राजा दशरथस्य निर्णयं श्रुत्वा, महर्षिः विश्वामित्रः तं काकुत्स्थवंशसम्भूतं नृपं प्राह—"यदि एषा ते निश्चितिः, राजन्, यथा आगतः तथा गच्छामि; त्वं सुखी भूयाः, सुकीर्तिः च, यद्यपि प्रतिज्ञां भग्नवान्।" तस्य क्रोधेन अभिग्राह्यमाणस्य विश्वामित्रस्य समये, समस्तं पृथिवी कम्पितम्, देवेषु च महद् भयम् उत्पन्नम्। तदा, सर्वलोकस्य भयाक्रान्तिं दृष्ट्वा, महर्षिः वसिष्ठः, धर्मनिष्ठः, स्थिरबुद्धिः, नृपं दशरथं सम्बोधयामास। "इक्ष्वाकुवंशजः त्वं धर्मः इव मूर्तिमान्, स्थिरः, धर्मपरायणः, कीर्तिमान्; धर्मं न त्यजेत्। राघवः त्रैलोक्ये धर्मनिष्ठः प्रसिद्धः; स्वधर्मे स्थितः भव, अधर्मं न वह्यः। यो 'करिष्ये' इति प्रतिज्ञाय, उक्तं न करोति, सः पुण्यस्य नाशं प्राप्नोति; अतः रामं प्रेषय।" "सः अस्त्रविद्यायाम् कुशलः वा अकुशलः वा, राक्षसाः तं हन्तुं न शक्नुवन्ति; कुसिकपुत्रस्य रक्षणे तस्य अमृतं अग्निना रक्षितं इव। सः धर्मः मूर्तिमान्, बलिनां श्रेष्ठः, सर्वज्ञानातिरिक्तः, तपसि पूर्णनिष्ठः। त्रैलोक्ये चराचरेषु अस्त्राणि केवलं सः एव जानाति; अन्यः कश्चन न जानाति, न च भविष्यति।" "न देवाः, न ऋषयः, न अमराः, न राक्षसाः, न गन्धर्वश्रेष्ठाः, न यक्षाः, न किन्नराः, न महोरगाः तानि अस्त्राणि जानन्ति। सर्वाणि अस्त्राणि, येषां पुत्राः परमधर्मिष्ठाः, कशाश्वेन कौशिकाय पूर्वं दत्तानि, तस्य राज्ये।" "कृशाश्वस्य पुत्राः, प्रजापतेः कन्याभ्यः जाताः, विविधरूपाः, महाबलाः, तेजस्विनः, विजयं दातुम् समर्थाः। जयया च सुप्रभया, दक्षकन्यायाः सुकुमार्याः, शतं अस्त्राणि दीप्तानि उत्पन्नानि। जयया वरान् लब्ध्वा पञ्चाशत् पुत्रान् अजनि, अपरिमितबलान्, असुरसेनानां विनाशाय। सुप्रभया अपि पञ्चाशत् पुत्रान् अजनि, भीषणान्, दुर्जयान्, 'दूताः' नाम्ना, महाबलान्।" "कुसिकपुत्रः एतानि सर्वाणि अस्त्राणि यथावत् जानाति, धर्मविद्यायाम् कुशलः, नूतनानि अपि अस्त्राणि सृजितुं समर्थः। धर्मज्ञः, महात्मा, राघव, तस्य किमपि अतीतम् वा भविष्यत् वा न अज्ञातम्। एवं शक्तियुक्तः, तेजस्वी, महाकीर्तिः विश्वामित्रः, राजन्, रामस्य गमनं विषये तव संशयः न भवेत्।" एवं वसिष्ठस्य वचनं श्रुत्वा, रघुवंशश्रेष्ठः दशरथः, मनसि शान्तः, हर्षितः, रामस्य कुसिकपुत्रसहितं गमनं हृदयेन अनुमोदितवान्। इदानीं श्रीवाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे द्वाविंशः सर्गः आरभ्यते। वसिष्ठस्य उक्ते, दशरथः स्वयं, हर्षपूर्णमुखः, रामं लक्ष्मणसहितं आह्वयत्। मातुः, पितुः दशरथस्य, वसिष्ठस्य च, शुभकर्मणि प्राप्ते, मङ्गलवाचकैः