तदा पुनः तैः राक्षसैः सर्वतः भीमवेगेन रामं समन्तात् समभ्यधावत्, तस्य च तेषां च युद्धं परमातिभयंकरं समजनि। सर्वे दिशः प्रदेशाश्च राक्षसैः परिपूर्णाः, सर्वतः परिवृत्ताः, शरवृष्टिभिश्च आच्छादिताः दृष्टाः। तदा महाबलः रामः घोरं निनादं कृत्वा, तेजस्विनं अस्त्रं संधाय, राक्षसान् प्रति गन्धर्वास्त्रम् अयच्छत्। ततः सहस्रशः शराः धनुषः कोटरात् निष्पेतुः, ते दश दिशः समन्तात् शरैः सम्पूर्य समागताः। राक्षसाः तेन शरैः विद्धाः, रामं भीषणान् शरान् उत्तमान् च सन्धानयन्तं, मुमोचन्तं, विक्षिपन्तं च अपश्यन्। शरैः आच्छन्नं नभः, सूर्येऽपि सति, तमोमयं जातम्; रामः तत्र स्थितः, यथा तान् शरान् विसृजन् इव। तत्र बहवः एकैः पतन्तः, बहवः एकैः हताः, बहवः एकैः भग्नाः, भूमिः सर्वतः कृत्स्ना समाकीर्णा अभवत्। निहतान् भग्नान् क्लान्तान् छिन्नान् विदारितान् च राक्षसान् सहस्रशः सर्वत्र दृश्यन्ते स्म। केचित् पग्नमुकुटमस्तकाः, केचित् कङ्कणभूषणितबाहवः, केचित् कट्यूरुभुजच्छिन्नाः, विविधान् आभरणैः भूषिताः, नानारूपधारिणः च। केचित् हयान्, केचित् कुञ्जरवरान्, केचित् रथान् नानाप्रकारेण भग्नान्, चामरच्छत्रपताकादिभिः सह अपश्यन्। रामेण शरैः निपातिताः, शूलपट्टिशैः छिन्नाः, खड्गैः भग्नाः, तोमरैः विक्षिप्ताः, परशुभिः प्रसारिताः च। शिलाः चूर्णीकृताः, नानाविधानां अद्भुतानां च शराणां समुच्चयेन, भूमिः रणभूमिः विशालभयंकरा छिन्नशस्त्रसमाकीर्णा बभूव। तान् सर्वान् निहतान् दृष्ट्वा, राक्षसाः महतीं व्यथां प्राप्य, तत्र रामं प्रति गन्तुं न अशक्नुवन्, सः रिपुनगरजयिन् अभवत्। एवं पञ्चविंशतितमः सर्गः समाप्तः। षड्विंशतितमः सर्गः श्रोतव्यः। ततः दुष्टसेना स्वस्य सैन्यं विनश्यन्तं दृष्ट्वा, सः महाबाहुः दुषणः, तीक्ष्णकर्मणः भीमवीरान् आज्ञापयामास। सः पञ्चसहस्राणि राक्षसानाम्, ये युद्धे कदापि न निवर्तन्ति, तान् शूलपट्टिशखड्गैः, शिलावृष्टिभिः, वृक्षैः च समारुह्य, रामं समभ्यधावन्। तैः सर्वतः अनवरतशरवृष्ट्या राममभिवर्षन्तः, महान् प्राणहरः वृक्षशिलावृष्टिः अपि सम्पतन्। धर्मात्मा राघवः तां वृष्टिं तीक्ष्णैः शरैः प्रत्यगृह्णात्; तां प्राप्य, सः वृषभः इव निमील्य स्थितः। सर्वेषां राक्षसानां विनाशात् रामः महतीं क्रोधज्वालां प्राप्य, तेजसा दीप्तमानः अभवत्। सः सर्वतः दुषणेन सह