ततः खरः रामं, अप्रतिमबलं, सहस्रशरैः ताडयित्वा युद्धे भीमं निनादं अकुरुत्। खरस्य मुक्तैः शरैः रामस्य दिव्यं कवचं, सूर्यसदृशं, भूमौ पतितम्। रामः, शरैः सर्वाङ्गं विद्धः, कोपमूर्तिः, युद्धभूमौ धूमरहिताग्निवत् दीप्तिमान् अभवत्। ततो रामः, शत्रुनाशनः, अन्यं महद् धनुः संगृह्य, शत्रुसमाप्तये गम्भीरं निनादं कृत्वा, तत् वैष्णवं महाधनुः, महर्षिणा दत्तं, गृह्य खरस्य समीपं जगाम। ततः क्रुद्धः रामः, सुवर्णपक्षैः दृढबद्धैः शरैः, खरस्य पताकां युद्धे छित्त्वा, भूमौ निपातितवान्। सा सुवर्णमयी शोभनापताका, बहुधा विदारित्वा, देवाज्ञया पतितसूर्यवत् भूमौ अपतत्। खरः, कोपितः, रामस्य अङ्गानि चतुर्भिः शरैः विद्ध्वा, हृदयमपि यथायथं ताडयामास, गजः शूलैः ताडित इव। खरधनुषा मुक्तैः शरैः बहुधा विद्धः रामः, रक्तेन सिक्तः, महाक्रोधमाप। ततः रामः, श्रेष्ठधनुर्धरः, युद्धे धनुः समादाय, षट् सुप्रयुक्तान् शरान् ससर्ज। एकेन शीर्षं, द्वाभ्यां भुजौ, त्रीणि अर्धचन्द्राणि शराणि वक्षः प्रदेशे समारोपयत्। एकेन शरेण युगं छित्त्वा, चतुर्भिः शरैः श्यामवर्णान् अश्वान् ताडयामास, षष्ठेन खरस्य सारथिं युद्धे शिरश्छेदं चकार। त्रिभिः शरैः त्रिप्राचीन् स्तम्भान् विदारितवान्, द्वाभ्यां अक्षं भङ्क्त्वा, द्वादशेन शरेण खरस्य धनुः सह तन्तुना विदारितवान्। तेजस्वी राघवः, वज्रसदृशेन शरेण धनुः छित्त्वा, हास्यं कृत्वा, खरं युद्धे त्रयोदशेन शरेण, इन्द्रसमः, विद्ध्वा। तस्य धनुः छिन्नम्, रथः विनष्टः, अश्वाः सारथिश्च हताः, खरः भूमौ अपतत्, गदां गृहित्वा उत्प्लुत्य स्थितः। तदा देवाः महर्षयः च, विमानैः स्थित्वा, कृताञ्जलयः, राघवस्य वीर्यं प्रशंसन्तः, हर्षिताः अभवन्। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणस्य अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः कथ्यते। रामः, महातेजाः, खरं शस्त्रधारिणं, रथहीनं दृष्ट्वा, प्रथमं सौम्यं, ततः तीक्ष्णं वचनं अब्रवीत्। "त्वं, महाबलानिकायमध्ये, गजाश्वरथसमाकीर्णे, घोरं कर्म कृतवान्, यत् सर्वलोकैः निन्द्यते। त्वं भूतानां भीषणः, क्रूरः, दुष्कृत्कारः; त्रैलोक्याधिपः अपि एवं चेष्टितः तिष्ठितुं न शक्नोति। यो लोकविरोधी, निशाचर, तेन शीघ्रं सर्वैः नाशः क्रियते, यथा दुष्टः सर्पः दृष्टः हन्यते। लोभात् वा कामात् वा, यो पापं अज्ञानात् करोति, सः स्वपरीणामं हर्षेण पश्यति, यथा ब्राह्मणी सर्पगृहं दृष्ट्वा। दण्डकारण्ये वसन्, त्वं धर्मनिष्ठान् तपस्विनः हत्वा; किं फलम् लप्स्यसे, राक्षस, एतैः महात्मभिः हत्याय? ये क्रूरदुष्कृत्याः, लोकनिन्द्याः, तेषां बलं दीर्घं न स्थायि, यथा मूलच्छिन्ना वृक्षा न तिष्ठन्ति। निश्चितं, दुष्कृत्कर्ता स्वकर्मफलम् लभते, कालागते भीषणं, यथा वृक्षः ऋतुकाले पुष्पं धारयति। शीघ्रं, पापकर्मणां फलं लोके लभ्यते, निशाचर, यथा विषयुतं भोजनं भुक्त्वा परिणामं ददाति। ये घोरपापिनः, लोकहानिकामिनः, तेषां प्राणहरणाय अहं राज्ञा प्रेषितः अस्मि, निशाचर। अद्य मया मुक्ताः सुवर्णभूषिताः शराः त्वां विदारयन्ति, यथा सर्पाः बिलात् निर्गच्छन्ति। ये धर्मनिष्ठाः तपस्विनः त्वया दण्डकारण्ये भक्षिताः, अद्य युद्धे हतः त्वं तेषां सह सैन्येन गच्छसि। अद्य महर्षयः शरैः तव पतनं पश्यन्तु, ये पूर्वं त्वया हताः, दिव्यस्थले स्थिताः, त्वं च नरकं पतसि। यथेष्टं आक्रमस्व, यत्नं कुरु, कुलपांसन; अद्य तव शिरः ताडपत्रफलवत् अपातयिष्यामि।" एवं रामेण उक्तः खरः, क्रोधात् रक्तलोचनः, हसन् अपि रुष्टः रामं प्रत्युवाच। "सामान्यराक्षसान् युद्धे हत्वा, दशरथनन्दन, तव कृत्यं न प्रशंसनीयम्, किं आत्मप्रशंसा? ये सत्यवीर्याः, महाबलाः, पुरुषश्रेष्ठाः, ते स्वबलं न प्रशंसन्ति, अपि स्वबलस्य गर्विताः स्युः। किं तु सामान्याः, अनुशासनहीनाः, क्षत्रियपांसनाः, व्यर्थं लोकं प्रशंसन्ति, यथा त्वं राम। कः वीरः, कुलं उद्घोषयन्, युद्धे आत्मप्रशंसा कुर्यात्, विशेषतः मृत्युसमीपे, अप्रश्नः? तव प्रशंसा तव लघुत्वं दर्शयति, यथा सुवर्णलेपितं, वा कुसग्राम् अग्निना तप्तम्। किं तु मां न पश्यसि, गदां धारयन्तं, अचलं पर्वतवत्, धातुभिः आच्छन्नम्। गदां गृह्य, अहं तव प्राणहरणं युद्धे समर्थः अस्मि, यथा यमः पाशेन, त्रैलोक्यं अपि नाशयितुम्। बहु किंचित् वक्तुं शक्यं, किं तु न वक्ष्यामि; सूर्यः अस्तं गच्छति, विलम्बः युद्धं विघ्नयेत्।