पूर्वं क्रोधेनाभिहितः खरा पुनः स्तुतिम् उपलभ्य, दुषणं सेनापतिं सम्बोधयामास। तस्य वचनम् आसीत्—मम इच्छानुसारं युद्धे दारुणाः, निर्जिताश्च, चतुर्दश सहस्राणि राक्षसाः सन्ति। मेघसमानवर्णाः, लोकविनाशनपराः, सर्वे युद्धाय सज्जाः; तान् सर्वान् राक्षसान्, सौम्य, संगृह्य। शीघ्रं मे रथं समानीय, धनुषः, विविधाः शराः, खड्गाः, तीक्ष्णाः शूलाः च योजय। अग्रतः गच्छितुम् इच्छामि, युद्धकुशलस्य तस्य दुष्टस्य रामस्य विनाशाय, महात्मनः पौलस्त्यैः सह। एवं वदन्तं खरं दुषणः दीप्तं सूर्यसदृशं महान्तं रथं, विचित्रैः अश्वैः युक्तम्, आज्ञापयत्। स रथः मेरुशिखरसमः, सुवर्णमयः, सुवर्णचक्रसमाकीर्णः, वैदूर्यमययुक्तः च आसीत्। मीनपुष्पवृक्षगिरिसुवर्णचन्द्रसूर्यचित्रैः, शुभैः पक्षिसमूहैः, ताराभिः च आच्छादितः आसीत्। पताकाखड्गैः समलङ्कृतः, उत्तमघण्टाभिः शोभितः, नित्यं उत्तमाश्वैः युक्तः, खरः क्रोधात् तं रथं आरुरोह। खरः, महद् सेनाम् रथैः, कवचैः, आयुधैः, पताकाभिः युक्ताम् दृष्ट्वा, सर्वेभ्यः राक्षसेभ्यः दुषणं प्रति 'प्रस्थिता' इत्य् उक्तवान्। ततः भीषणकवचायुधपताकायुक्ता राक्षससेना जनस्थानात् गर्जन्ती, शीघ्रगामिनी, निर्गता। गदाशूलत्रिशूलतीक्ष्णपरशुखड्गचक्रैः, मुसलानि शूलानि च दीप्तानि हस्तेषु धारयन्तः, राक्षसाः प्रस्थिता। शूलैः, भयानकैः लोहदण्डैः, महधनुषः, गदाखड्गपिष्टवज्रैः, दृष्टिम् उत्पातयन्तः, सर्वे युद्धाय सज्जाः। चतुर्दश सहस्राणि भीषणाः राक्षसाः खरस्य इच्छानुसारं जनस्थानात् निर्गता। तान् भीषणान् राक्षसान् शीघ्रगामान् दृष्ट्वा खरस्य रथः किञ्चित् पश्चात् अनुगतः। आज्ञापितः खरस्य रथः शत्रुनाशनः, शीघ्रं सर्वदिशः च अन्तरदिशः स्वनैः पूर्णवान्। खरः, क्रोधात् तीव्रः, कठोरस्वरः, शत्रुविनाशाय मृत्युसदृशः, पुनः रथवाहनम् आक्रोशत्, मेघनादवत् गर्जन्। महर्षे वाल्मीकिनि रामायणे, आरण्यकाण्डे, त्रयोविंशतितमः सर्गः शृणु। यदा तद् भीषणम् अशुभम् सेनायाः निर्गमनम् अभवत्, तदा रक्तवर्णः, गर्दभसदृशः, घोरः, उत्पातपूर्णः वर्षः तेषां उपरि अभवत्। खरस्य रथस्य युक्ताः शीघ्रगामिनः अश्वाः, पुष्पैः आच्छादिते राजपथे, आकस्मात् पतिताः। सूर्यस्य चतुर्दिक् रक्तवर्णः, ज्वलनचक्रसदृशः प्रकाशः अभवत्। सुवर्णपताकायाः समीपे, महाकायः, भीषणः गृध्रः तत्र स्थितवान्। जनस्थानसमीपे, मांसभक्ष्य पशुपक्षिणः खरस्य शब्दान् उच्चारयन्तः, विविधान् भीषणनादान् कृत्वा आगता। दीप्तदिशायाम्, भीषणा घोराः, शुभाः अपि, रात्रिचराणां घोरनादान् उच्चारयन्तः अभवन्। महान् मेघः, गजविभक्तसदृशः, रक्तजलधारायुक्तः, आकाशम् आच्छाद्य, आकाशस्याभावम् इव दर्शयन्। भयंकरम्, उत्पातपूर्णम् तमः अभवत्; दिशः च अन्तरदिशः स्पष्टं न दृश्यन्ते। सन्ध्या, कालाभावे, नवस्रग्धरक्तवर्णा, तदा भीषणाः पशुपक्षिणः खरं प्रति नदन्तः। बकाः, शृगालाः, गृध्राः च युद्धे अशुभसूचकाः, भीषणाः शब्दान् ददुः। बलस्य समीपे, मुखात् ज्वालान् निष्पादयन्तः, कबन्धः लोहदण्डसदृशः सूर्यसमीपे दृश्यते। महादानवः स्वर्भानुः सूर्यं कालविपर्यये गृहीत्वा, वातः तीव्रः, सूर्यः स्वदीप्तिम् अपहाय। तारा अग्निशिखासदृशाः, रात्र्यभावे, दृष्टाः; शुष्कपुष्पलताः, मत्स्यपक्षिसंवृताः, म्लानाः अभवन्। तदा वृक्षाः पुष्पफलहीनाः अभवन्; रक्तवर्णधूलिः, वातरहिते, उत्पन्ना। स्तार्लिङ्गाः 'चीची' 'कूची' शब्दैः कूजन्तः, भीषणाः उल्काः नादयन्त्यः, पतिताः। भूमिः, पर्वतवनगुल्मैः सह, कम्पमानाः अभवत्; खरः, बुद्धिमान्, रथात् गर्जन्। तस्य वामभुजः कम्पितः, स्वरः विकलः, अश्रूणि नेत्रयोः, सर्वतः निरीक्ष्य। ललाटे वेदना अभवत्, तथापि मोहात् न निवर्तितः; भीषणान् उत्पातान् दृष्ट्वा। ततः खरः हास्यं कृत्वा सर्वे राक्षसान् उवाच—'एते महान्तः, भीषणाः उत्पाताः अभवत्।' अहम् तेषु न चिन्ताम् करोमि; बलात् बलवान् दुर्बलः च मम समः। तीक्ष्णैः शरैः तारा अपि आकाशात् अपाकर्षयितुं शक्न्यामि। क्रुद्धः, मृत्युधर्मानुसारं, तं रामं, बलविक्रममत्तं, तस्य भ्राता लक्ष्मणं च, मृत्युं दास्यामि। तीक्ष्णैः शरैः विना तयोः रामलक्ष्मणयोः वधं कृत्वा निवर्तितुं न शक्यः; तयोः पतनम् एव मम प्रयोजनम्। एवं खरः, भीषणसेनया सह, उत्पातपूर्णे मार्गे, युद्धाय निर्गतः।