत्र, प्रातःकालः आगच्छति; जाग्रत, पुरुषसिंहे, दिव्यकर्माणि सम्पादितव्यानि।" "ऋषेः दयालुः वचनानि श्रुत्वा, द्वौ वीरपुत्रौ स्नानं कृत्वा, जलं समर्प्य, सर्वोच्चं प्रार्थनां च जपन्ति।" "प्रातःकर्माणि सम्पूर्ण्य, शक्तिमान् वीराः हृष्टाः विश्वामित्रं, तपसा सम्पन्नं, नमस्कृत्य प्रस्थानाय सज्जाः।" "ते यदा वीराः प्रस्थानं कृतवन्तः, दिव्यं त्रिवृत्तिं, सरयुः सह सुमंगलं दृष्ट्वा।" "तत्र पवित्रं आश्रमं दृष्ट्वा, शुद्धात्मा ऋषिणां, यः सहस्त्रवर्षाणां महातपसा तपः कृतवान्।" "तत् पवित्रं आश्रमं दृष्ट्वा, रघुवंशस्य पुत्रौ महत्सुखं प्राप्य, विश्वामित्रं इत्युक्त्वा।" "कस्य एषः पवित्रः आश्रमः? कः अत्र वसति, हे पूज्य? वयं श्रुतुमिच्छामः, यतः अस्माकं जिज्ञासा महती अस्ति।" "तेषां वचः श्रुत्वा, सर्वश्रेष्ठः ऋषिः हसन्, उवाच, 'शृणु राम, एषः प्राचीनः आश्रमः कस्य अस्ति।" "कामः, प्रेमस्य अवतारः, ज्ञानेन उक्तः, एकदा शिवं अत्र तपस्यन्तं दृष्ट्वा, दृढतापस्यम्।" "किन्तु देवेशः, नवविवाहितः, मारुतसहितः गत्वा, तस्य दुष्टचित्तः तं विघ्नं कर्तुं साहसं कृतवान्, महात्मा तं निन्दितवान्।" "हे रघुवंशज, तदा रुद्रः तं दृष्ट्या निहन्ति, तस्य दुष्टस्य सर्वाङ्गानि च शरीरात् च्छिन्नानि जातानि।" "तत्र, तस्य शरीरं नष्टं, महात्मा देवेशः क्रोधितः, कामः शरीररहितः जातः।" "तस्मिन समये, हे राघव, अनङ्गः इति नाम प्राप्य, यत्र तस्य शरीरं पतितं, अङ्गविषयः इति पवित्रं क्षेत्रं।" "एषः तस्य पवित्रः आश्रमः, एते च प्राचीनाः शिष्याः, हे वीर, धर्मे प्रतिबद्धाः; तेषां मध्ये, पापं न अस्ति।" "अस्मिन् रात्रौ यत्र वयं गच्छामः, हे राम, शुभदृष्टि, एतेषां पवित्रदृवेषु; श्वः वयं पारं गमिष्यामः।" इति च वाल्मीकी रामायणे बालकाण्डे एकविंशतिः अध्यायः।