पूर्वं प्रतिज्ञां दत्त्वा, तां त्यक्तुमिच्छसि; रघुकुलस्य वा अस्य महात्मनः वंशस्य वा एषा विपर्ययः न शोभते। यदि एवम् निर्णयः ते, नृपते, तदा अहं यथागतः तथा गच्छामि; ककुत्स्थवंशसम्भव, त्वं सुखी भव, प्रशंसितो भव, यद्यपि प्रतिज्ञा भङ्गितम्। एवं विप्रः महात्मा विश्वामित्रः कोपेन समाविष्टः अभवत्, तदा सर्वा पृथिवी कम्पितुम् आरभत, देवेषु च महान् भयम् अभवत्। तदा वसिष्ठः महर्षिः, स्थिरधीरः धर्मात्मा, समस्तं लोकं भीतं दृष्ट्वा, नृपते प्रति इदं वचनम् उवाच। इक्ष्वाकुवंशसम्भव, धर्मः इव साक्षात्, स्थिरः, धर्मात्मा, दीप्तिमान्, त्वं धर्मं न परित्यजेत्। राघवः त्रिषु लोकेषु धर्मनिष्ठः इति प्रसिद्धः; स्वधर्मे स्थितः भव, अधर्मं न वह। यः प्रतिज्ञाय "करिष्यामि" इति उक्त्वा, तद्वचनं न कुर्यात्, स धर्मपुण्यनाशं प्राप्नोति; अतः रामं प्रेषय। अस्त्रविद्यायाम् निपुणः वा अयुक्तः वा, राक्षसाः तं न हिंसितुं शक्नुवन्ति, यतः स कुशिकसुतस्य रक्षायाम् स्थितः, यथा अग्निना अमृतम् रक्षितम्। स धर्मस्वरूपः, शूराणाम् अग्रगण्यः, ज्ञानसम्पन्नः, तपसि निष्ठः। स एव त्रिषु लोकेषु चराचरेषु अस्त्रविद्यायाः ज्ञाता; अन्यः न जानाति, न च जानिष्यति। न देवाः, न ऋषयः, न अमराः, न राक्षसाः, न गन्धर्वश्रेष्ठाः, न यक्षाः, न किन्नराः, न नागाः, तानि अस्त्राणि जानन्ति। सर्वाणि अस्त्राणि, येषां पुत्राः परमधर्मिष्ठाः, तानि कश्चित् कालः कौशिकाय कृत्स्नाश्वेन दत्तानि। तस्य कृत्स्नाश्वस्य पुत्राः, प्रजापतेः कन्याभ्यः जाताः, विविधरूपाः, महाबलाः, दीप्तिमन्तः, विजयप्रदाः। जयायाः सुप्रभायाः च, दक्षकन्यायाः, शतं दीप्तिमन्तः अस्त्राणि उत्पन्नानि। जयायाः, वरान् प्राप्य, पञ्चाशत् पुत्राः उत्पन्नाः, अपरिमितबलाः, असुरसेनानां विनाशाय। सुप्रभायाः अपि पञ्चाशत् पुत्राः, उग्राः, दुर्जयाः, "शत्रुनाशकाः" इति नाम्ना, महाबलाः, कठिनाः। एतानि सर्वाणि अस्त्राणि कुशिकसुतः सम्यक् जानाति, धर्मविद्यायाम् निपुणः च, नवानि अपि अस्त्राणि सृजितुं समर्थः। तस्मिन् अतिवृद्धे धर्मज्ञे महात्मनि, राघव, न किञ्चित् अतीते वा, अनागते वा, अज्ञातम्। एवं शक्तिसम्पन्नः, महायशाः, दीप्तिमान् विश्वामित्रः, नृपते, रामस्य गमनाय संशयः न कर्तव्यः। एवं वसिष्ठस्य वचनम् श्रुत्वा, रघुवंशश्रेष्ठः दशरथः, मनसि