तदा तेषां राक्षसवीराणां तीक्ष्णवेगानां, युद्धकाङ्क्षिणां, भयङ्कराणां सेनायाः, सूर्यचन्द्रमसाविव माल्यग्रहेणोपगतौ, तौ राजकुमारौ सहसा अभिमुखीभूतौ। अथ खरः पराक्रमसम्पन्नः तदाश्रमं प्रति निर्गतः, रामः सौमित्रिणा सह पुनः तानि भयङ्कराणि अपशकुनानि ददर्श। तेषु घोरमङ्गेषु दृष्टेषु, रामः जनहिताय सन्तप्तः सौमित्रये इदं वचनम् उवाच— "पश्य महाबाहो, महान्ति विनाशकारिणि अपशकुनानि समुत्पन्नानि, सर्वेषां राक्षसानां विनाशाय। रक्तनदीः, तीक्ष्णशब्दयुक्ताः, प्रवहन्ति; आकाशे मेघाः गाढा, गर्दभरक्तवर्णाः, प्रतिनिवर्तन्ते। मम सर्वे बाणाः धूममण्डिताः, सुवर्णपृष्ठाः, युद्धकाङ्क्षिणः, चलन्ति। वनवासिनः पक्षिणः विचित्रं शब्दं कुर्वन्ति; नः शान्तिः न भविष्यति, जीविते अपि सन्देहः। निश्चितं महायुद्धं भविष्यति; मम बाहुः पुनः पुनः कम्पमानः, तद् सूचयति। परन्तु वीर, यदा समीपं गच्छामः, नः विजयः, शत्रूणां पराजयः निश्चितः; तव मुखं दीप्तं शुद्धं च। ये युद्धाय समुत्सुकाः, लक्ष्मण, यदा तेषां मुखं निस्तेजः भवति, तद् मृत्युसमीपं सूचयति। घोरः शब्दः राक्षसाणां गर्जनात्, तेषां दुष्कृतिनां ढक्कावादनात् श्रूयते। यः शुभं इच्छति, सः भविष्यद्भयं ज्ञात्वा, यथासम्भवम् उपायं कुर्यात्। अतः त्वं वैदेहीं धनुष्मन् शरैः सह, वनगहनं गिरीन्द्रगुहं, सुरक्षितं, वृक्षैः आवृतं, शरणं गच्छ। अहं तान् प्रत्येष्यामि; मत्संवादं न कुर्याः, यथादिष्टं शीघ्रं गच्छ। त्वं वीरः, बलवान्, शत्रून् हन्तुं समर्थः; परन्तु अहं सर्वान् रात्रिचरान् स्वयमेव विनष्टुम् इच्छामि। रामस्य वचनेन प्रेरितः, लक्ष्मणः सीतया सह धनुः शरांश्च गृहीत्वा सुरक्षितां गुहां प्रविष्टः। लक्ष्मणस्य गुहां प्रविष्टायां सीतया सह, रामः "इदानीं आगच्छन्तु!" इति उक्त्वा कवचं समासज्जत्। तेन तेजस्विना कवचेन दीप्यमानेन, रामः तमसि अग्निवत् प्रकटितः। धनुः उत्तोल्य, महाबाणान् गृहीत्वा, वीरः तत्र स्थितः, धनुष्स्वनैः दिशः पूरयन्। ततः देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, चारणाः, महात्मनः, युद्धदर्शनाय समागताः। ब्रह्मर्षिष्रेष्ठाः महर्षयः धर्मकर्मणः समवेत्य, परस्परं वदन्तः, "गावः, ब्राह्मणाः, लोकाः च सर्वे शुभं कुर्वन्तु। राघवः युद्धे पौलस्त्यान् रात्रिचरान् जयतु।" इत्युक्त्वा, "यथा चक्रपाणिः सर्वान् श्रेष्ठान् असुरान् युद्धे नाशयति," इति पुनः परस्परं दृष्ट्वा वदन्ति। "चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः घोरकर्मणः, एकः रामः धर्मात्मा—कथं युद्धम् भविष्यति?" इति च। ततः रामं तेजसा दग्धं युद्धाग्रस्थं दृष्ट्वा, सर्वे प्राणी भयाकुला अभवन्। रामस्य रूपम् अतिशयम् अभवत्, अप्रतिमम्, यथा महात्मा रुद्रः कोपसमुत्कर्षे प्रकटितः। यदा देवाः, गन्धर्वाः, चारणाः च एवं वदन्ति, तदा घोरनादयुक्तः, विकृतचर्मवसनः, आयुधध्वजधारिणः, राक्षससमूहः उत्पन्नः। रात्रिचराणां सेना सर्वतः समवेत्य, योधशब्दं कृत्वा, परस्परं अभिमुखीभूतः। तैः धनुषः पुनः पुनः आकृष्यमाणः, जृम्भायमानः, शब्दः, ढक्कानादः च प्रतिश्रूयते। तेषां राक्षसानां घोरः शब्दः तद्वनं व्याप्य, तत्र निवसन्तः मृगाः भयात् पलायिताः। ताः मृगाः शान्तदेशं गत्वा, अनवलोक्य, तद् महाबलम् सेना, वेगवती, रामं प्रति अग्रसरति। सा सेना विविधायुधधारिणी, सागरसमुद्रा, रामस्य पुरतः स्थित्वा, रामः युद्धनिपुणः सर्वतः दृष्ट्वा। खरस्य सेना युद्धाय आगच्छन्ती दृष्ट्वा, रामः धनुः सम्यक् सन्नद्ध्य, बाणान् तूणाद् आकृष्य। तदा सः राक्षसविनाशाय तीव्रं क्रोधं आहूय, कोपितः दुष्प्रदर्श्यः अभवत्, यथा युगान्ते अग्निः प्रज्वलितः। तं तेजोमयं रामं दृष्ट्वा, वनदेवताः कम्पिताः; कोपितस्य रामस्य रूपम् तदा पिनाकधारिणः शिवस्य, दक्षयज्ञविनाशाय, इव अभवत्। तेषां राक्षसानां धनुषः, आभरणानि, रथाः, कवचानि च अग्निवत् दीप्तिमन्तः, तेषां मांसभक्षिणां सेना सूर्यागमने घनसमूहवत् अभवत्। ततः खरः श्रेष्ठयोधिभिः सह आश्रमं आगच्छत्, रामं क्रुद्धं, धनुष्मन्तं, शत्रुनां संहारकं दृष्ट्वा। रामं धनुः सन्नद्ध्य, उत्तोल्य, दृष्ट्वा, खरः गर्जनं कृत्वा, रथचारिणं रामं प्रति शीघ्रं गन्तुं आज्ञापयत्। इति श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे आदिकाव्ये, अरण्यकाण्डे, चतुर्विंशतितमः, पंचविंशतितमः च सर्गः।