रामः लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता, महावीर्यसम्पन्नान् अन्यान् सर्वान् राक्षसान् युद्धमध्ये भीषणान् घोरान् च समरे निहत्य महाक्रौर्यं प्रदर्शयामास। ततः बलवान् रामेण महायुद्धे स्वबलं विनष्टं दृष्ट्वा खरः स्वसौम्यरथेन रामं प्रति समीपमागत्, इन्द्रः उद्यतवज्रः इव। तस्मिन्नेव समये, खरः रामं प्रति अग्रसरं दृष्ट्वा त्रिशिरा नाम राक्षसः सेनापतिः तं प्रति अभ्यागतः। सः उवाच—“मां वीरं नियुक्त्वा त्वं अस्मात् प्रमादात् निवर्तस्व। रामं महाबाहुं युद्धे पतितं पश्य। सत्यं ते प्रतिजाने, शस्त्राणि गृह्णामि; अहं रामं राक्षसानां मध्ये मृत्युपात्रं निहन्यामि। युद्धे वा सः मम मृत्युः भविष्यति वा अहं तस्य मृत्युः। त्वं क्षणं युद्धोत्साहं निवार्य साक्षी भव। यदि रामः निहतः, त्वं हृष्टः जनस्थानं प्रतिनिवर्तिष्यसि; अथवा मम निधनं चेत्, त्वं रामं युद्धाय यास्यसि।” खरः त्रिशिरस्य मृत्युकामनया प्रेरितः तं अनुमतिं दत्त्वा ‘गच्छ युद्ध्य’ इति उक्त्वा रामं प्रति त्रिशिरः अग्रसरः। त्रिशिरः दीप्तरथेन अश्वयुक्तेन समरे रामं प्रति पर्वतत्रयं इव आक्रान्तः। सः मेघः इव बाणवर्षं विमुञ्चन्, जलसिक्तनादमिव नगारेण शब्दं कृत्वा, रामं प्रति युद्धाय अभ्यागतः। तं राक्षसं त्रिशिरं आगच्छन्तं दृष्ट्वा रामः धनुः सज्जीकृत्य तीक्ष्णबाणैः तं प्रत्यगृह्णात्। ततः रामत्रिशिरयोः उभयोः महाबलिनोः सिंहगजयोः इव घोरः संग्रामः समजायत। त्रिशिरस्य त्रिभिः बाणैः ललाटे आहतः रामः कोपसंयुक्तः क्रुद्धः च तं क्रुद्धया वाचा उवाच—“हा, किमिदं वीर्यं राक्षसस्य! मम ललाटे बाणैः आहतः, इव पुष्पैः। अद्य मम धनुष्कोटि विमुक्तान् बाणान् त्वं अपि स्वीकुरु।” इत्युक्त्वा सः क्रुद्धः सर्पवद् घोरान् बाणान् गृहीत्वा त्रिशिरं चतुर्दशबाणैः वक्षसि आहतवान्, चत्वारः तीक्ष्णपक्षिणः अश्वान् चतुर्भिः बाणैः आहतवान्। महाबलः सर्वान् अश्वान् भूमौ पतितवान्, रथसारथिं अष्टभिः बाणैः रथभूमौ निपातितवान्। ततः रामः ध्वजं बाणेन छित्त्वा, रथविनष्टे राक्षसः रथात् उत्प्लुत्य, तं रामः हृदि बाणैः आहतवान्। अतिवीर्यं प्रदर्शयन् अधिकैः बाणैः तं राक्षसं विदारितवान्। ततः त्रिशिरस्य त्र्यग्राणि शीघ्रैः त्रिभिः बाणैः छित्त्वा, धूमरक्तस्रवणं तं राक्षसं रामबाणैः पीडितम्, रणमध्ये पतितम्। शेषाः राक्षसाः भग्नाः पराजिताः खरं प्रति पलायिताः। ते राक्षसाः व्याघ्रेण त्रस्तमृगाः इव न स्थिताः। तेषां पलायनं दृष्ट्वा खरः कोपितः तान् पुनः प्रत्यावर्त्य, शीघ्रं रामं प्रति युध्याय आक्रान्तः, राहुः चन्द्रं प्रति धावन्निव। तदनन्तरं रामायणस्य अरण्यकाण्डे अष्टविंशः सर्गः आरभ्यते। युद्धे दूषणत्रिशिरयोः निधनं दृष्ट्वा खरः अपि रामवीर्यदर्शने भयाकुलः अभवत्। सः रामेण अकेन दूषणत्रिशिरसहितं विशालं राक्षसबलं विनष्टं दृष्ट्वा, स्वबलस्य बहुलं विनाशं अनुभूय, राक्षसः विषण्णः रामं प्रति अग्रसरः, नमुचिरिन्द्रं प्रति यथा। खरः शक्तिमान् धनुः गृहीत्वा तीक्ष्णान् रक्तलोचनान् बाणान् रामं प्रति सर्पवद् क्रुद्धः सन्दर्शयन् सन्दर्शयन् प्रक्षिप्तवान्। धनुरुत्कर्षणं पुनः पुनः कृत्वा, शस्त्रकौशलं प्रदर्शयन्, खरः रथस्थः युद्धे बाणान् विसृजन् सर्वदिशः बाणैः पूरयामास। ततः रामः अपि महादनुः गृहीत्वा, अग्निस्फुलिङ्गवत् अप्रतिरोध्यैः बाणैः आकाशं बाणवृष्ट्या व्याप्तवान्, वर्षमिव वायुं पूर्णं कृत्वा। खररामयोः तीक्ष्णबाणैः आकाशः सर्वतः बाणैः आच्छन्नः अभवत्, रिक्तस्थानं नास्ति। सूर्यः अपि बाणसमूहेन आच्छन्नः तदा न प्रकाशः, उभौ युद्धे घोरं कृत्वा, परस्परनाशाय युद्ध्यन्तौ। ततः खरः नालिकान्, नराचान्, विकर्णीति तीक्ष्णबाणान् रामं प्रति प्रक्षिप्य, गजः अंकुशैः आहतः इव। सर्वे प्राणी रथस्थं धनुः गृहीत्वा सर्वतः परिवृतं खरं मृत्युः पाशधारः इव दृष्ट्वा। खरः रामं सेनानिहन्तारं, स्थिरवीर्यं, महात्मानं, क्लान्तं इव अपश्यत्। रामः खरं सिंहवत् धैर्ययुक्तं, सिंहगमनं कृत्वा दृष्ट्वा, मृगं न भयाति यथा, न भयम् अनुभवन्। ततः खरः दिवाकरप्रभं रथं समारुह्य, रामं प्रति पतंगः अग्निं प्रति यथा, अभ्यागतः। खरः हस्तकौशलं दर्शयन्, रामस्य धनुः सह बाणं मध्यभागे छित्त्वा। ततः रामः सप्त तीक्ष्णबाणान् इन्द्रवज्रसमान् गृहीत्वा, क्रुद्धः, युद्धे खरं मार्मिकेषु आहतवान्। एवं रामस्य वीर्यं, खरत्रिशिरदूषणनिहननं, तथा राक्षसबलस्य भग्नता, खरस्य क्रोधः, राक्षसाणां पलायनं, खररामयोः घोरयुद्धं, सर्वं श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे अरण्यकाण्डे महाकाव्ये वर्णितम्।