रात्रौ मेघैः संवृतः सूर्य इव रामः प्रकटितः। तस्य रूपं दृष्ट्वा, देवाः गन्धर्वाः सिद्धाः महर्षयः च शोकग्रस्ताः अभवन्। रामः एकाकी बहुसहस्रैः राक्षसैः परिवृतः, कोपाविष्टः, धनुः परिधाय स्थितः। ततः स युद्धे शतशः सहस्रशः तीक्ष्णान् बाणान् अनिवार्यं दुःसहं च मृत्युजालान् इव विमोचयामास। स रामः सुवर्णभूषणैः पिङ्गलैः बाणैः सरलैः, लीलया शत्रुसैन्ये समर्पितवान्। तैः मृत्युना निर्मितैः जालैः राक्षसाणां प्राणाः गृह्यन्ते स्म; बाणैः राक्षसदेहाः विदारिताः, रक्तेन सिक्ताः अभवन्। ते बाणाः आकाशं गत्वा ज्वलन्ति अग्निवद् दीप्तिमन्तः। रामस्य धनुष्काण्डात् अनन्ता बाणाः निर्गच्छन्ति स्म। तैः तीक्ष्णैः बाणैः राक्षसाणां प्राणान् हरन्ति स्म; तैः धनुष्काण्डैः धनुषः पताकाग्राणि कवचानि च विच्छिन्नानि। युद्धे रामः शतशः सहस्रशः कङ्कणयुक्तबाहून् गजदन्तोपमजघनानि च विच्छेदयामास। स्वर्णयुतरथयुक्ताश्वान् सारथिभिः सह, गजैः महावतैः, अश्वारोहैः च हतवान्। रामस्य बाणैः तान् विदारयित्वा, पदातीन् हत्वा, यमलोकं प्रेषितवान्। युद्धे रामस्य विविधैः बाणैः प्राणस्थानि विदारितानि; राक्षससेना तस्मात् सुखं न प्राप्तवती, शुष्कवनं अग्निवत्। केचन वीर्यवन्तः रात्रिचराः कोपात् शूलान् तोमरान् परशून् रामाय क्षिपन्ति स्म। महाबाहुः रामः तेषां आयुधानि बाणैः प्रत्यगृह्णात्; तेषां प्राणान् युद्धे हरित्वा, शिरांसि ग्रीवाश्च विच्छेदयामास। छिन्नशिरः भग्नकवचः भग्नधनुः राक्षसाः भूमौ वायुनाः विक्षिप्ताः वृक्षाः इव पतिताः। शेषाः रात्रिचराः तत्र शरपीडिताः, खरा आश्रयं प्राप्तुम् पलायिताः। दूषणः धनुः गृह्य सर्वान् उत्साहयन्, कोपात् मृत्युरिव युद्धे अग्रे प्रवृत्तः। तेन दूषणेन बलप्रदानेन सर्वे निर्भयाः पुनः रामं प्रति अभिपेतुः, शालतालवृक्षाणि शिलाश्च आयुधरूपेण गृह्य। शूलमुषलरज्जुभिः, बलवन्तः राक्षसाः युद्धे बाणशस्त्रवर्षं मुमुचुः। राक्षसैः वृक्षशिलावर्षः क्षिप्तः; तद् युद्धं अद्भुतं घोरं रोमाञ्चकरं अभवत्। पुनः राक्षसाः सर्वतः रामं घोरतरं युद्धे अभ्यधावन्। तदा सर्वदिशः राक्षसैः पूर्णाः, बाणवर्षैः आवृताः दृष्ट्वा, महाबलः रामः भीषणं निनादं कृत्वा, दीप्तं अस्त्रं प्रयुज्य, गन्धर्वास्त्रं राक्षसेषु सन्दर्शयामास। ततः धनुष्काण्डात् सहस्रशः बाणाः निर्गच्छन्ति स्म, दशदिशः बाणैः पूर्णाः अभवन्। राक्षसाः रामं बाणैः आहतं दृष्ट्वा, सः भीषणान् उत्तमान् बाणान् सन्दर्शयन्, विमोचयन्, धनुष्काण्डे धारणं च कृत्वा। बाणानां तमसा आकाशं आवृतम्, सूर्ये अपि स्थिते; रामः तत्र बाणवर्षं सृजन् स्थितः। बहवः एकस्मिन काले पतिताः, हताः, भूमौ विक्षिप्ताः अभवन्। शिरोभिः, कङ्कणयुक्तबाहुभिः, गजदन्तोपमजघनैः, विविधैः आभरणैः राक्षसाः भूमौ दृष्टाः। अश्वैः, गजैः, रथैः भग्नैः, यक्षचामरैः, छत्रैः, ध्वजैः च भूमिः आवृत्ता। रामेण बाणैः, शूलैः, प्रासैः, खड्गैः, शिलाभिः, परशुभिः, विविधैः अस्त्रैः भूमिः विशालाः भीषणाः च अभवत्। सर्वे राक्षसाः रामेण हताः, भग्नाः, विक्षिप्ताः, दुःखिताः, तत्र रामं प्रति गतुम् अशक्ता अभवन्। ततः षड्विंशतितमः सर्गः आरभ्यते। दूषणः स्वस्य सैन्यं विनाशं दृष्ट्वा, महाबाहुः तेषां घोरवीराणां आज्ञां दत्तवान्। सः पञ्चसहस्राणि राक्षसान् युद्धे न पलायमान्, शूलप्रासखड्गैः शिलावर्षैः वृक्षैः च रामं प्रति प्रेषितवान्। सर्वतः अबाधितं बाणवर्षं रामे क्षिप्तम्; तद् वृक्षशिलावर्षः घोरः प्राणहरः अभवत्। धार्मिकः रामः तं वर्षं तीक्ष्णैः बाणैः प्रत्यगृह्णात्; तं वर्षं गृह्य, वृषभः नेत्राणि निमील्य तिष्ठति इव स्थितः। सर्वराक्षसविनाशात् रामः अतिवेगेन कोपितः, दीप्तिमान् इव ज्वलितः। तदा सः दूषणं सैन्यं च सर्वतः बाणैः आच्छादयामास। तदा क्रुद्धः सेनापति दूषणः, शत्रुनाशनः, वज्रसदृशैः बाणैः रामं प्रत्यबाधत्। ततः रामः अत्यन्तक्रुद्धः, शिरोच्छेदप्रसन्नं बाणं गृह्य...