अभिषिक्तः, रामः सज्जः अभवत्। ततः दशरथः, अत्यन्तं हृष्टः, पुत्रं आलिङ्ग्य, शिरसि घ्राणं कृत्वा, तं कुसिकपुत्राय समर्पितवान्। तस्मिन्न् समये, पद्मनयनः रामः विश्वामित्रसहितं गच्छन्, मृदु, निरध्वस्तः वातः प्रववौ। दिव्यदुन्दुभीनां घोषः, पुष्पवृष्टिः, शङ्खनादः च, महात्मनः प्रस्थानसमये अभवत्। विश्वामित्रः अग्रे गच्छन्, तस्य पश्चात् रामः, केशान् कर्णशिखायाम् बद्ध्वा, धनुः धृतवान्; सौमित्रिः अनुगच्छन्। धनुष्मन्तौ, तूणीरयुक्तौ, सर्वदिशः शोभयन्तौ, महाविश्वामित्रं द्वित्रिशिरोरागाविव अनुगच्छतुः। युवानौ, महाबलौ, अश्विनाविव पितामहम् अनुवर्तिनौ, तेजस्विनौ, निष्कलङ्करूपौ, तं अन्वगच्छतुः। दशरथपुत्रौ, धनुः धृतवन्तौ, भूषणैः शोभितौ, हस्तपट्टैः बद्धौ, खगैः शस्त्रैः सहितौ, कुसिकपुत्रं अन्वगच्छतुः। रामलक्ष्मणौ, युवानौ, सुन्दरतमौ, तेजस्विनौ, निष्कलङ्कौ, अनुगच्छतुः, दृश्यं शोभयन्तौ। स्थाणुं दुरधिगमं देवम् इव, अग्निपुत्रौ इव, तौ युवानौ तं अन्वगच्छतुः; अर्धयोजनं गत्वा, सरयू दक्षिणतीरे आगच्छन्। विश्वामित्रः रामं मृदु वचः अब्रवीत्—"जलम् आदत्तुम्, पुत्र, कालः न व्यतीतः स्यात्।" "मम मन्त्रसमूहं बलम् अतिबलम् च गृहाण; ताभ्यां त्वं कदापि श्रमं, ज्वरं, रूपपरिवर्तनं च न अनुभविष्यसि।" "न च यक्षराक्षसाः, निद्रायाम् वा प्रमादे वा, तव प्रभावं जयितुं शक्ष्यन्ति; पृथिव्यां तव बाहुबलस्य तुल्यः कश्चन न।" "त्रैलोक्ये, राम, तव समः न भविष्यति; बलम् अतिबलम् च जपन्, राघव, पुत्र।" "पुण्ये, दाने, विद्वत्तायाम्, बुद्धौ, उत्तरप्रत्यूत्तरदाने वा, तव समः नास्ति।" "एतद्विज्ञानं लब्ध्वा, तव समः न भविष्यति; बलम् अतिबलम् सर्वविद्यायाः मातरौ।" "राम, नरश्रेष्ठ, बलम् अतिबलम् ज्ञात्वा, भूख्षायः तव न भविष्यति, रघुनन्दन।" "रघुवंशसौम्य, एतौ विज्ञानौ गृहाण, सर्वजनरक्षणाय; तयोः अध्ययनं कृत्वा, पृथिव्यां कीर्तिः जायते; तेजोयुक्ते, पितामहपुत्रे, इमे।" "काकुत्स्थवंशज, केवलं त्वं तयोः ग्रहणाय योग्यः; सर्वगुणाः तव अस्ति, अत्र संशयः न।" एवं, धर्मनिष्ठः दशरथः, विश्वामित्रस्य योग्यता, रामस्य शक्तिः, वसिष्ठस्य उपदेशः च श्रुत्वा, रामलक्ष्मणौ कुसिकपुत्रस्य अनुगमनाय सज्जौ अभवताम्। दिव्यः वातः, पुष्पवृष्टिः, देवदुन्दुभीनां घोषः च तयोः प्रस्थानं शोभयन्ति स्म। विश्वामित्रः अग्रे, रामलक्ष्मणौ पश्चात्, धनुष्मन्तौ, तूणीरयुक्तौ, शोभायुक्तौ, तं अनुगच्छतुः। सरयूतीरे, विश्वामित्रः रामं बलम् अतिबलम् च उपदिशत्, तेन रामः सर्वविद्यायाः अधिपः अभवत्, तस्य तेजः, धर्मः, प्रभावः च सर्वत्र प्रसिद्धः अभवत्।