तदा तु रामस्य खरेण सह भीषणं युद्धं प्रवृत्तम्। तयोः समरे महाबलयोः परस्परनाशनकाङ्क्षिणोः बाणसंघातैः संवृतमिव सूर्यं तत्र न प्रकाशते स्म। अथ खरो युद्धे नालिकानरचविकर्णिशितैः शरैः रामं गजं इव अंकुशैः विव्याध। सर्वे जनाः तं राक्षसं रथस्थं धनुष्मन्तं सर्वतः परिवृतं मृत्युमिव पाशधरं दृष्टवन्तः। खरः तदा समरे सर्वसेनाविनाशनं स्थिरवीर्यं महात्मानं राममलस इति मेने। स तु रामः खरं सिंहविक्रमं सिंहोपमगतिं च दृष्ट्वा न बिभेति, यथा सिंहः लघुजन्तुं न बिभेति। ततः खरः महारथः सूर्यसमप्रभं स्वं रथं समारुह्य राममभितः अग्निं पतङ्ग इव समुपजगाम। खरः तदा कौशलमुपादाय रामस्य धनुः शरसंयुक्तं मध्यतः छित्त्वा समरे चिच्छेद। रामः क्रुद्धः सप्त शरानिन्द्राशनिसन्निभान्गृहित्वा समरे खरं मर्मस्थलेषु विव्याध। खरः सहस्रशरैः रामं दारुणं व्यथयित्वा समरे घोरं निनादं चकार। खरशरैः पीडितस्य रामस्य स्वर्णप्रभं कवचं सूर्यसमदीप्तं भूमौ पतितम्। रामः क्रुद्धः खरशरैः सर्वाङ्गेषु विद्धः समरे धूमरहिताग्निवद्विभाति। ततः शत्रुसूदनः रामः अन्यत् महद्दनुः सज्जीकृत्य रिपोः अन्ताय ध्वनिमुत्पादयन् प्रत्यस्तात्। स महर्षिसंप्रदत्तं वैष्णवं धनुः गृहीत्वा खरमभिमुखं प्रजगाम। क्रुद्धः रामः सुवर्णपक्षैः दृढसंयुक्तैः शरैः समरे खरस्य पताकां छित्त्वा भूमौ पातयामास। सा शोभना सुवर्णमयी पताका छिन्ना विविधानि स्थलेषु भूमौ पतिता, यथा देवाज्ञया सूर्यः पतति। खरः क्रुद्धः चत्वारः शरान्सन्दधौ रामस्याङ्गेषु, हृदये च तान्विद्यत्, यथा गजः शूलैः विद्धः। खरशरैः बहुधा विद्धः रामः रक्तेन सिक्तः परमक्रुद्धः अभवत्। ततः रामः श्रेष्ठधनुर्धरः समरे धनुः गृहीत्वा षट् सुयोजितान् शरान्सन्दधौ। तेषु एकेन शीर्षं, द्वाभ्यां भुजौ, त्रिभिः अर्धचन्द्रैः वक्षः प्रदेशे विव्याध। एकेन शरेण रथयोकं छित्त्वा, चतुर्भिः कल्माषवर्णान् हयान् विव्याध, षष्ठेन समरे खरस्य सारथिनः शिरः छित्त्वा पातयामास। त्रिभिः शरैः त्रीन् यूपान् छित्त्वा, द्वाभ्यां अक्षं भित्त्वा, द्वादशेन खरस्य धनुः ज्या सहितं छित्त्वा नाशयामास। वज्रप्रभेण शरेण छित्त्वा, राघवः हसितः इव समरे त्रयोदशेन शरेण खरं विव्याध, स इन्द्रसमः बभूव। तस्य धनुः भग्नं, रथः विनष्टः, अश्वाः च सारथिश्च हताः, खरः भूमौ उत्पत्य गदां गृहीत्वा स्थितः। तदा देवा महर्षयश्च विमानस्थाः सन्नद्धाः प्रहृष्टमनसः, अञ्जलिपुटैः तं रामं महात्मानं कर्मणा सत्कृतवन्तः। ततः श्रीमद्रामायणे वाल्मीकि-कृते आरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः प्रवर्तते। रामः महातेजाः खरं शस्त्रपाणिं रथहीनं दृष्ट्वा प्रथमतः सौम्यया, ततः कठिना वाचा सम्बोधितवान्— "त्वं हि महतीमिमां सेनां गजाश्वरथसंकुलाम् स्थित्वा घोरं कर्म कृतवान्, यत्सर्वलोकगर्हितम्। त्वं भूतानां भीषणः, क्रूरः, पापकर्मा च; एवं कर्ता त्रिषु लोकेषु अपि न तिष्ठति। यो हि लोकविरुद्धः कर्म करोति, स शीघ्रं सर्वैः विनश्यति, यथा पापकृत् सर्पः दृश्यमानः हन्यते। लोभात् वा कामतो वा योऽज्ञानात् पापानि करोति, स स्वस्यान्तं हर्षेण पश्यति, यथा ब्राह्मणी सर्पघातुकस्य मृत्युम्। दण्डकारण्ये धर्मनिष्ठान् मुनीन् हत्वा, किं फलम् प्राप्स्यसि राक्षस, एतेषां साधूनां वधेन? ये पापकर्माणः क्रूरतमाः लोकगर्हिताः, ते चिरं न स्थायिनः, यथा म्लानमूलाः वृक्षाः। नूनम् पापकृतां कर्मणां फलं घोरं काले प्राप्यते, यथा वृक्षस्य ऋतुपुष्पम्। शीघ्रं पापकृतां फलम् अस्मिन्लोके लभ्यते, यथा विषयुक्तान्नस्य भक्षणानन्तरं विकारः। ये पापकर्माणः, लोकनाशाय इच्छन्ति, तेषां वधाय अहं राज्ञा प्रेषितः अस्मि, रात्रिचर। मया निष्क्रान्ताः सुवर्णभूषिताः शराः त्वां विदारयिष्यन्ति, यथा सर्पाः वल्मीकात् निष्क्रान्ताः। ये धर्मात्मानः दण्डकारण्ये त्वया भक्षिता, अद्य त्वं हतश्च स्वसैन्येन सह ताननुसरिष्यसि। अद्य मुनयः त्वां शरैः विप्रयुक्तं पश्यन्तु, ये त्वया पूर्वं हताः, ते स्वर्गस्थाः त्वं च नरकं गमिष्यसि। यथेष्टं प्रहर्षय, यत्नं कुरु, कुलपांसन; अद्य ते शिरः तालफलमिव पातयिष्यामि।" इति रामेण उक्तः खरः कोपात् रक्तलोचनः, क्रोधवशेन अपि हसन्, रामाय प्रत्युवाच।