ते राक्षसाः खरोत्तप्ताः व्याघ्रभीताः मृगाः इव युद्धभूमिं परित्यज्य पलायनं कृतवन्तः। तेषां पलायनं दृष्ट्वा, खरः कोपाविष्टः तान् पुनः प्रत्यावर्त्य, रामं प्रति शीघ्रं धावितवान्, यथा राहुः शशिनं प्रति गच्छति। तदा दुषणं त्रिशिरसं च समरे निहतम् दृष्ट्वा, खरः अपि रामवीर्यदर्शनात् भयग्रस्तः अभवत्। स रामेणैव दुषणत्रिशिरसाभ्यां सह विशालं बलं विनष्टं दृष्ट्वा, आत्मनः सेना बहुलं विनष्टां अवलोक्य, खरः विषण्णः रामं प्रति अग्रे गतवान्, यथा नमुचिः इन्द्रं प्रति। ततः खरः शक्तिमान् धनुः संकर्ष्य, तीक्ष्णशरान् बाणवेष्टितान्, जिघांसया रामं प्रति सन्दधानः, कोपितः विषसर्पः इव। धनुर्ज्यां पुनः पुनः कम्पयन्, शस्त्रविद्यायाः कौशलं दर्शयन्, रथस्थः खरः समरे बाणान् विसृज्य ययौ। स महाबाहुः सर्वदिक् दिशः बाणैः पूरयन्, रामः तं दृष्ट्वा महाबलम् धनुः आदाय युद्धाय सज्जः अभवत्। रामः अग्निस्फुलिङ्गानि इव दुर्धर्षाणि बाणानि विसृज्य आकाशं निरवकाशं कृतवान्, यथा वर्षधारा वायुम् आवृत्य तिष्ठति। ततः खररामयोः तीक्ष्णशरैः आकाशः सर्वतः बाणसमूहैः आवृतः, यत्र अवकाशः नास्ति। सूर्यः अपि तदा बाणसमूहैर् आवृतः न प्रकाशते, उभयोर् वीरयोः परस्परवधाय युद्धं तीव्रं अभवत्। खरः नालिकान् नराचान् विकर्णीन् च तीक्ष्णशरान् समरे रामं विद्धवान्, यथा हस्ती अंकुशैः ताड्यते। सर्वे प्राणी तं राक्षसं रथस्थं धनुर्धरं सर्वतः परिवृतं मृत्युम् पाशधारिणं इव दृष्टवन्तः। खरः रामं सेनावधं स्थिरवीर्यं महात्मानं श्रान्तम् इव अभ्यवेक्षत्। रामः खरं सिंहसदृशं सिंहगमनं कुर्वन्तं दृष्ट्वा, न भयम् अनुभूतवान्, यथा सिंहः लघुजीवने भयम् न करोति। ततः खरः सूर्यसदृशं रथं समारुह्य, रामं प्रति अग्निं प्रति पतङ्गः इव आगच्छत्। खरः हस्तकौशलं दर्शयन्, रामस्य धनुः बाणं च मध्यभागे छित्त्वा समरे अवतस्थत्। रामः सप्त इन्द्रवज्रप्रभान् बाणान् आदाय, कोपितः समरे खरं मार्मिकेषु ताडितवान्। खरः रामं अप्रतिमबलं सहस्रशरैः विद्ध्वा, समरे महाशब्दं नदन् अभवत्। ततः खरशरैः रामस्य दिव्यकवचं सूर्यप्रभं भूमौ पतितम्। रामः कोपितः शरैः सर्वाङ्गं विद्धः, समरे धूमरहिताग्निः इव दीप्तिमान् अभवत्। ततः रामः शत्रुनाशाय अन्यं महाधनुः सज्जीकृत्य गम्भीरनादं कृतवान्। स महाबलः विष्णुधनुः महर्षिणा दत्तं आदाय, खरं प्रति अग्रे गतवान्। ततः कोपितः रामः सुवर्णपक्षैः दृढबद्धैः बाणैः खरस्य पताकां समरे छित्त्वा। सा सुवर्णमयी पताका बहुधा छिन्ना भूमौ पतितवती, यथा देवाज्ञया सूर्यः पतितः। खरः कोपितः रामस्य चत्वारः शरान् अंगेषु सम्यक् निक्षिप्य, हृदि तीक्ष्णेन ताडितवान्, यथा हस्ती शूलैः ताड्यते। रामः खरधनुष्कोत्थैः अनेकशरैः विद्धः, रक्तेन सिक्तः, अतिविषण्णः अभवत्। रामः धनुष्कृत्य, श्रेष्ठधनुर्धरः, समरे षट् सम्यक् सन्धितान् बाणान् विसृज्य। एकेन शिरः, द्वाभ्यां भुजौ, त्रिभिः अर्धचन्द्राकारैः उरः ताडितवान्। एकेन बाणेन रथयोकं छित्त्वा, चतुर्भिः विषाणगृहीतान् अश्वान् ताडितवान्, षष्ठेन समरे खरस्य सारथिम् शिरः छित्त्वा। त्रिभिः रथध्वजत्रयं छित्त्वा, द्वाभ्यां अक्षं छित्त्वा, द्वादशेन खरस्य धनुः ज्या सहितं विद्धवान्। रामः वज्रप्रभां बाणेन धनुः छित्त्वा, हास्यं कृत्वा, समरे खरं इन्द्रसमं त्रयोदशेन बाणेन विद्धवान्। धनुः छिन्नम्, रथः विनष्टः, अश्वाः सारथिः च हताः, खरः भूमौ मुषलं आदाय अपतत्। ततः देवाः महर्षयः च, विमानस्थाः, कृताञ्जलयः, रामस्य वीर्यं दृष्ट्वा, तं महावीरं पूजयामासुः। रामः महातेजाः, खरं शस्त्रधारिणं रथहीनं दृष्ट्वा, पूर्वं सौम्यं, पश्चात् तीक्ष्णं वचनम् उक्तवान्। "त्वं, यः अस्मिन् महाबले गजाश्वरथसंकुले स्थित्वा, घोरं कर्म कृतवान्, सर्वलोकदूषितम्। त्वं प्राणिसंवेष्टः क्रूरः, दुष्कृत्यकर्ता च; त्रैलोक्यनाथः अपि एवं आचरन् स्थितुं न शक्नोति। यः लोकविरोधी आचरति, रात्रिचर, स शीघ्रं सर्वैः विनश्यति, यथा दुष्टः सर्पः दृष्टः हन्यते। लोभकामनया यः पापकर्माणि अज्ञानात् आचरति, स सुखेन अन्तं पश्यति, यथा ब्राह्मणी सर्पग्राहिणः परिणामम्।" इति रामायणस्य वाल्मीकिना कृतस्य आरण्यकाण्डे अष्टाविंशः, ततः एकोनत्रिंशः सर्गः श्राव्यः।