यदा क्षिप्राः ते योधाः भूमौ क्षणेन पतिताः रामस्य महत् कर्म दृष्ट्वा, अहम् अतिभयेन ग्रस्तः अभवम्। तेन प्रकारेण, भयाकुलः, उत्सन्नः, दुःखितः अहम्, हे निशाचर, सर्वत्र आपदं पश्यन्, पुनः शरणार्थम् त्वाम् आगतः अस्मि। विषादस्य ग्राहैः तथा भयानकतरङ्गैः आकुलितम् दुःखसागरे निमग्नं मां किम् न उद्धरिष्यसि? मांसभक्षका राक्षसाः ये मम साहाय्याय आगताः, रामेण तीक्ष्णैः बाणैः भूमौ निपातिताः। यदि मयि, अथवा तेषु राक्षसेषु, किञ्चित् दया अस्ति, यदि रामे प्रति बलम् अस्ति, हे निशाचर, दण्डकारण्यवासिनां राक्षसाणां कण्टकम् निहन। यदि अद्य शत्रुनाशनं रामं न हन्ति, अहम् तव पुरतः जीवितं त्यक्ष्यामि, हे निर्लज्ज, यथा मम मतिः, त्वम् रामं समरे साक्षात् न शक्नोषि। अपि च स्वबलैः सह, महान् युद्धे तं प्रत्यक्षं न स्थातुं समर्थः; वीरत्वं यद् त्वया अभिहितम्, तद् मिथ्या। शीघ्रं जनस्थानात् स्वजनैः सह निर्गच्छ; अथवा मूढान् समरे हन, अन्यथा कुलं लज्जयाऽपकर्षिष्यसि। रामलक्ष्मणयोः तयोः नरयोः हन्तुं त्वम् न समर्थः; किं तव अस्तित्वम्, बलहीनः, अल्पशक्तिमान्? रामतेजसा अभिभूतः त्वम् शीघ्रं नष्टः भविष्यसि; रामः दशरथसुतः तेन एव शक्त्या युक्तः। तया दुःखार्ता, मूर्च्छिता, भ्रातरं समीपस्थं दृष्ट्वा, उदरं हस्ताभ्यां ताडयित्वा, तीव्रशोकसमाकुला अश्रूणि मुमोच। ततः तया शूर्पणखया उत्तेजितः खरो राक्षसान् मध्ये, स्वातिप्रखरं वचनं अब्रवीत्। मम क्रोधः, तव तिरस्कारात् उत्पन्नः, अतुलः; स समुद्रजलस्य विक्षिप्तस्य इव निग्रहं न गच्छति। रामं न अहम् शक्तिमन्तम् मन्ये—मर्त्यः, यस्य आयुः क्षीणः; अद्य स स्वपापेन प्राणान् हानिष्यति। अश्रूणि धारय, व्याकुलतां त्यज; अहम् रामं भ्रातरं च यमसदनं प्रेषयिष्यामि। अद्य त्वम् रामस्य रक्तं तप्तं पिबिष्यसि, मम परशुना हतस्य भूमौ शिथिलस्य, हे राक्षसी। तस्य वचनं श्रुत्वा, शूर्पणखा हर्षिता, मूढा, पुनः भ्रातृं राक्षसश्रेष्ठं स्तुतवती। पूर्वं कठोरं वचः उक्तवती, पुनः स्तुत्वा, खरः तदा दुषणं सेनापतिं अब्रवीत्। चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः, युद्धे विक्रान्ताः, मम इच्छायाः अनुगामिनः। मेघसमानवर्णाः, लोकविनाशनपरायणाः, सर्वे सज्जाः; सर्वान् राक्षसान् संगृह्य, सौम्य। शीघ्रं मम रथं आनय, सौम्य, धनुषः, विविधबाणान्, खड्गान्, तीक्ष्णशूलान् च। अग्रे गन्तुम् इच्छामि, तस्य दुर्धर्षस्य रामस्य विनाशाय, युद्धविशारदस्य, महात्मनः पौलस्त्यैः सह। एवं भाषमाणे, दुषणः तस्य महति रथे आदेशं दत्तवान्, सूर्यसमानदीप्ते, चित्रैः अश्वैः युक्ते। स रथः मेरुशिखरप्रतिमः, सुवर्णसंपन्नः, सुवर्णचक्रसंयुक्तः, वैदूर्ययुक्तयुगः। मत्स्यपुष्पवृक्षगिरिशशिसूर्यचित्रैः, शुभपक्षिपक्षसमूहैः, ताराभिः आवृतः। पताकाखड्गैः, उत्तमघण्टाभिः, सदा उत्तमाश्वैः युक्तः, खरः क्रोधात् तं रथं आरोहत्। खरः तं महदन्यं सैन्यं रथैः, कवचैः, आयुधैः, पताकाभिः सहितं दृष्ट्वा, सर्वे राक्षसाः दुषणं प्रति 'प्रस्थितः' इति अब्रवीत्। ततः स राक्षससैन्यः, भीषणकवचायुधपताकायुक्तः, जनस्थानात् गर्जन् शीघ्रं प्रस्थितः। गदाभिः, शूलैः, त्रिशूलैः, तीक्ष्णपरशुभिः, खड्गैः, चक्रैः, मुसलैः, शिलाभिः दीप्तः। शूललोहमुष्टिकनिष्कदण्डमुषलवज्रैः, भीषणदर्शनैः, सर्वे राक्षसाः चतुर्दशसहस्राणि, खरस्य इच्छायाः अनुगामिनः, जनस्थानात् प्रस्थिताः। तान् भीषणान् राक्षसान् प्रस्थितान् दृष्ट्वा, खरस्य रथः अन्वगच्छत्। तदा प्रेरितः खरस्य रथः, शत्रुनाशनः, शीघ्रं सर्वदिक् चान्तर्दिक् शब्देन पूरयामास। खरः, क्रोधवर्धितः, कठोरस्वरः, शत्रुविनाशाय यमसदृशः, पुनः रथवाहनं प्रत्यक्रोशत्, महाघनः शिलानिपातवत् गर्जन्। यदा स भीषणः, अशुभः सैन्यः प्रस्थितः, तदा तेषु भीषणा रक्तवृष्टिः, गाढगर्दभवर्णा, महान् नादयुक्ता, अभवत्। युक्ताश्वाः तस्य रथस्य, पुष्पैः कृतमार्गे, अकस्मात् राजमार्गे पतिताः। सूर्यस्य चक्रवत्, रक्तवर्णः, दीप्यमानः, तं सूर्यं आवृतः अभवत्। एवं कथा रामायणस्य अरण्यकाण्डे, वाल्मीकिना वर्णिता।