दण्डैः शूलैः त्रिशूलैश्च तीक्ष्णैः परशुभिः खड्गचक्रैः च हस्तेषु धृतैः, गदाभिः शृङ्गालैश्च दीप्तिमन्तः, शूलैः भिन्दिपालैः महेषुधिभिः मुसलैः वज्रैश्च भीमदर्शनाः, एवं तु खरस्य आज्ञया समर्पितचित्ताः, जनस्थानात् चतुर्दशसहस्राणि घोररूपाणि राक्षसगणाः निर्गच्छन्ति स्म। तान् भीमदर्शनान् राक्षसान् वेगेन प्रधावतः दृष्ट्वा खरस्य रथः किञ्चित् पृष्ठतः अन्वयात्। ततः खरस्य शत्रुघ्नस्य रथः त्वरितेन प्रयुक्तः, स्वनितेन सर्वदिग्विभागान् व्याप्तवान्। खरः च, कोपेन अतिवृद्धः, कटुवचनः, शत्रुनाशाय यमसदृशः शीघ्रं प्रययौ; सः पुनः पुनः सारथिं गर्जन् अब्रवीत्, मेघ इव महान् शिलान् क्षिपन्। एवं तस्य भीषणस्य अशुभस्य च सेनायाः निर्गमने सति, रुधिरवर्षं गम्भीरं अश्वकायमिव वर्णं तेषां उपरि अभवत्। खरस्य रथयुक्ताः शीघ्राः अश्वाः पुष्पविपुष्टे राजपथे यदृच्छया पतिताः। सूर्यस्य चतुर्बाहुचक्रवत् ताम्ररक्तवर्तुलं दीप्तमानमिव बभूव। ततो हेमध्वजस्य उन्नते समीपे महाकायः भीमः गृध्रः उपाविशत्। जनस्थानसमीपे भक्ष्यजीविनः पशवः पक्षिणश्च खरस्वरैः निनदन्तः, विविधान् भीमनादान् चक्रुः। दीप्तदिग्भागे तु तीक्ष्णरूपिणः, शुभाश्च भीमाः, रात्रिचराणां भीषणस्वरान् उच्चैरवदन्। मेघमण्डलानि, विदारितगजरूपाणि, रक्तजलधाराणि धारयन्ति, आकाशं व्याप्य व्योमाभावमिव बभूवुः। ततो घोरं गहनं च तमः उत्पन्नम्, रोमाञ्चजनकं, न दिशः न चान्तरदिशः स्पष्टरूपेण दृश्यन्ते स्म। रक्तनववर्णेन सन्ध्या, कालरहितेन, दीप्तमिव बभूव; तदा भीमाः पशवः पक्षिणश्च खरस्याभिमुखं नदन्तः। बकाः शृगालाः गृध्राश्च युद्धे अशुभसूचकाः, भीमानि निमित्तानि उत्पादयन्तः, सदा क्रोशन्ति स्म। बलस्याभिमुखं, ज्वलन्मुखाः कबन्धः, अयःमुसलसदृशः, सूर्यसमीपे दृष्टः। महाअसुरः स्वरभानुः सूर्यं विकलकालं ग्रहीतवान्; वातः तीव्रं ववौ, सूर्यस्य तेजः नष्टम्। तारा दीपिकासदृशाः, रात्रिहीनाः, दृष्टाः; पद्मानि मत्स्यपक्षिसंछन्नानि शुष्काणि जातानि। तस्मिन् क्षणे वृक्षाः पुष्पफलरहिताः अभवन्; वायुविनापि रक्तमेघसदृशः धूलिः उत्पन्नः। तत्र चटकाः ‘चीची’, ‘कूची’ शब्दैः उच्चैरनदन्; भीमानि उल्कापातानि निनदन्ति पतन्ति च। पृथिवी, गिरिप्रस्तरवनोपवनेन सह, कम्पितवती; खरः च रथस्थः प्राज्ञः घोषं नदन्। तस्य वामभुजो कम्पितः, स्वरः संकुचितः, अश्रूणि च नेत्रयोः अपूर्यन्त; सर्वतः परितः निरीक्षमाणस्य। ललाटे वेदना उत्पन्ना, तथापि सः मोहात् न प्रतिनिवर्तते; महान् रोमाञ्चकरः अपशकुनः दृष्टः। तदा खरः हास्यपूर्वकं सर्वान् राक्षसान् उवाच—‘एते महान्तः भीमदर्शनाः अपशकुनाः उत्पन्नाः। अहं तु एतेषां विषये न चिन्तामि; मम बलात् बलवान् दुर्बलश्च समः। तीक्ष्णबाणैः आकाशस्थाः ताराः अपि अहं पतयितुं शक्नोमि। क्रुद्धः अहं तं राघवं, स्वबलमदेन युक्तं, लक्ष्मणं च मृत्युविधिना निधनं करिष्यामि। तीक्ष्णैः बाणैः तौ न हत्वा प्रतिनिवर्तितुं न शक्नोमि; रामलक्ष्मणयोः विनाशः एव मम प्रयोजनम्। एतद् भवतः पुरतः स्पष्टं; मया मिथ्या न भाष्यते। अहं क्रुद्धः इन्द्रं मदमत्तैः ऐरावतैः युक्तं अपि हन्तुं शक्नोमि। वज्रधारिणं युद्धे हन्तुं समर्थः; तर्हि तौ नरौ किम्?’ एवं तस्य घोषं श्रुत्वा, राक्षससेना मृत्युच्छलेन बaddha अपि, अतुलं हर्षं प्राप। तदा महात्मानः युद्धदर्शनकाङ्क्षिणः समागच्छन्। ऋषयः, देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, चारणाश्च, एकत्र समागताः, पुण्यकर्मणं समालोचयन्तः। ‘गोब्राह्मणानां, लोकवन्दितानां च, कल्याणं भूयात्; राघवः युद्धे पौलस्त्यान् रात्रिचरान् विजेषु। विष्णुः चक्रपाणिः अग्र्यदानवान् यथा समूलं नाशयामास, तथा सः अपि।’ इति परमर्षयः बहुधा शंसन्ति स्म। देवाः विमानस्थाः उत्सुकतया राक्षससेनां निरीक्षन्ति, येषां प्राणबलं हृतम्। ततः खरः, श्येनवेगः, सेनाग्रतः स्वेन रथेन शीघ्रं निर्गतः; पृथुग्रीवः, यज्ञशत्रुः, विहंगमः, दुर्जयः, करवीराक्षः, परुषः, कालकर्मुकः, हेममाली, महामाली, सर्पास्यः, रुधिराशनः—एते द्वादश महाबलिनः खरस्य पार्श्वे प्रस्थिताः। महाकपालः, स्थूलाक्षः, प्रमाथः, त्रिशिराः—एते चत्वारः दूषणस्य पृष्ठतः सैन्यस्य अन्वयुः। सा सेना, युद्धोत्सुका, तीव्रवेगा, भीमदर्शना, राक्षसवीरैः पूर्णा, सहसा तौ राजपुत्रौ अभ्यगच्छत्; यथा सूर्यचन्द्रमसोः पुष्पितग्रहाः समागच्छन्ति।