सैन्यम् शरैः आच्छादयामास। तदा कोपसमाविष्टः सेनापतिः दुषणः, रिपुघातकः, वज्रसन्निभैः शरैः राघवं निवारयामास। रामः अपि, महाक्रुद्धः, कर्णान्तकशरेण तस्य महद् धनुः छित्त्वा, चत्वारः अश्वान् चतुर्भिः शरैः निपातितवान्। तीक्ष्णैः शरैः अश्वान् हत्वा, अर्धचन्द्रेण सारथेः शिरः छित्त्वा, त्रिभिः शरैः तं राक्षसं वक्षसि विव्याध। धनुः, रथः, अश्वाः, सारथिः च नष्टाः, सः दुषणः घोरं लौहमुसलं समादत्त, यत् पर्वतशृङ्गवत्, सुवर्णपट्टबद्धं, देवसेनाविनाशनाय आयुधं। तीक्ष्णलोहकण्टकसंयुक्तं, रक्तमांसलेपनं, स्पर्शे वज्राशनिसमं, शत्रुकोटिनाशनक्षमं तदस्त्रं आसीत्। तद् भुजङ्गममिव मुसलं गृह्य, सः निशाचरः दुष्टकर्मा दुषणः रामं प्रति युद्धाय प्रवव्राज। तस्य समभ्युध्यतः दुषणस्य, राघवः तस्य भूषणयुक्तौ भुजौ द्वौ शराभ्यां छित्त्वा, भूमौ पातयामास। भुजशून्यः सः महाकायः रणभूमौ पपात, तस्य आयुधेन सह हस्तः छिन्नः, इन्द्रध्वज इव पूर्वतः पतितः। दुषणः द्वाभ्यां भुजाभ्यां भग्नः, महागज इव शौर्ययुक्तः भग्नदन्तः, भूमौ निपपात। दुषणं भूमौ पतितं हतं दृष्ट्वा, सर्वे प्रजाः काकुत्स्थं 'साधु साधु' इति प्रशशंसुः। तस्मिन्नन्तरे त्रीन् कोपसमाविष्टान् सेनानायकान्, मृत्युपाशबद्धानिव, सहसंयुज्य, रामं प्रति समभ्यधावन्। महाकपालः स्थूलाक्षः महाबलः प्रमाथी च; महाकपालः महत्तृणं शूलं समादत्त। स्थूलाक्षः पट्टिशं गृह्य, प्रमाथी परशुं समादत्त; तान् समभ्यधावत् राघवः तीक्ष्णैः शरैः। रामः तान् अप्रियान् अतिथीनिव तीक्ष्णाग्रैः शरैः प्रत्यगृह्णात्; रघुनन्दनः महाकपालस्य शिरः छित्त्वा पातयामास। प्रमाथिनं बहुभिः शरवृष्टिभिः विदार्य, स्थूलाक्षस्य विशालाक्ष्यां शरैः पूरयामास। सः पतितः भूमौ, शाखाभङ्गेन महावृक्ष इव; तत्क्षणात् रामः क्रुद्धः दुषणस्य पञ्चसहस्राणि अनुयायिनः नाशयामास। तान् पञ्चसहस्राणि हत्वा, तान् यमसदनं प्रापयामास; दुषणस्य निधनं अनुयायिनां च नाशं श्रुत्वा, खरः क्रुद्धः, महाबलानां सेनानायकाश्च आज्ञापयामास— 'युद्धे दुषणः सह अनुयायिभिः हतः।' 'महासेनया रामं तं मानुषमात्रं समरे सम्यग्युध्यध्वम्; सर्वशस्त्रैः राक्षसाः तं हन्तु!' इति। अजेयः करवीराक्षः, कठोरः परुषः, कालकर्मुकः, हेममाली, महामाली, सर्पास्यः, रुधिराशनः च इति सेनायाः प्रमुखाः खरस्य आज्ञया युद्धाय समुपस्थिताः।