रामः, सर्वाङ्गः शरैः विद्धः रक्तेन च सम्लिप्तः, महान् पर्वत इव विद्युत्पातैः बहुभिः आहतः प्रादृश्यत। सायं मेघैः आच्छन्नः सूर्यः इव रामः प्रकटितः, तं दृष्ट्वा देवाः गन्धर्वाः सिद्धाः महर्षयः च खिन्नाः अभवन्। एकाकिनं रामं बहुसहस्रैः राक्षसैः परिवृतं दृष्ट्वा, सः क्रुद्धः धनुः चक्रस्थितः समासाद्य सज्जीकृतवान्। युद्धे शतानि सहस्राणि च तीक्ष्णानां शराणां मुमोच, ये अप्रतिषेध्याः दुर्धर्षाः मृत्यु-पाशा इव अभवन्। रामः सुवर्णमयैः पिङ्गपक्षैः शरैः सुखेन विक्षिप्तः, तान् शरान् शत्रुसैन्ये विनोदपूर्वम् विसृज्य, ते राक्षसानां प्राणान् मृत्यु-पाशैः इव गृहीत्वा, राक्षसदेहेषु विविश्य रक्तेन सम्लिप्ताः अभवन्। ते शराः दिवं गत्वा ज्वलन्ताग्निसमप्रभाः बभूवुः, अनन्ताः रामस्य शराः धनुश्चक्रात् निस्सृताः। तैः अतिवीर्यैः शरैः राक्षसानां प्राणान् हृत्वा, धनूंषि पताकाग्राणि कवचानि च छिन्नानि। युद्धे रामः शतानि सहस्राणि च किरणकङ्कणयुक्तबाहून्, गजदन्तनिभान् उरून् च छित्त्वा निपातितवान्। सः सुवर्णयुग्याः अश्वान् रथैः सह सारथिभिः, गजान् च महावतैः, अश्वारोहीन् च प्रहारैः निपातितवान्। रामस्य शराः तन्त्रीस्रुताः तान् भङ्क्त्वा विदार्य, पदातीन् युद्धे हत्वा यमसदनं प्रेषितवन्तः। विविधैः शरैः राक्षससेनां प्राणस्थानि विद्ध्वा, रामात् शुष्कवनं अग्निना इव त्रस्तं, तैः सांत्वनं न प्राप्तम्। केचित् वीर्यवन्तः क्रुद्धाः शूलान् तोमरान् परश्वान् च रामे प्रति चिक्षिपुः। महाबाहुः रामः तेषां अस्त्राणि शरैः प्रत्यगृह्णात्, युद्धे तेषां प्राणान् हृत्वा शिरांसि ग्रीवानि च छित्त्वा निपातितवान्। छिन्नशिरसः भग्नकवचाः विदारितधनुषः भूमौ वातेन विक्षिप्तवृक्षाः इव पतिताः। ये शेषिताः तत्र रात्रिचराः शरैः विद्धाः खिन्नाः, ते खरं शरणं गत्वा पलायितवन्तः। दूषणः धनुः गृहित्वा सर्वान् प्रेरयन् महाक्रोधेन यमः इव अभिमन्युः प्रागच्छत्। दूषणस्य प्रेरणया निर्भयाः राक्षसाः पुनः रामे प्रति प्रवृत्ताः, सालतालवृक्षान् शिलाः च आयुधरूपेण गृहित्वा। शूलमुसलान् रज्जून् च हस्ते धारयन्तः, बलवन्तः युद्धे शरास्त्राणि विसृज्य प्रहारयन्तः। राक्षसाः वृक्षशिलावृष्टिं चिक्षिपुः, स युद्धः अद्भुतः, घोरः, रोमाञ्चकरः अभवत्। पुनः राक्षसाः सर्वतः रामं तीव्रैः प्रहारैः आक्रामन्, तस्य तेषां च युद्धम् अतीव भयानकम् अभवत्। सर्वदिशाः सर्वदेशाः राक्षसैः आप्लुताः, शरवृष्ट्या आवृताः दृष्ट्वा, रामः महाबलः भीषणं शब्दं कृत्वा, तेजस्विना अस्त्रेण गन्धर्वास्त्रं राक्षसेषु प्रयोक्तवान्। तदा धनुषः चक्रात् सहस्रशराः निस्सृत्य सर्वदिशाः शरैः पूरयन्तः समागच्छन्। राक्षसाः रामं शरान् सन्धाय विक्षिप्य च कर्षन्तं, घोरशरान् उत्तमशरांश्च दृष्ट्वा आक्रान्ताः अभवन्। शरान्धकारः आकाशं आच्छादयत्, सूर्ये अपि तिष्ठति, रामः तान् शरान् विक्षिप्तवान् इव तस्थौ। बहवः एकस्मिन समये पतिताः, बहवः एकस्मिन समये हताः, बहवः एकस्मिन समये भूमौ निपातिताः, सर्वत्र भूमिः विस्तीर्णा अभवत्। हताः, निपातिताः, क्लान्ताः, छिन्नाः, भग्नाः, विदारिताः राक्षसाः सहस्रशः सर्वत्र दृष्टाः। पगडमुकुटैः शिरोभिः, कङ्कणयुक्तबाहुभिः, विविधाभरणयुक्तैः छिन्नोरुभिः, छिन्नबाहुभिः भूमिः समालङ्कृता। अश्वैः, उत्तमगजैः, विविधरथैः भग्नैः, चामरैः, छत्रैः, पताकाभिः च भूमिः समलिप्ता। रामस्य शरैः आहतैः, शूलैः, तोमरैः छिन्नैः, खड्गैः भग्नैः, शूलैः विक्षिप्तैः, परश्वैः च समावृत्तम्। शिलाः चूर्णिताः, आश्चर्यजनकैः शरैः भूमिः विस्तीर्णा घोररूपा, छिन्नास्त्रैः समाकीर्णा अभवत्। सर्वान् हतान् दृष्ट्वा, राक्षसाः महात्सङ्कटे, रामे विजितपुरुषे, तत्र गन्तुं न शेकुः। एवं षड्विंशः सर्गः श्रूयताम्। दूषणः स्वसेनां विनाश्यमानां दृष्ट्वा, महाबाहुः तीक्ष्णवीर्यवान् राक्षसान् आज्ञापयत्। सः पञ्चसहस्राणि राक्षसान् युद्धे न निवर्तमानान् आज्ञापयत्; ते शूलैः, तोमरैः, खड्गैः, शिलावृष्ट्या, वृक्षैः च रामे प्रहारयन्तः अभवन्। सर्वतः शरवृष्ट्या रामं अभिपूरयन्, तेषां घोरः वृक्षशिलावृष्टिः अपि अभवत्। धर्मात्मा राघवः तां वृष्टिं तीक्ष्णैः शरैः प्रत्यगृह्णात्, प्राप्त्वा, वृषभः इव नेत्रौ निमील्य स्थितवान्। रामः सर्वराक्षसवधेन तीव्रक्रोधेन ग्रस्तः, तदा क्रोधात् तेजसा दीप्तः इव बभूव। सः सेनां सर्वतः दूषणं च शरैः आवृत्य, तदा क्रुद्धः सेनापतिः दूषणः शत्रुविनाशनः अभ्यधावत्।