ततः सर्वतः राक्षसैः परिवृतम्, दिशः प्रदेशांश्च बाणवृष्टिभिः आवृतम् समन्तात् दृष्ट्वा, वीरः रामः भीमस्वनं नादयन्, तेजस्विनं अस्त्रं संधाय, राक्षसेषु गन्धर्वास्त्रं सन्दधे। तदा तस्य धनुषः कोटिभ्यः सहस्रशः बाणाः निष्पेतुः, येन दश दिशः समन्तात् बाणैः पूर्णाः अभवन्। राक्षसाः तु तैः बाणैः अभिहताः, रामं दृष्ट्वा तस्य धनुषः संधानं, मोचनं, घोराणां बाणानां च उत्तमानां शराणां विक्षेपणं च पश्यन्ति स्म। बाणानां तमसा आकाशः आवृतः, सूर्येऽपि स्थिते, रामः तत्र बाणवृष्टिं इव वृष्ट्वा स्थितः। अनेकाः राक्षसाः एकैकेन क्षिप्रं पतन्ति, बहवः सह तु हता अपतन्, अन्ये च भूमौ पतिताः दृश्यन्ते स्म। सहस्रशः राक्षसाः निहता, पतिताः, श्रान्ताः, छिन्नाः, भग्नाः, विदारिताः च सर्वत्र दृश्यन्ते स्म। केचित् किरीटैः शिरोभिः, केचित् कुण्डलैः बाहुभिः, केचित् जघनैः, केचित् हस्तैः, विविधान् आभरणैः विभूषिताः, बहुविधरूपेण भूमौ शयाना अभवन्। अश्वैः, महारथैः, भग्नैः गजैः, विविधैः पताकाभिः, चामरैः, छत्रैः च, रथैः च भग्नैः भूमिः आवृताभवत्। रामेण बाणैः अभिहतान्, शूलैः, तोमरैः छिन्नान्, खड्गैः भग्नान्, शक्तिभिः विक्षिप्तान्, परश्वधैः चिक्षिप्तान् राक्षसान् भूमौ पातितान्। पाषाणैः चूर्णीकृतैः, विचित्रैः बाणैः च, भूमिः रणे विस्तीर्णा, भयङ्करा, छिन्नायुधैः आवृता अभवत्। एवं सर्वान् निहतान् दृष्ट्वा, राक्षसाः महतीं व्यथां प्राप्ताः, तत्र रामं प्रति गन्तुं न शक्ताः, सः रिपुनगरविजयी रामः तिष्ठति स्म। एतस्मिन्नन्तरे षड्विंशः सर्गः आरभ्यते श्रोतव्यः। दुष्टसेना विनष्टाम् अवलोक्य, महाबाहुः दुषणः, भीमान् घोरकर्माणः राक्षसान् आज्ञापयत्। सः पञ्चसहस्राणि राक्षसानाम्, ये युद्धे न प्रतियान्ति, तान् शूलैः, तोमरैः, खड्गैः, शिलावृष्ट्या, वृक्षैः च समारोपयत्। ते च सर्वतः अविच्छिन्नया बाणवृष्ट्या रामम् अभ्यवर्षयन्, वृक्षशिलावृष्टिः अपि घोरं पतितम्। धर्मात्मा राघवः तां वृष्टिं तीक्ष्णैः बाणैः प्रत्यगृह्णात्, तां सम्यक् प्रतिगृह्य, वृषभः इव निमीलिताक्षः स्थितः। राक्षसानां सर्वेषां विनाशात् रामः महता कोपेन समाक्रान्तः, क्रुद्धः तेजसा दीप्तिमान् इव बभौ। सः सर्वतः दुषणेन सह सेनां बाणैः आवृत्य, कोपितः सेनापतिः दुषणः अपि बाणैः वज्रसमानैः रामं निवारयामास। तदा रामः महाक्रुद्धः, कर्णिकारमुखेन बाणेन तस्य महद्धनुः छित्त्वा, चतुर्भिः बाणैः तस्य चत्वारः अश्वान् अपातयत्। तीक्ष्णैः बाणैः अश्वान् निहत्य, अर्धचन्द्रेण सारथेः शिरः छित्त्वा, त्रिभिः बाणैः तस्य राक्षसस्य वक्षः विदारितम्। धनुषा, रथेन, अश्वैः, सारथेः विना दुषणः, महाघोरं लौहमुसलम् आदत्त, यत् पर्वतशृङ्गप्रख्यम्, सुवर्णपट्टपरिष्कृतम्, सुरसेनानां विनाशनाय आयुधम्। तत् मुसलम् तीक्ष्णलोहकण्टकैः अंकितम्, रक्तमांसलेपितम्, स्पर्शे वज्राशनिसमम्, रिपुनगरभेदनक्षमम्। तद् नागमिव महद् आदाय, सः निशाचरः दुष्कृतिः दुषणः रामं प्रति समरभूमौ अभ्यधावत्। तं समारुहन्तं दुषणं राघवः द्वाभ्यां बाणाभ्यां भूषणैः भूषिते तस्य बाहू छित्त्वा, तस्य लौहमुसलसहितं हस्तं भूमौ पातितवान्। सः महाकायः बाहुच्छिन्नः रणे भूमौ पतितः, इन्द्रध्वज इव पुरस्तात् पतितः। दुषणः च, द्वाभ्यां बाहुभ्यां भग्नः, गजेन्द्र इव भग्नदन्तः भूमौ अपतत्। दुषणं रणे भूमौ पतितं, निहतं च दृष्ट्वा, सर्वे प्रजाः काकुत्स्थं समभ्यनन्दन्—"साधु! साधु!" इति। तस्मिन् काले, त्रीन् सेनापतीन्, मृत्युपाशबद्धानिव, कोपदग्धान्, रामं प्रति सहसा अभ्यधावन्। महाकपालः, स्थूलाक्षः, महाबलः प्रमाथी च, तत्र महाकपालः महत्तूलं शूलम् आदत्त। स्थूलाक्षः पत्तिशम्, प्रमाथी परश्वधम् आदत्त; तान् अभ्यधावतः दृष्ट्वा राघवः तीक्ष्णैः बाणैः प्रतिगृह्णात्। अप्रियागतानिव तान् बाणैः प्रत्यगृह्णात्; रघुवंशप्रभवः रामः महाकपालस्य शिरः छित्त्वा, प्रमाथिं बाणवर्षेण विदार्य, स्थूलाक्षस्य नेत्रे बाणैः पूर्णानि चकार। सः पतितः शाखाभिन्नवृक्ष इव भूमौ अपतत्। क्षणेन रामः कोपसम्युक्तः दुषणस्य पञ्चसहस्राणि अनुचरान् नाशयामास। तान् पञ्चसहस्राणि निहत्य, तान् यमसादनं प्रापितवान्। दुषणस्य निधनं, अनुचराणां च वधं श्रुत्वा, खरः क्रुद्धः सेनायाः महाबलान् सेनापतीन् आदेशयामास—"दुषणः सह अनुचरैः रणे निहतः।" "महासेनया सह, तं मानुषमात्रं रामं सम्यक् युद्ध्यध्वं; सर्वैः आयुधैः, सर्वे राक्षसाः तं हन्तु।" ततः अजित्यः करवीराक्षः, कठोरः परुषः, कालकर्मुकः, हेममाली, महामाली, सर्पास्यः, रुधिराशनः च—एते द्वादश महाबलाः, स्वसैन्यैः सह, उत्तमान् बाणान् विसृज्य रामं प्रति सम्यगभ्यधावन्।