ततः खरः रामः च तीक्ष्णैः बाणैः सम्यक् विमुक्तैः आकाशं सर्वतः बाणैः आवृतं कृतवान्, तत्र किञ्चित् स्थानं अपि रिक्तं नासीत्। सूर्यः अपि तदा बाणसमूहैः आच्छादितः न प्रकाशते स्म, यत्र द्वौ वीरौ परस्परं संहाराय युध्यमानौ घोरं युद्धं कृतवन्तौ। ततः खरः नालिकैः, नराचैः, विकर्णीभिः तीक्ष्णैः बाणैः रामं समरे ताडयामास, यथा हस्तिपः अंकुशैः ताड्यते। सर्वे प्राणीः तम् राक्षसम् रथस्थं धनुष्मन्तं सर्वतः परिवृतं दृष्टवन्तः, यथा मृत्युर्निबन्धनं धारयन् तिष्ठति। खरः तदा रामं सर्वसेनानां संहारकर्तारं, स्थिरवीर्यं, महाबलम्, क्लान्तं इति अभिप्रायवान् अभवत्। रामः खरं सिंहसमानं, सिंहगमनं कुर्वन्तं दृष्ट्वा, न बिभेति स्म, यथा सिंहः लघु जीवातुं न बिभेति। ततः खरः महतीं रथं सूर्यसमानं दीप्तं समारुह्य रामं समीपं अगच्छत्, यथा पतङ्गः अग्निं समीपं गच्छति। खरः हस्तकौशलं दर्शयन् रामस्य धनुः सह बाणेन मध्यभागे छित्त्वा युद्धे अपहतवान्। ततः रामः सप्त दीप्तान् बाणान् इन्द्रवज्रसमान् गृह्य, क्रुद्धः समरे खरं प्राणेषु ताडयामास। खरः रामं अप्रतिमबलं सहस्रबाणैः पीडयित्वा युद्धे घोरं निनादं कृतवान्। ततः खरविमुक्तैः बाणैः रामस्य सूर्यसमानं दिव्यं कवचं भूमौ पतितम्। रामः क्रुद्धः, सर्वाङ्गे बाणैः विद्धः, युद्धे धूमरहितं ज्वलन्तं अग्निमिव शोभते स्म। रामः शत्रुनाशनः पुनः महत् धनुः सज्जीकृत्य, शत्रुसंहाराय तं धनुः घननादेन योजयामास। ततः रामः महर्षेः कृतं वैष्णवं महादनुः गृह्य खरं प्रति अग्रे गतवान्। ततः रामः क्रुद्धः समरे सुवर्णपक्षैः दृढबन्धैः बाणैः खरस्य पताकां छित्वा भूमौ पतितवान्। सा सुवर्णमयी शोभना पताका बहुधा छिन्ना भूमौ पतिता, यथा देवाज्ञया सूर्यः पतति। खरः क्रुद्धः रामस्य चतुर्भिः बाणैः अंगानि विद्ध्वा, हृदि अपि तीक्ष्णं ताडयामास, यथा हस्तिपः शूलैः ताड्यते। रामः खरधनुषा विमुक्तैः बहुभिः बाणैः विद्धः, रक्तेन सिक्तः, अतिव क्रुद्धः अभवत्। ततः रामः धनुर्धराणां श्रेष्ठः समरे धनुः गृह्य षड् उत्तमबाणान् विमोचयामास। एकेन शिरः, द्वाभ्यां भुजौ, त्रिभिः अर्धचन्द्रबाणैः वक्षः ताडितवान्। एकेन योकं छित्त्वा, चतुर्भिः विवर्णान् अश्वान् ताडयामास, षष्ठेन समरे खरस्य सारथिं शिरः छित्त्वा अपहतवान्। त्रिभिः ध्वजस्तम्भान् छित्त्वा, द्वाभ्यां अक्षं विदार्य, द्वादशेन बाणेन खरस्य धनुः सह तन्तुना छित्त्वा नाशितवान्। वज्रसमानं बाणेन छित्त्वा, राघवः हास्यं कुर्वन्, समरे खरं त्रयोदशेन बाणेन इन्द्रसमानं ताडयामास। तस्य धनुः भग्नम्, रथः विनष्टः, अश्वाः सारथिः च हतौ, खरः भूमौ उत्पत्य गदां गृह्य स्थितवान्। ततः देवाः महर्षयः च, समागताः, हृष्टाः, विमानैः स्थित्वा अञ्जलिं कृत्वा, रामस्य वीर्यं प्रशंसितवन्तः। ततः श्रोतुम् अर्हसि वाल्मीकि रामायणस्य अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः। रामः महातेजाः खरं शस्त्रधरं रथहीनं दृष्ट्वा, प्रथमं सौम्यं, ततः कठोरं वचनं उवाच। रामः उवाच—"त्वं, यः महतीं सेनां गजाश्वरथसंयुक्तां आस्थितः, घोरं कर्म कृतवान्, यत् सर्वलोकैः निन्दितम्। त्वं प्राणिनां भयम्, क्रूरः, दुष्कर्मकृत्; त्रैलोक्याधिपः अपि यदि एवं आचरति, तदा स्थातुं न शक्नोति। लोकविरुद्धः आचरन्, रात्रिचर, शीघ्रं सर्वैः नाश्यते, यथा दुष्टः सर्पः दृष्टः हन्यते। यः लोभात् वा कामात् वा, अविचार्य पापानि करोति, सः सुखेन अन्तं पश्यति, यथा ब्राह्मण्या सर्पग्रहणकर्तारं। दण्डकारण्ये वसन्, धर्मनिष्ठान् ऋषीन् हत्वा, किम् फलम् प्राप्स्यसि, राक्षस, एतेषां श्रेष्ठानां वधेन? क्रूरदुष्कर्मकृतः, लोकनिन्दितः, दीर्घकालं बलं न धारयति, यथा वृक्षः शुष्कमूलः। नूनं दुष्कर्मकृतः स्वकर्मफलम् प्राप्तुं अर्हति, कालसमये घोरम्, यथा वृक्षः ऋतुकाले पुष्पं धारयति। शीघ्रं दुष्कर्मफलम् लोके लभ्यते, रात्रिचर, यथा विषमिश्रं अन्नं भुक्त्वा प्रभावः आगच्छति। यः घोरपापानि कृतवान्, लोकहानिं इच्छन्, तस्य प्राणहरणाय अहं राज्ञा प्रेषितः, रात्रिचर। अद्य मया विमुक्ताः सुवर्णमालिनः बाणाः त्वां विदारयिष्यन्ति, यथा सर्पाः बिलात् निर्गच्छन्ति। ये धर्मनिष्ठाः ऋषयः त्वया दण्डकारण्ये भक्षिताः, अद्य युद्धे हतः त्वं तेषां सह सेनया गतिं प्राप्स्यसि। अद्य महर्षयः त्वां बाणैः ताडितम् पश्यन्तु, ये पूर्वं त्वया हताः, ते दिव्यलोके स्थिताः, त्वं नरके पतिष्यसि। यथेष्टं आक्रम, यथाशक्ति प्रयत्नं कुरु, कुलपांसन, अद्य अहं तव शिरः ताडयिष्यामि, यथा तालीफलम्।" एवं रामः खरं प्रबोधितवान्, समरे वीर्यं दर्शयन्, दुष्कर्मणां फलम् उपदिशन्, स्वस्य विजयाय सज्जीकृतः।