यदा महातपस्वी विश्वामित्रः क्रोधेन समाक्रान्तः अभवत्, तदा समग्रं भूमण्डलं कम्पितम्, देवेषु च महाभयम् उत्पन्नम्। तस्मिन्नेव क्षणे, सर्वं जगत् भयाकुलं दृष्ट्वा, धर्मनिष्ठः महर्षिः वसिष्ठः, धैर्ययुक्तः, राजा दशरथं प्रति उवाच। वसिष्ठः उक्तवान्—“इक्ष्वाकुवंशे जातः त्वं धर्मस्य मूर्तिरिव, धर्मनिष्ठः, कीर्तिमान् च; धर्मं कदापि न त्यजेत्। राघवः त्रैलोक्ये धर्मनिष्ठत्वेन प्रसिद्धः; स्वधर्मे स्थितः भव, अधर्मं मा वह। यः ‘करिष्यामि’ इति प्रतिज्ञाय, तत्कर्म न करोति, सः पुण्यस्य क्षयम् प्राप्नोति; अतः रामं प्रेषय। अस्त्रविद्यायां निपुणः वा, न वा, राक्षसाः तं हन्तुं न शक्नुवन्ति, यतः सः कौशिकपुत्रेण रक्षितः, यथा अमृतं अग्निना। सः धर्मस्वरूपः, बलिष्ठेषु श्रेष्ठः, सर्वज्ञानातिवर्ति, तपसि संनिष्ठः। सः त्रिभुवने चलाचलसत्त्वेषु सर्वाणि अस्त्राणि जानाति; अन्यः कोऽपि न जानाति, न च जानिष्यति। न देवाः, न ऋषयः, न अमराः, न राक्षसाः, न गन्धर्वश्रेष्ठाः, न यक्षाः, न किन्नराः, न महाभुजङ्गाः, तानि अस्त्राणि जानन्ति। सर्वाणि अस्त्राणि, येषां पुत्राः परमधर्मिष्ठाः, कश्चन कालः कशाश्वेन कौशिकाय दत्तानि। प्रजापतेः कन्याभ्यां जाताः कशाश्वस्य पुत्राः, विविधरूपाः, महाबलाः, तेजस्विनः, विजयप्रदाः। जयायाः सुप्रभायाः च, दक्षकन्ये, शतं दिव्यास्त्राणि उत्पन्नानि। जयायाः वरान् लब्ध्वा, पञ्चाशत् पुत्राः, अपरिमितबलाः, असुरसेनानां विनाशाय जाताः। सुप्रभायाः अपि पञ्चाशत् पुत्राः, उग्राः, दुर्जयाः, ‘संहारकाः’ नाम, महाबलाः, दुष्प्राप्याः। कौशिकपुत्रः एतानि सर्वाणि अस्त्राणि यथावत् जानाति, धर्मविद्यायाम् कुशलः, नूतनानि अपि अस्त्राणि सृजितुं समर्थः। सः धर्मज्ञः, महात्मा, राघव, तस्मै न किञ्चिद् अतीतम्, न च भविष्यत्, अज्ञातम्। एवं शक्तियुक्तः विश्वामित्रः, तेजस्वी, प्रसिद्धः, राजन्, रामस्य गमनं विषये सन्देहं मा कुर्याः। एवं वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा, रघुवंशश्रेष्ठः राजा दशरथः, मनः प्रसन्नम्, हृष्टः अभवत्; हर्षेण, हृदयेन, रामस्य कौशिकपुत्रसहितं गमनं अनुमोदितवान्। इदानीं वाल्मीकिरामायणस्य बालकाण्डे द्वाविंशः सर्गः आरभ्यते। यदा वसिष्ठः एवं उक्तवान्, तदा दशरथः स्वयम्, हर्षपूर्णमुखः, रामं लक्ष्मणं च आह्वयत्। मातुः, पितुः दशरथस्य, पुरोहितस्य वसिष्ठस्य च, शुभकर्माणि प्राप्त्वा, पुण्याशिषः