रामः समरे दुष्टदूषणसहितं सेनां सर्वतो बाणैः आच्छादयन् आक्रोशेण दुष्टदूषणः, शत्रुनाशनः सेनापतिः, वज्रसदृशैः बाणैः राघवम् अपिधाय युद्धे तस्थौ। ततो रामः, क्रोधात्, तीक्ष्णशिरस्केण बाणेन तस्य महद् धनुः समरे छित्त्वा, चतुर्भिः बाणैः तस्य चतुर्भः अश्वान् व्याघातयत्। तीक्ष्णैः बाणैः अश्वान् हत्वा, अर्धचन्द्रशिरस्केण बाणेन सारथ्याः शिरः अपातयत्; त्रिभिः बाणैः तं राक्षसस्य उरः विदारयत्। धनुषः, रथस्य, अश्वानां, सारथ्याः च वियोगेन, दुष्टदूषणः भीषणं लोहमुष्टिं पर्वतशिखराकारं, सुवर्णपट्टाभिः भूषितं, देवसेनाविनाशनाय आयुधं, गृहीत्वा समरे रामम् अभ्यधावत्। तीक्ष्णशिलाभिः आरक्तवसा लिप्तं, वज्रविद्युत्स्पर्शं, शत्रुसैन्यदुर्गभेदनक्षमं, तां मुष्टिं नागमिव महतीं गृहीत्वा, रात्रिचरः दुष्टदूषणः रामं समरे अभ्यधावत्। तस्याभ्यधावमानस्य राघवः भूषणैः विभूषिते उभे भुजे द्वाभ्यां बाणाभ्यां छित्त्वा, तं महाकायं युद्धभूमौ लोहमुष्टिसहितं हस्तं छिन्नं इन्द्रध्वजमिव प्राङ्मुखं भूमौ पातयत्। भुजभङ्गेन तं दुष्टदूषणं महागजं तुच्छदन्तं यथा भूमौ पातयत्। दुष्टदूषणं भूमौ निपातितं हतं दृष्ट्वा सर्वे प्राणीः काकुत्स्थं सम्मानं कृतवन्तः—"साधु! साधु!" इति। तस्मिन्नेव काले, त्रयः सेनापतयः क्रोधात् मृत्युपाशबद्धा इव, संयुज्य रामं अभ्यधावत्। महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी च—राक्षसः महाकपालः महां शूलं गृहीत्वा, स्थूलाक्षः पत्तिशं, प्रमाथी युद्धकुठारं गृहीत्वा, तेषां समागमं दृष्ट्वा राघवः तीक्ष्णैः बाणैः तान् प्रत्यगृह्णात्। अतिथिवद् अप्रियान् तान् तीक्ष्णाग्रैः बाणैः प्रत्यगृह्य, रघुपतिर्महाकपालस्य शिरः छित्त्वा, अनन्तैः बाणवर्षैः प्रमाथिं च व्याघातयत्, स्थूलाक्षस्य महतीं नेत्रे बाणैः पूरयत्। सः भूमौ महावृक्षः शाखाभिः छिन्नः इव पपात्; ततः क्रुद्धः रामः दुष्टदूषणस्य पञ्चसहस्रं अनुचरान् क्षिप्रं विनाशयत्। पञ्चसहस्रं हत्वा तान् यमसदनं प्रेषयामास; दुष्टदूषणस्य अनुचराणां च निधनं श्रुत्वा, खरः क्रुद्धः सेना-महाबलान् आज्ञापयत्—"दुष्टदूषणः युद्धे हतः अनुचरैः सह।" "महासेनया रामं तं मानवम् युद्धे समरे युध्यध्वं; सर्वायुधैः सर्वे राक्षसाः तम् हन्तु।" अजय्यः करवीराक्षः, कठोरः परुषः, कालकर्मुकः, हेममाली, महामाली, सर्पास्यः, रुधिराशनः—एते द्वादश वीर्यशालिनः सेनापतयः स्वबलैः सह रामं अभ्यधावत्, उत्तमान् बाणान् सृजन्तः। ततः दीप्तिमान् रामः तेषां शेषं सेनां अग्निसदृशैः सुवर्णवज्राभूषितैः बाणैः विनाशयत्। तेषां बाणानां सुवर्णपक्षाणि धूमाग्निशिखा इव दीप्तानि, राक्षसान् वज्रैः महावृक्षान् इव पातयन्ति। रामः शतं राक्षसान् शतेन बाणैः, सहस्रं सहस्रेण युद्धभूमौ पातयत्। तेषां कवचानि भूषाणि च भग्नानि, धनुषः छिन्नानि, रात्रिचराः रक्तलिप्ता भूमौ पपातुः। भूमिः सर्वतः युद्धे पतितैः, वेदिमिव कुशैः, रक्तसिक्तैः केशविकरैः आच्छादिता। तस्मिन्क्षणे वनं हतैः राक्षसैः पूर्णं, नरकसदृशं, मांसरक्तलिप्तं, भीषणं अभवत्। चतुर्दशसहस्रं राक्षसानां घोरकर्मणां रामः एकः पदातिः हत्वा। तस्य सर्वस्य सैन्यस्य केवलं खरः महारथः, त्रिशिरा राक्षसः, रामः शत्रुनाशनः एव अवशिष्टाः। शेषाः सर्वे वीर्यशालिनः, उग्राः, समरे रघुपतिना लक्ष्मणाग्रजेन हताः। ततः खरः, बलवता रामेण महायुद्धे स्वबलं विनष्टं दृष्ट्वा, दिव्यरथेन रामं अभ्यगच्छत्, इन्द्रः वज्रं उद्धृत्य यथा। शृणु अधुना वाल्मीकि-रामायणस्य दिव्येऽरण्यकाण्डे सप्तविंशतितमं सर्गम्। खरः रामं प्रति प्रस्थितः, सेनापतिः त्रिशिराः नाम राक्षसः तं प्रत्यागतः इदं वचनं उवाच। "मां वीरं नियुक्त्वा त्वं त्वरायाः निवृत्तिं कुरु; रामं बलवन्तं युद्धे हतं पश्य।" "सत्यं प्रतिज्ञाय शस्त्रं गृह्णामि—रामं सर्वराक्षसेषु मृत्युं प्रापयिष्यामि।" "युद्धे अहं तस्य मृत्युर्भविष्यामि वा सः मम; त्वं क्षणं युद्धोत्साहं संयम्य साक्षी भव।" "यदि रामः हतः, त्वं हर्षेण जनस्थानं प्रत्यागच्छ; अथवा अहं हतः, त्वं रामं युद्धाय गच्छ।" खरः त्रिशिरस्य मृत्युकामनया प्रेरितः अनुमतिं दत्त्वा—"गच्छ, युद्ध्य," इति—त्रिशिरः रामं प्रति प्रस्थितः। त्रिशिरः दिव्यरथेन अश्वयुक्तेन युद्धे रामं अभ्यधावत्, त्रिशिखरगिरिरिव।