रामस्य तेजसा पराभूतः त्वं शीघ्रं विनश्यसि, यः दशरथात्मजः रामः तेनैव बलसम्पन्नः इति खलु श्रुत्वा, शूर्पणखा दुःखार्ता, भ्रातरम् उपविष्टा, मूर्च्छिता, तीव्रेण शोकवेगेन आविष्टा, उदरे हस्ताभ्यां ताडयन्ती, रुदती च बभूव। एवमस्ति—तत् श्रूयतां श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे अरण्यकाण्डे द्वाविंशः सर्गः। शूर्पणखया प्रवोढा, खरः महाबलः राक्षसानां मध्ये, खरादपि कठोरतराणि वचनानि अब्रवीत्। मम क्रोधः, तव अवमानात् उत्पन्नः, अपूर्वः; स समुद्रजलेन इव निग्रहीतुं न शक्यते। न अहम् रामं बलवन्तम् मन्ये—सः मर्त्यः, यस्य आयुः शीघ्रं समाप्तम्; अद्य एव सः स्वकर्मणा प्राणान् त्यक्ष्यति। त्वं शोकं सन्दध्या मा च विषीदः; अहम् रामम् तस्य भ्रातरं च यमसदनं प्रेषयिष्यामि। अद्य त्वं भूमौ क्षीणशक्तिं रामं मम परशुना निपातितं, तस्य उष्णं रक्तं पिबिष्यसि, राक्षसी। एवं खरस्य वचनानि श्रुत्वा, सा प्रमत्ता, हृष्टा च पुनः भ्रातरं राक्षसश्रेष्ठम् स्तोतुं प्रचक्रमे। पूर्वं कठोरैः वाक्यैः तया उक्तः, पुनः स्तुता, खरः ततः दूषणं सेनापतिं अब्रवीत्। मम आज्ञया चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः, घोराः, युद्धे दुर्भेद्याः, सर्वे संगृहीताः। मेघसङ्काशाः ते राक्षसाः लोकविनाशिनः, सम्पूर्णायुधधारिणः; एतान् सर्वान् राक्षसान् समाह्वय, सौम्य। शिघ्रं मे रथं आनय, सौम्य, धनुषाणि, विविधानि बाणानि, खड्गान्, तीक्ष्णशूलानि च। अग्रतस्तिष्ठामि, तं रामं दुर्मदं, युद्धविशारदम्, पौलस्त्यैः सह विनाशयितुम् इच्छामि। एवमुक्ते, दूषणः खरस्य महतीं सूर्यसमप्रभां रथीं, चित्रैः अश्वैः युक्तां, आजुहाव। सा रथी मेरुशिखरसंनिभा, सुवर्णमयविभूषिता, कनकचक्रसंकीर्णा, वैदूर्ययुक्तयुक्ता च बभूव। मीनपुष्पवृक्षशैलचन्द्रसूर्याङ्किता, शुभैः विहङ्गैः, ताराभिः च छन्ना आसीत्। पताकाखड्गयुक्ता, मणिवल्लभिविशोभिता, सततं उत्तमाश्वयुक्ता सा रथी, खरः क्रुद्धः समारुह्य तिष्ठति। ततः खरः, सेनां रथैः कवचैः शस्त्रैः पताकाभिश्च समृद्धां दृष्ट्वा, सर्वेभ्यः राक्षसेभ्यः दूषणं प्रति 'प्रयात' इति आज्ञापयत्। तदा सा राक्षससेना, भयानककवचशस्त्रपताकायुक्ता, जनस्थानात् विनिःसृत्य, भीमस्वनेन, अतिवेगेन प्रस्थितवती। मुषलैः शूलैः त्रिशूलैः तीक्ष्णैः परशुभिः खड्गैः चक्रैः च हस्तेषु धृत्वा, गदाभिः प्रासैः च शोभमाना। शक्तिभिः लोहमुष्टिभिः महद्भिः धनुषां समूहैः, गदाभिः, खड्गैः, मुसलैः, वज्रैः च, सर्वे भीषणदर्शनाः। चतुर्दशसहस्राणि घोररूपिणः राक्षसाः, खरस्य आज्ञया, जनस्थानात् निर्गच्छन्ति स्म। तान् भीमान् राक्षसान् प्रधावतः दृष्ट्वा, खरस्य रथः किञ्चिद् पृष्ठतः अन्वगच्छत्। तदा खरस्य रथः, रिपुघ्नस्य, प्रेरितः, सर्वदिक्चान्दिशः शब्देन पूरयन् शीघ्रं प्रस्थितः। खरः, क्रोधवर्धितः, कठोरस्वरः, शत्रुनाशाय यमसदृशः, पुनः सारथिम् अभ्यधावत्, मेघनिनादसमः गर्जन्। श्रूयतां त्रयोविंशः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे अरण्यकाण्डे। तस्य भयङ्करस्य, अमङ्गलस्य सेनायाः प्रस्थानकाले, भीषणः रक्तवृष्टिः, गर्दभवर्णः, महान् तुमुलः, तेषां उपरि अभ्यवर्षत्। तस्य खरस्य रथस्य शीघ्रगामिनः अश्वाः, पुष्पैः विततान्तरिते राजपथे, आकस्मिकम् पतिताः। सूर्यस्य चक्रवत् ज्वलनसदृशं रक्तवर्णं वर्तुलं बभूव। ततः सुवर्णध्वजस्य उपरि, विशालदेहः भयङ्करः गृध्रः उपविष्टः। जनस्थानसमीपे, मांसभक्षिणः पशुपक्षिणः, खरस्वनान् कुर्वन्तः, आगत्य, घोराणि शब्दानि विविधानि चक्रुः। दिशि ज्वलन्त्यां, भीमाः, भयानकाः, शुभाश्च, घोररात्रिचरस्वनं कुर्वन्तः। महतः मेघाः, विदारितगजसदृशाः, रक्तवारिवहाः, गगनं छादयन्तः, नभः इव नास्ति इति दर्शयन्तः। भीषणा, तुमुला तमसा, रोमाञ्चजननी उत्पन्ना; न दिशः न च विदिशः स्पष्टं दृश्यन्ते। संध्या अपि, अनवस्थितसमयवर्णा, नववद्रक्तरागा, तदा घोराः पशुपक्षिणः खरं प्रति शब्दं चक्रुः। बकाः शृगालाः गृध्राश्च, युद्धे अमङ्गलसूचकं, भीषणं शब्दं नित्यं कुर्वन्तः, भयावहानि निमित्तानि सञ्जग्मुः। बलस्य अग्रे, ज्वलन्मुखः, लोहमुष्टिसदृशः कबंधः, सूर्यसमीपे दृष्टः। महासुरः स्वरभानुः, सूर्यं, अयुक्तकाले, गृहीत्वा, वायुः तीक्ष्णवेगः, सूर्यः च तेजो ह्रासम् अगच्छत्। नक्तमिव ज्वलन्तः तारका, अदर्शयन्त; कमलानि, मत्स्यपक्षिसंछन्नानि, शुष्काणि क्लिष्टानि अभवन्। एवं, खरः स्वसैन्येन सह, विनाशसूचकैः अद्भुतैः निमित्तैः परिवृतः, रामस्य तेजसा पराभूतः, युद्धाय प्रस्थितः।