तदा रामः खरस्य बाणैः अगम्यैः अग्निस्फुलिङ्गोपमैः आकाशं व्योमहीनं कृतवान्, यथा वर्षधारा आकाशं पूरयति। ततः खररामयोः तीक्ष्णबाणैः मुक्तैः सर्वतो व्योम बाणैः आक्रान्तं अभवत्, यत्र रिक्तस्थानं नासीत्। सूर्यः अपि तदा बाणसमूहैः आवृतः न प्रकाशमकरोत्, यतोऽभ्योर्योधयोः परस्परवधाय समुत्सुकयोः तीव्रं युद्धं अभवत्। ततः खरः नालिकान् नराचन् विकर्णान् तीक्ष्णाग्रबाणान् च समारोप्य रामं युद्धे ताडयामास, यथा गजः अंकुशैः ताड्यते। सर्वभूतानि तम् राक्षसम् रथस्थं धनुष्मन्तं सर्वतः आवृतं मृत्युमिव पाशहस्तं दृष्ट्वा विस्मयमापन्नानि। खरः ततः रामं समरे सर्वसेनानां संहारकर्तारं, स्थिरवीर्यं, महाबलप्रभावं, क्लान्तमिव मन्यते। रामः खरं सिंहसमानवीर्यं सिंहगमनं च दृष्ट्वा न बिभेति, यथा सिंहः लघुजीवात् न बिभेति। ततः खरः स्वर्णप्रभायुतमहान् रथेन सूर्यसदृशेन रामं समीपं अगच्छत्, यथा पतङ्गः अग्निं प्रति गच्छति। खरः हस्तकौशलं दर्शयन् रामस्य धनुः सह बाणेन गृहे समरे छित्त्वा ताडयामास। ततः रामः सप्त बाणान् इन्द्रवज्रसदृशान् गृहीत्वा, कोपितः खरं समरे प्राणेषु ताडयामास। खरः सहस्रबाणैः रामं अप्रतिमबलं पीडयित्वा युद्धे घोरं निनादं कृत्वा गर्जितवान्। ततः खरबाणैः ताडितः रामस्य सौरभसदृशं दिव्यकवचं भूमौ पतितम्। रामः कोपितः सर्वाङ्गेषु बाणैः विद्धः युद्धे धूमरहिताग्निवत् दीप्तिमान् बभूव। रामः शत्रुनाशकः पुनः महद्दनुः सज्जीकर्तुं आरब्धवान्, शत्रुक्षयाय तं धनुः घण्टारवेन सन्दधत्। ततः रामः महर्षिणा दत्तं वैष्णवं महादनुः गृहीत्वा खरं प्रति अग्रे अगच्छत्। कोपितः रामः सुवर्णपक्षैः दृढबन्धैः बाणैः खरस्य पताकां समरे छित्त्वा ताडयामास। सा सुवर्णमयी शोभनापताका बहुधा छिन्ना भूमौ पतितवती, यथा देवाज्ञया सूर्यः पतति। खरः कोपितः रामस्य चतुर्भिः बाणैः अङ्गानि ताडयामास, हृदयम् अपि सूक्ष्मतया ताडयामास, यथा गजः शूलैः ताड्यते। रामः खरधनुषः बहुभिः बाणैः विद्धः रुधिरसिक्तः अतिविषण्णः अभवत्। ततः रामः श्रेष्ठधनुर्धरः तं धनुः गृहीत्वा युद्धे षड् उत्तमबाणान् समारोप्य सन्दधत्। एकेन शिरः, द्वाभ्याम् बाहू, त्रिभिः अर्धचन्द्रबाणैः उरः ताडयामास। एकेन युगं छित्त्वा, चत्वारिभिः वाजिनः, षष्ठेन रथसारथिनः शिरः समरे छित्त्वा ताडयामास। त्रिभिः ध्वजस्तम्भान्, द्वाभ्याम् अक्षं, द्वादशेन धनुः सह तन्तुं खरस्य छित्त्वा ताडयामास। रामः वज्रसदृशेन बाणेन छित्त्वा हास्यं कृत्वा, खरं त्रयोदशेन बाणेन इन्द्रतुल्यः समरे ताडयामास। धनुः छिन्नम्, रथः विनष्टः, वाजिनः सारथिः च हतौ, खरः भूमौ उत्पत्य गदा हस्ते स्थितः। तदा देवाः महर्षयः च, समागताः प्रमुदिताः, विमानस्थाः अञ्जलिपुटैः स्थित्वा, वीर्यशालिनं रामं महाकर्मणा पूजयामासुः। शृणु अद्य वाल्मीकि-रामायणे महत् अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः। रामः महाप्रभः खरं शस्त्रधारिणं रथहीनं दृष्ट्वा प्रथमं शान्तया, पश्चात् तीक्ष्णया वाचा अभाषत्। ‘‘त्वं यः अस्मिन् महाबले गजाश्वरथसमाकीर्णे स्थितः, घोरं कर्म कृतवान्, यः सर्वलोकैर् अवहेलितः। त्वं भूतानां भयम्, क्रूरः, दुष्कृत्कारी च; त्रैलोक्याधिपः अपि एवं कृत्वा स्थातुं न शक्नोति। यः लोकविरोधी कर्म करोति, रात्रिचर, तं सर्वे शीघ्रं नाशयन्ति, यथा दुष्टः सर्पः दृष्टः हन्यते। लोभात् वा कामात् वा, यः पापं अज्ञानतः करोति, सः स्वान्तं हर्षेण पश्यति, यथा ब्राह्मणी सर्पग्रहणकर्तारं। दण्डकारण्ये स्थितः त्वं धर्मनिष्ठान् तपस्विनः हत्वा, किं फलम् प्राप्स्यसि, राक्षस, एतेषां श्रेष्ठानां वधेन? यः क्रूरदुष्कृत्यं करोति, लोकवर्जितः, सः दीर्घकालं शक्तिं न धारयति, यथा वृक्षः शुष्कमूलः। निश्चितं, दुष्कृत्कारी कर्मणः फलं प्राप्नोति, घोरं काले समुपस्थिते, यथा वृक्षः ऋतौ पुष्पं धारयति। शीघ्रं पापकर्मणः परिणामः अस्मिन् लोके लभ्यते, रात्रिचर, यथा विषमिश्रं अन्नं भुक्त्वा तद् परिणामं प्राप्नोति। यः घोरपापं कृत्वा लोकनाशाय इच्छति, तस्य जीवितहरणाय अहं राजा द्वारा प्रेषितः, रात्रिचर। अद्य मया मुक्ताः सुवर्णभूषिताः बाणाः त्वां विदारयिष्यन्ति, यथा सर्पाः बिलात् निर्गच्छन्ति। ये धर्मनिष्ठाः तपस्विनः त्वया दण्डकारण्ये उपभुक्ताः, अद्य युद्धे हतः त्वं तान् सह सैन्येन अनुगमिष्यसि। अद्य महर्षयः त्वां बाणैः ताडितं द्रक्ष्यन्ति, ये पूर्वं त्वया हताः दिव्यस्थानं प्राप्ताः, त्वं अपि नरके पतिष्यसि।’’ एवं रामः खरस्य प्रति युद्धे वीर्यं, धर्मं, न्यायं च दर्शयामास।