रात्रौ तु तस्मिन्नेव रणमध्यगतः स राक्षसः, व्रणितः पतितः। शेषाः राक्षसाः तदा भग्ना निर्जिताश्च, खरं प्रति पलायिताः। ते पलायमानाः, तिष्ठन्तो नासन्, व्याघ्रभीतानां मृगाणां यथा। तान् पलायमानान् दृष्ट्वा खरः क्रोधसंयुतः तान् प्रत्यावर्त्य, रामं प्रति शीघ्रं प्रधावितवान्, राहुरिव शशिनं प्रति। शृणु अद्य वाल्मीकि-रामायणे पुण्ये अरण्यकाण्डे अष्टाविंशः सर्गः। युद्धे तु त्रिशिरसा सह दूषणं निहतम् दृष्ट्वा, खरः अपि रामस्य विक्रमं दृष्ट्वा भयमवाप। स रामेणैव दूषणत्रिशिरस्सहितं महता राक्षससेनया सह विनाशिताम् अपश्यत्। स्वबलं बहुशः नष्टं दृष्ट्वा, स राक्षसः शोकसंतप्तः रामं प्रति अग्रेसरः, नमुचिरिवेन्द्रं प्रति। स बलवान् खरः, शक्तिमान् धनुः संधाय, तीक्ष्णबाणान् रक्तपिपासून् कोपसंयुक्तः रामं प्रति सर्पवद्विसृज्य, धनुष्कोटिं पुनः पुनः कम्पयन्, शस्त्रविद्याम् अद्भुतां दर्शयन्, रथेन सम्यग्विचरन्, बाणान् विसृजन्, सर्वां दिशं बाणैः पूरयामास। तं दृष्ट्वा रामः अपि महद् धनुः आदाय, अगृह्णात्। स बाणैः दुरतिक्रम्यैः, वह्निशिखोपमैः, नभः शून्यवत् अकार्षीत्, यथा वर्षधाराः वायुम् आच्छादयन्ति। तदा खररामाभ्यां विसृष्टैः तीक्ष्णैः शरैः, सर्वं व्योम आकाशं बाणैः पूरितम्, शून्यं नासीत्। सूर्यः अपि तदा बाणसमूहैः आच्छन्नः, न प्रकाशते स्म; उभौ वीरौ परस्परं नाशयितुम् उद्यतौ, महायुद्धं समारभेताम्। तदा नालिकानरचविकर्णिशरैः खरः रामं समरे ताडयामास, यथा हस्तिनं अंकुशैः ताडयेत्। सर्वे प्रजाः तम् राक्षसम् रथस्थं, धनुर्धरं, सर्वतः परिवृतम्, मृत्युमिव पाशहस्तम् अपश्यन्। खरः तदा रामं, सेनानिहन्तारं, स्थिरवीर्यं, महात्मानं, श्रान्तमिव मेने। रामः अपि खरं सिंहसमुत्साहं, सिंहगमनेन सम्प्राप्तं दृष्ट्वा, भयम् नापश्यत्, यथा सिंहः लघुजन्तुं न बिभेति। ततः खरः, महद् रथं सूर्यसमप्रभं समारुह्य, रामं प्रति समागच्छत्, पतङ्ग इव वह्निं प्रति। स खरः, हस्तकौशलं दर्शयन्, रामस्य धनुः सायकं च मध्ये ग्रहे छित्त्वा, समरे तस्य बाणं व्यधुनोत्। ततः रामः, सप्त इन्द्राशनिसमप्रभान् बाणान् आदाय, क्रोधसंयुक्तः, खरं मर्मदेशेषु समरे ताडयामास। खरः तु रामं, अप्रतिमबलं, सहस्रशः बाणैः पीडयित्वा, समरे भीमं निनादं निनदन्। खरविसृष्टैः बाणैः आहतस्य रामस्य दिव्यं कवचं, सूर्यसमप्रभं, भूमौ अपतत्। रामः, क्रुद्धः, शरैः सर्वाङ्गं विद्धः, रणमध्यगतः, धूमरहितः वह्निरिव दीप्तिमान् बभौ। तदा रामः, रिपूनां विनाशकः, अन्यत् महद् धनुः सज्जीकृत्य, शत्रुनाशाय तं धनुः घोरस्वरेण समारोपयत्। स महाबलः रामः, महर्षिणा दत्तं वैष्णवं धनुः आदाय, खरं प्रति प्रस्थितः। तदा रामः, क्रोधसंयुक्तः, खरस्य पताकां सुवर्णपक्षैः दृढसंयुतैः बाणैः समरे छित्त्वा, भूमौ पातयामास। सा शोभना सुवर्णध्वजा, बहुधा छिन्ना, भूमौ अपतत्, सुराज्ञया सूर्य इव पतितः। खरः क्रुद्धः, रामस्य अङ्गानि चतुर्भिः बाणैः विद्ध्वा, हृदि तु तीक्ष्णेन प्रहरन्, यथा हस्तिनं शूलैः ताडयेत्। रामः, खरस्य धनुष्कोटिविसृष्टैः बहुभिः बाणैः विद्धः, रक्तेन समलिप्तः, महान् क्रोधमवाप। ततः रामः, धनुष्मत्तमः, तस्मिन् परमसमरे धनुः आदाय, षड्बाणान् सम्यग्विससर्ज। एकेन शिरः, द्वाभ्यां बाहू, त्रिभिः कर्णान् वक्षः प्रदेशं च छित्त्वा, खरं समरे व्यधुनोत्। एकेन बाणेन रथयुगं छित्त्वा, चतुर्भिः बाणैः वारणवर्णान् अश्वान् ताडयामास, षष्ठेन तु खरस्य सारथेः शिरः समरे छित्त्वा। त्रिभिः बाणैः त्रिणि यष्टीनि छित्त्वा, द्वाभ्यां महाबलः अक्षं विदार्य, द्वादशेन बाणेन खरस्य धनुः ससारुतन्तुं छित्त्वा। तं बाणं वज्रसन्निभं छित्त्वा, राघवः हास्यं कृत्वा, तेरस्मिन्युद्धे त्रयोदशेन बाणेन, इन्द्रतुल्येन, खरं विव्याध। तस्य धनुः भग्नं, रथः विनष्टः, अश्वाः च सारथिश्च हतौ; खरः भूमौ उत्पत्य, गदां गृहीत्वा तस्थौ। तदा देवाः महर्षयश्च, विमानस्थाः, प्रहृष्टाः, कृताञ्जलयः, रामस्य वीर्यं समर्चयन्। शृणु पुनः वाल्मीकि-रामायणे पुण्ये अरण्यकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः। रामः, महातेजाः, खरं गदापाणिं रथहीनं दृष्ट्वा, पूर्वं सौम्यया, पश्चात् तीक्ष्णया वाचा तम् उदाहरत्। ‘‘त्वं, यस्यां महतीं सेनाम्, गजाश्वरथसंकुलाम्, स्थित्वा, घोरं कर्म कृतवान्, यत् सर्वलोकगर्हितम्। त्वं भूतानां भयङ्करः, क्रूरः, पापकर्मकर्ता च; त्रैलोक्याधिपोऽपि यदि एवं आचरति, स न तिष्ठेत्। यो हि लोकविरुद्धं आचरति, निशाचर, सः सर्वैः शीघ्रं विनश्यति, यथा दुष्टः सर्पः दृश्यते तदा हन्यते।’’ एवं स महायुद्धे रामखरयोः समरः दिव्यः, देवर्षिसंस्तुतः, अद्भुतः च अभवत्।