श्रुत्वा, रामः सज्जीकृतः। तदनन्तरं दशरथः, हर्षपूर्णः, पुत्रं आलिङ्ग्य, शिरः गन्धं गृहीत्वा, तं कौशिकपुत्राय समर्पितवान्। तस्मिन्नेव क्षणे, कमलनयनः रामः विश्वामित्रसहितः यदा गच्छति स्म, तदा शीतलः, निर्धूमः वायुः प्रववेत्। दिव्यदुन्दुभीनां शब्दः, पुष्पवृष्टिः च अभवत्; शङ्खाः, मृदङ्गाः च निनदन्ति स्म, महात्मा रामः प्रयातः। विश्वामित्रः पूर्वं गच्छति स्म, तस्य पृष्ठतः रामः, शिरः शत्रुवीर्यविधाय, धनुः गृहीत्वा, सौमित्रिः च अनुगच्छति स्म। उभौ शरासनधारिणौ, तूणीरयुक्तौ, दशदिशाः शोभयन्तौ, महाविश्वामित्रं त्रिशिरः नागाविव अनुगच्छतुः। युवानौ, महाबलौ, अश्विनौ पितामहमिव अनुगच्छतुः, तेजस्विनौ, निर्भाग्यौ। दशरथस्य पुत्रौ, धनुः गृहीत्वा, शोभायुक्तौ, हस्तकवचयुक्तौ, खगधारिणौ, कौशिकपुत्रं अनुगच्छतुः। रामः लक्ष्मणः च, युवानौ, सुन्दarau, तेजस्विनौ, निर्भाग्यौ, तं अनुगच्छतुः, दृश्यं शोभयन्तौ। स्थाणुं देवम्, वा, अग्निपुत्रौ इव, तौ युवानौ तेन सह गच्छतुः; अर्धं योजनं गत्वा, दक्षिणतटे सरयूः प्राप्नुतुः। तत्र विश्वामित्रः रामं सौम्यवाक्यैः उवाच—“जलम् आदत्तुम्, पुत्र, यथा समयः न व्यतीतः।” ततः विश्वामित्रः उक्तवान्—“मम मन्त्रसमूहम्—बलम् अतिबलम् च—प्राप्नुहि। ताभ्यां त्वं न कदापि श्रमम्, ज्वरम्, वा, रूपपरिवर्तनम् च प्राप्स्यसि। न च असावधानः, शयानः, वा, दुष्टात्मनः तव विजयम् करिष्यन्ति; पृथिव्यां तव बाहुबले समः न विद्यते। त्रिभुवने, राम, तव समः न भविष्यति; बलम् अतिबलम् च जपन्, राघव, पुत्र। हे निष्पाप, सौभाग्ये, दाने, बुद्धौ, धृतौ, उत्तरप्रत्युत्तरयोः, तव समः नास्ति। यदा एषा द्विविधा विद्या प्राप्ता, तदा तव समः नास्ति; बलम् अतिबलम् सर्वविद्यायाः मातरौ। राम, नरश्रेष्ठ, ताभ्यां विद्याम् अधीत्य, तव भूख् तृष्णा च न भविष्यतः, रघुनन्दन। एतौ विद्ये, रघुवंशशोभन, सर्वजनरक्षणाय गृहाण; ताभ्यां अध्ययनात् पृथिव्यां कीर्तिः भविष्यति; तेजोयुक्ते, ब्रह्मणः कन्ये। ककुत्स्थवंशज, त्वमेव ताभ्यां पात्रम्; सर्वगुणाः तव विद्यमानाः, नात्र सन्देहः। एताः तपसा संगृहीताः, विविधरूपाः भविष्यन्ति।” ततः रामः, शुद्धचित्तः, हृष्टमुखः, जलम् स्पृष्टवान्। एवं सर्वे महर्षयः, राजा दशरथः, रामः लक्ष्मणः च, विश्वामित्रस्य मार्गदर्शनं, धर्मबुद्धिं, अस्त्रविद्यायां कौशलम्, तथा बलम् अतिबलम् च, श्रद्धया, हर्षेण, आदरपूर्वकं स्वीकृतवन्तः।