यदा युद्धभूमौ दुषणः पतितः हतः च दृष्टः, तदा सर्वे भूतानि ककुत्स्थं समादृत्य “साधु! साधु!” इति प्रशशंसुः। तस्मिन्नेव क्षणे, त्रयः कोपसम्युक्ता बलाध्यक्षाः, मृत्युपाशेन बद्धाः इव, सह मिलित्वा रामं प्रति वेगेन अभ्यधावन्। महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी च इति ते राक्षसाः, तत्र महाकपालः महाशूलं समारोप्य तस्थौ। स्थूलाक्षः पत्तिशं जग्राह, प्रमाथी परशुं; तान् समुपागतान् राघवः तीक्ष्णैः शरैः प्रत्युद्गच्छत्। स कुटिलाग्रैः शरैः अतिथीनिव अप्रियान् तान् प्रत्यगृह्णात्; रघुवंशप्रभवः महाकपालस्य शिरः छित्त्वा पातयामास। अनन्तशरप्रवाहैः प्रमाथिं विदार्य, स्थूलाक्षस्य महतीनि नेत्राणि बाणैः पूरयामास। स तु ताडितः भूमौ पतितः, शाखाच्छिन्न इव महावृक्षः; ततः क्रुद्धः रामः क्षणेन दुषणस्य पञ्चसहस्रं अनुचरान् विनाशयामास। तान् पञ्चसहस्रं निहत्य, तान् यमसादनं प्राययौ; दुषणस्य च अनुचराणां च निधनं श्रुत्वा, खरः क्रुद्धः महाबलिनः सेनानायकाश्च आज्ञापयामास—“युद्धे दुषणः सह सहायैः हतः।” “महता सैन्येन, तं मानुषमात्रं रामं समरे जघ्नीत; सर्वे राक्षसाः विविधायुधैः तं हन्तु।” अजेयः करवीराक्षः, कठोरः परुषः, कालकर्मुकः, हेममाली, महामाली, सर्पास्यः, रुधिराशनः च—एते द्वादश महाबलाः सेनापतयः स्वैः सैन्यैः सह उत्तमान् बाणान् विसृज्य रामं प्रति अभ्यधावन्। ततः प्रभामान् रामः शरैः अग्निसमप्रभैः, सुवर्णहीरकभूषितैः, तेषां शेषं सैन्यं निपातयामास। ते सुवर्णपट्टशिरसः शराः धूम्रज्वालाशिखावत् दीप्ताः, राक्षसान् वज्रैः महावृक्षानिव पातयामासुः। रामः शतशः शरैः शतं राक्षसान्, सहस्रशः सहस्रं च रणभूमौ निपातयामास। तेषां कवचानि भूषणानि भग्नानि, धनुषां च भङ्गः, रुधिरलिप्ता निषाचराः भूमौ पतिताः। भूमिः तैः युद्धे पतितैः, विकीर्णकेशैः, रुधिरार्द्रैः, यज्ञवाटे कुशैः इव, सम्पूर्णा अभवत्। तस्मिन्क्षणे, हतानां राक्षसानां शरीरैः पूरिते वने, तत् नरकसदृशं भयङ्करं रक्तमांसकर्दमं च अभवत्। चतुर्दशसहस्रं घोरकर्मणां राक्षसानां केवलं पदातिना रामेण निहतम्। तस्मात् सर्वसैन्यात् खरः महारथः, त्रिशिरा राक्षसः, रामः च रिपुसूदनः एव शेषिताः। शेषाः सर्वे महाबलाः, तीव्रा भयङ्कराश्च, लक्ष्मणज्येष्ठेन रामेण युद्धमध्ये निहताः। ततः खरः, स्वबलं महाबलेन रामेण महायुद्धे विनाशितं दृष्ट्वा, महारथेन इन्द्र इव वज्रं समुत्क्षिप्य, महारथेन रथे रामं प्रति उपजगाम। इदानीं श्रीवाल्मीकि रामायणे अरण्यकाण्डे सप्तविंशस्सर्गः शृणु। यदा खरः रामं प्रति अभ्यगच्छत्, तदा सेनापतिः त्रिशिरा नाम राक्षसः तं प्रत्युद्गम्य एवं वचः उवाच—“माम् एव वीरं नियुक्त्वा त्वं चैतां प्रमादमपाकुरु; रामं महाबाहुं युद्धे निपातितं पश्य। अहं सत्यं प्रतिजाने, शस्त्रं गृह्णामि—राक्षसेषु मरणार्हं रामं अहं हनिष्यामि। अहं तस्य युद्धे मृत्युः स्याम्, अथवा स मे; त्वं क्षणमेकं युद्धोत्साहं निगृह्य साक्षी भव। यदि रामः निहतः, त्वं हृष्टः जनस्थानं प्रतियास्यसि; अथवा मम निधनं सति, त्वं रामं युद्धाय प्रतियास्यसि।” खरः, त्रिशिरसा मृत्युकाङ्क्षया प्रेरितः, अनुमतिं दत्त्वा, “गच्छ युद्ध्यस्व” इति उक्त्वा, त्रिशिरा रामं प्रति प्रस्थितः। त्रिशिरा दिव्यरथेन, अश्वयुक्तेन, गिरित्रयसमः रणभूमौ रामं प्रति वेगेन अभ्यधावत्। स मेघ इव शरप्रवाहान् विसृज्य, जलार्द्रदुन्दुभिस्वनं जनयामास। त्रिशिरं समुपगच्छन्तं दृष्ट्वा, रामः धनुः सज्जीकृत्य, तीक्ष्णशरान् चालयन्, तं प्रत्युद्गच्छत्। तदा रामस्य त्रिशिरसश्च, उभयोः महाबलिनोः, सिंहगजयोरिव, घोरः संगरः समजायत। त्रिशिरसः त्रिभिः शरैः ललाटे ताडितः रामः, कोपसमन्वितः, रोषेण इदं वचनम् उवाच—“अहो, कियत् बलं अस्य वीर्यस्य राक्षसस्य! मम ललाटे पुष्पैः इव तस्य शरैः आहतः अस्मि। अद्यापि ममापि शरान् धनुष्कोटिनिर्गतान् गृहाण”—इत्युक्त्वा, स कोपसम्युक्तः, सर्पविषसमानान् शरान् आदत्त। स चतुर्दशभिः शरैः त्रिशिरः वक्षसि ताडितः, चतुर्भिः तीक्ष्णैः सुवर्णपट्टशिरोभिः अश्वान् च ताडितः। स सर्वान् अश्वान् निपात्य, अष्टभिः शरैः सारथिं रथात् भूमौ पातयामास। ततः रामः शरेण तस्य ध्वजं छित्त्वा, रथाद् अपतन्तं निषाचरं दृष्ट्वा, हृदि शरैः तं मूर्च्छितं चकार; अतुलबलः रामः क्रुद्धः, तं राक्षसं बहुभिः शरैः विदारयामास।