ते तु राक्षसाः निःशब्ददेशं प्रत्यधावन्, नापश्यन्तः पृष्ठतः। सा महती सेना, वेगेन वह्निवत् प्रवहन्ती, रामं प्रति प्रचक्रमे। तद् राक्षसबलं विविधायुधधारिणं, सागरसन्निभं, रामस्य पुरतः स्थितम्। रामः च युद्धविशारदः सर्वतः दृष्टिं प्रसार्य अवलोकयामास। सः खरस्य सेना युद्धाय संप्राप्तां दृष्ट्वा, महद् धनुः संनद्ध्य, तूणेरतः शरान् समादत्त। तदा सः सर्वराक्षसानां विनाशाय महतीं कोपमावहन्, रोषात् दुर्धर्षः सञ्जज्ञे, यथा कल्पान्ते दीप्तः अग्निः। तम् अतिप्रभं रामं दृष्ट्वा वनदेवताः भीताः अभवन्; क्रुद्धस्य रामस्य रूपं तदा पिनाकपाणेः शिवस्य, दक्षयज्ञविनाशकस्य, सदृशं बभूव। राक्षसबलं धनुष्मद्भिः, भूषणैः, रथैः, कवचैः च दीप्तमग्निसन्निभं, प्रातःकाले मेघसमूहवत्तिमिरमिव बभासे। श्रीवाल्मीकीये रामायणे, अरण्यकाण्डे, पञ्चविंशः सर्गः श्रोतव्यः। खरः तु स्वैः प्रमुखैः सेनापतिभिः सहाश्रमं प्राप्तः, रामं क्रुद्धं धनुष्पाणिं रिपुघ्नं दृष्ट्वा। संनद्धधनुषं रामं दृष्ट्वा खरः गर्जन् सारथिं रामस्याभिमुखं रथं नयेत्याज्ञापयत्। खरस्याज्ञया सारथिः त्वरितं रथाश्वान् रामस्य समीपं यत्र सः महाबाहुः एकाकी धनुष्मान् स्थितः तत्र प्रचोदयामास। खरस्य समीपं गच्छन्तं दृष्ट्वा राक्षसाः सर्वे मन्त्रिणः च महान् शब्दं कृत्वा तं पर्यवारयन्। खरः रथे स्थितः तेषां राक्षसानां मध्ये, तारकगणे रक्तग्रह इव, बभूव। ततः खरः सहस्रशरैः रामं दुर्धर्षं समरे प्रहारयन् महान् निनादम् अकरोत्। तदा सर्वे राक्षसाः क्रुद्धाः दुर्जयधनुष्मन्तं रामं विविधायुधैः समन्ततः समवर्षयन्। ते राक्षसाः क्रोधसंयुक्ताः युद्धे रामं गदाभिः, शूलैः, पट्टिशैः, खड्गैः, परश्वधैः च अभ्यघ्नन्। महाकायाः महाबलिनश्च मेघसमूहसन्निभाः तं काकुत्स्थं रथैः अश्वैः च अभ्यधावन्। रामं हन्तुमिच्छन्तः ते गजेन्द्रैः पर्वतशिखराकारैः समरे समागताः; तेषां राक्षसानां सेनाः रामं बाणवर्षेण समन्ततः समावर्षयन्। विकृताननैः राक्षसैः सर्वतः परिवृतः रामः महागिरिः मेघपटलैः वर्षमिव संवृतः बभूव। यथा महेश्वरः उत्सवदिने गणैः परिवृतः, तथा राघवः तैः यातुधानैः प्रहृतैः आयुधैः समभिप्राप्तः। सः तान् शरैः प्रतिजघान, यथा सागरो नदीनां प्रवाहान् गृह्णाति; तैः भयानकैः आयुधैः शरीरं विदारितं अपि, न चचाल। रामः सर्वाङ्गे विदारितः रक्तलेपनः, विद्युत्पातैः ताडितः महागिरिरिव बभूव। सः रामः सायं मेघैः आच्छन्नः सूर्य इव ददृशे; देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, महर्षयः च विषण्णाः अभवन्। तमेकं बहुसहस्रैः परिवृतं दृष्ट्वा, सः रामः कोपसंरक्तः धनुषं चक्रमिव परिगृह्य स्थितः। तेन शतानि सहस्राणि तीक्ष्णानां बाणानां समरे मुमोच, यमपाशसमानान्, दुर्दर्शान्। सः सुलघुना वेगेन सुवर्णभूषितान् पक्षिणः शरान् समरे प्रहसन्निव शत्रुसैन्येषु स्रष्टुम् आरब्धवान्। ते बाणाः यमपाशवत् राक्षसानां प्राणान् जगृहुः; राक्षसदेहेषु प्रविश्य रक्तेन सम्लिप्ताः बभूवुः। आकाशमुत्पत्य ते ज्वलदग्निसमप्रभाः बभासिरे; रामस्य धनुषः चक्रात् अनन्ताः बाणाः निर्गच्छन्ति स्म। ते अतिदारुणाः बाणाः राक्षसानां प्राणान् हरन्तः, धनुषः, पताकानां शिखराणि, कवचानि च छित्त्वा निपेतुः। युद्धे रामः शतशः सहस्रशश्च भूषणभूषितबाहून्, गजस्कन्धोपमान् ऊरूञ्च छित्त्वा पातयामास। रथेषु युक्तान् सुवर्णवेष्टितान् अश्वान्, सारथिभिः सह, गजान् चारोहीभिः सह, पदातीन् च रामः बाणैः समरे निपात्य यमालयं प्रापयामास। रामस्य बाणाः तन्त्रीमुखात् मुक्ताः तान् समरे विदार्य भग्नीकृत्य च, पदातीन् हत्वा यमसदनं प्रापयन्। सा सेना विविधैः बाणैः प्राणेषु विदारितैः रामात् विश्रान्तिं न प्राप, यथा शुष्कवनं वह्निना। केचिद् वीर्यवन्तः क्रोधसंरक्ताः राक्षसाः रामं प्रति शूलान्, तोमरान्, परश्वधान् च प्रचिक्षिपुः। महाबाहुः पराक्रान्तः रामः तेषां प्रहरणानि शरैः प्रतिहत्य, तेषां प्राणान् समरे जग्राह, शिरांसि ग्रीवाः च छित्त्वा पातयामास। छिन्नशिरसः, भग्नकवचाः, भग्नधनुषः च, वायुनाभिहतानिव वृक्षाः पृथिव्यां निपेतुः। ये तत्रावशिष्टाः, बाणैः विदारिताः रात्रिचराः, ते खरस्यान्तिकं शरणार्थं पलायिताः। दूषणः तु धनुः समादाय, सर्वान् उत्साहयन्, परमक्रुद्धः मृत्युरिव संप्रचक्रमे। ते सर्वे दूषणस्य साहाय्येन निर्भयाः भूत्वा, पुनः प्रतिनिवृत्य, शालतालादीन् वृक्षान् शिलाः च आयुधत्वेन गृह्य, रामं प्रति धावितवन्तः। शूलगदादीन्यायुधानि पाशांश्च धारयन्तः, बलिनः ते राक्षसाः बाणवर्षं प्रचिक्षिपुः। राक्षसैः वृक्षशिलावृष्टिः समरे प्रक्षिप्यमाणा, सा युद्धभूमिः अद्भुतरौद्रचर्मणा रोमाञ्चकरा बभूव।