प्रसन्नः अभवत्; स राजा हर्षपूर्णः, राघवस्य कुशिकसुतसहितं गमनम् हृदयेन अनुमोदितवान्। शृणु अधुना वाल्मीकि-रामायणस्य बालकाण्डे द्वाविंशतितमं सर्गम्। वसिष्ठस्य वचनानन्तरम्, दशरथः नृपः, हर्षोत्कर्षितमुखः, रामं लक्ष्मणं च समाहितवान्। मातुः, पितुः दशरथस्य, वसिष्ठस्य च, शुभकर्माणि कृतानि; पवित्रैः आशीर्वादैः रामः सम्यक् सन्नद्धः कृतः। ततः हृष्टः दशरथः, पुत्रं आलिङ्ग्य, शिरसि घ्राणं कृत्वा, कुशिकसुताय रामं समर्पितवान्। तस्मिन् काले, विश्वामित्रसहितः पद्मनयनः रामः यदा गच्छति, सुकुमारः, रजःरहितः वातः प्रववौ। महत् पुष्पवर्षम् अभवत्, दिव्यदुन्दुभिनादः च; शङ्खाः, मृदङ्गाः च, महानात्मा गच्छति इति घोषः अभवत्। विश्वामित्रः अग्रे, तस्य अनन्तरम् रामः, वीरशिरः बन्धनं कृत्वा, धनुः गृहीत्वा, सौमित्रिः च तस्य पृष्ठतः। उभौ, तूणीरधारिणौ, धनुः हस्ते, दशदिशाः शोभयन्तौ, महाविप्रं विश्वामित्रं त्रिशीर्षनागयुग्मवत् अनुगच्छतुः। युवान्, महाबलिनौ, तं अनुगच्छतुः, अश्विनौ पितामहं यथा, दीप्तिमन्तौ, दोषरहितौ। दशरथस्य पुत्रौ, धनुः हस्ते, शोभायुक्तौ, हस्तपट्टबद्धौ, खड्गधारिणौ, कुशिकसुतं अनुगच्छतुः। रामः लक्ष्मणः च, युवानौ, रूपसम्पन्नौ, दीप्तिमन्तौ, दोषरहितौ, तं अनुगच्छतुः, दृश्यं शोभयन्तौ। स्थाणुं कल्पितम्, अथवा अग्निसुतौ यथा, तौ युवान् तेन सह गच्छतुः; अर्धं योजनं गत्वा, दक्षिणतटे सरयूः प्राप्ताः। विश्वामित्रः रामं सौम्यवाक्यैः उवाच—"जलम् आदत्तुम् अर्हसि, पुत्र, कालः न लुप्येत्।" "मम वचनात् बलम् अतिबलं च मन्त्रसमूहम् गृहाण; ताभ्याम् त्वं न श्रमं, न ज्वरं, न रूपपरिवर्तनं जानिष्यसि।" "न च शठाः भूताः त्वां विजेतुं शक्नुयुः, स्वपन्नः वा प्रमत्तः वा; भूमौ तव बाहुबलस्य तुल्यः नास्ति।" "त्रिषु लोकेषु, राम, तव तुल्यः न भविष्यति; बलम् अतिबलं च जपन्, राघव, पुत्र।" "निष्पाप, सौभाग्ये, दाने, बुद्धौ, स्मृतौ, उत्तरप्रत्युत्तरयोः, तव तुल्यः नास्ति।" "एतद्विज्ञानं लब्ध्वा, तव तुल्यः न भविष्यति; बलम् अतिबलं सर्वविद्यायाः मातरौ।" "राम, पुरुषश्रेष्ठ, बलम् अतिबलं ज्ञात्वा, भूख्षुधा न बाधिष्यते, रघुवंशसम्भव।" "एतद्विज्ञानं गृहाण, रघुवंशरमण, सर्वजनरक्षणाय; एतद्विज्ञानं अध्ययनं कृत्वा, भूमौ कीर्तिः उद्भविष्यति; दीप्तिमन्तः एते विद्याः पितामहकन्ये इति।