ततः क्रुद्धः रामः सुवर्णपक्षैः सुतीक्ष्णैः शरैः समरे खरस्य ध्वजम् अपातयत्। स सुमनोहरः सुवर्णमयः ध्वजः, बहुधा छित्त्वा, दिव्यानां नियोगेन पतितः सूर्य इव, भूमौ निपपात। तदा खरः कोपसंरक्तः चतुर्भिः शरैः रामस्य अङ्गानि विद्ध्वा, हृदये सम्यक् निपत्य, यथा गजः शूलैः ताड्यते, तथैव तं विव्याध। खरशरैः बहुधा विद्धः रामः रुधिरसिक्तः सञ्जातमहाक्रोधः अभवत्। तत्र धनुष्मतां श्रेष्ठः रामः, तस्मिन् परमसमरे, धनुः समादाय षड् उत्तमान् शरान् सन्दधे। एकेन शरेण शिरः, द्वाभ्यां भुजौ, त्रिभिः चन्द्राकारैः शरैः उरसि खरं विव्याध। एकेन शरेण युगं छित्त्वा, चतुर्भिः शरैः वारणवर्णान् अश्वान् विव्याध, षष्ठेन समरे खरस्य सारथिम् शिरश् छित्त्वा अपातयत्। त्रिभिः शरैः त्रि-यूपान् भित्त्वा, द्वाभ्यां महाबलः अक्षं भित्त्वा, द्वादशेन खरस्य धनुः ससारं विव्याध। ततः वज्रसन्निभेन शरेण तद् धनुः छित्त्वा, राघवः हसितः इव, त्रयोदशेन शरेण, इन्द्रसमः, समरे खरं विव्याध। धनुः भग्नं, रथः विनष्टः, अश्वाः सारथिश्च हतः, खरः भूमौ उत्पत्य गदां गृहीत्वा तस्थौ। तदा देवाः महर्षयश्च, विमानस्थाः, हृष्टाः, अञ्जलिपुटाः, वीर्यवानं रामं सत्कृत्य, तस्य कर्म प्रशशंसुः। श्रूयताम् इदानीं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः। रामः महातेजाः, खरं शस्त्रपाणिं, रथहीनं दृष्ट्वा, प्रथमं सौम्यया वाचा, पश्चात् तीक्ष्णया, भाषितवान्। "त्वं, यः अस्मिन्सेनायाम् गजाश्वरथसमाकीर्णायाम् स्थित्वा, घोरं कर्म कृतवान्, यत् सर्वलोकद्विष्टम्। त्वं भूतानां भीषणः, क्रूरः, पापकर्मकृत्; यः त्रयाणां लोकानाम् अपि ईश्वरः स्यात्, सः अपि एवं कृत्वा न तिष्ठेत्। यो लोकविरुद्धं आचरति, निशाचर, सः शीघ्रं सर्वैः नश्यति, यथा पापः सर्पः दृष्टः हन्यते। यो लोभात् वा कामात् वा अज्ञानात् पापानि आचरति, सः स्वस्यान्तं हर्षेण पश्यति, यथा ब्राह्मणी सर्पघ्नस्य अन्तं। दण्डकारण्ये वसन्, धर्मनिष्ठान् मुनीन् हत्वा, किं फलं प्राप्स्यसि, राक्षस, एतेषां श्रेष्ठानां वधेन? ये क्रूराणि पापकर्माणि कुर्वन्ति, लोके निन्दिताः, ते दीर्घकालं न तिष्ठन्ति, यथा मूले शुष्के वृक्षाः। नूनं पापकृत् कालेन घोरं फलं प्राप्नोति, यथा वृक्षः काले पुष्पं ददाति। शीघ्रं एव पापस्य फलम् अस्मिन्लोके प्राप्यते, निशाचर, यथा विषयुक्तं अन्नं भुक्त्वा तद्विपाकः लभ्यते। ये घोरपापानि कुर्वन्ति, जगतः अहितं इच्छन्ति, तेषां प्राणहरणाय अहं नृपतेः प्रेषितः अस्मि, निशाचर। अद्य मया मुक्ताः सुवर्णभूषिताः शराः त्वां विदारयिष्यन्ति, यथा सर्पाः बिलात् निष्क्रान्ताः। ये धर्मात्मानः मुनयः त्वया दण्डकारण्ये भक्षिताः, अद्य त्वं तान् समरे हतः, स्वसैन्यसहितः, अनुसरिष्यसि। अद्य महर्षयः पश्यन्तु त्वां शरैः निपातितम्, ये त्वया पूर्वं हताः, दिविष्थाः, त्वं च नरके पतिष्यसि। यथेष्टं युध्यस्व, यत्नं कुरु, कुलपांसन, अद्य अहं तव शिरः ताडपत्रफलवत् अपातयिष्यामि।" एवं उक्तः रामेण, खरः क्रोधात् रक्तलोचनः, हसितः, रोषेण अभिभूतः, प्रत्युवाच—"त्वं, दशरथात्मज, सामान्यराक्षसान् युद्धे हत्वा, किं निन्द्ये कर्मणि आत्मनं स्तौषि? यः खलु वीर्यवान् महाबलश्च, पुरुषश्रेष्ठः, सः स्वशौर्येण गर्वितः अपि, कदापि आत्मनं न स्तौति। सामान्याः तु अविनीताः, क्षत्रियपांसनः, लोके व्यर्थं स्तौन्ति, यथा त्वं राम। कः वीरः, कुलं विज्ञाप्य, युद्धे आत्मनं स्तौति, विशेषतः मृत्युसन्निकर्षे, अप्रष्टः च? तव तु स्तुतिः तव लाघवं दर्शयति, यथा सुवर्णलेपः, कुसश्च अग्निना तापितः। माम् अस्त्रपाणिं, अचलं पर्वतमिव, धातुसंछन्नं, त्वं न पश्यसि। गदापाणिना अहं समरे तव प्राणान् हर्तुं समर्थः, यथा यमः पाशपाणिः त्रयाणां लोकानां अपि नाशाय। बहु वक्तुम् शक्यम्, किन्तु न वक्तव्यम्; सूर्यः अस्तंगच्छति, विलम्बः युद्धस्य विघ्नः स्यात्। चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानां त्वया हतानि; अद्य तव वधेन तेषां अश्रूणि शोषयिष्यामि।" एवं क्रोधसमन्वितः खरः, उत्तमां गदां, वज्रसन्निभां, रामाय प्रेषयामास। सा महागदा, खरबाहुप्रेषिता, अग्निसमप्रभा, वृक्षलतान् दग्ध्वा, रामं प्रति अभिपतन् दृष्टा। रामः तां महागदां मृत्युपाशमिव पतन्तीं दृष्ट्वा, शरैः आकाशे बहुधा विदार्य, तां नाशयामास। सा गदा शरैः विदारिताः, भूमौ पतिता, मन्त्रौषधिप्रभावेन हता सर्प इव, अभवत्।