शूर्पणखायाः पुनः पतितायाः दृष्ट्वा, खरः क्रोधेन सन्तप्तः स्पष्टं वचनं उक्तवान्, तस्याः सहायता-अभिलषायाः कारणम् ज्ञातुम् इच्छन्। तस्याः हितार्थम् मया वीराः मांसभक्षः राक्षसाः प्रेषिताः—किमर्थं पुनः रोदनं करोषि? ते सर्वदा मम प्रति भक्ताः, वश्या, सुसंस्कृताः च; यदि ते हन्यन्ते, ते मम आज्ञां न अवलम्बिष्यन्ति इति न सम्भवति। किम् इदं? रक्षः, तव 'हा रक्षक!' इति क्रन्दनस्य, भूमौ सर्पवत् विक्षिप्तस्य, कारणं श्रोतुम् इच्छामि। अहम् अत्र स्थितः, तव रक्षकः; किमर्थं अनाथवत् विलपसि? उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ! न एवमवसन्ना भव; एतत् दुर्बलत्वं त्यज। खरस्य भीमस्य एवं उक्त्या शूर्पणखा सान्त्विता, अश्रुपूरितं नेत्रं मृष्ट्वा, स्वस्य भ्रातरं खरं प्रत्युवाच। अहम् अधुना तव समीपं आगता, कर्णनासिका छिन्ना, रक्तधाराभिः सिक्ताः, त्वया सान्त्विता च। तव कृते, राघवस्य लक्ष्मणस्य च वधाय, त्वया चतुर्दश वीराः राक्षसाः शस्त्रपूता प्रेषिताः। ते सर्वे कोपिताः, शूलपट्टिशधारिणः, रामेण युद्धे तीक्ष्णबाणैः प्राणभेदकैः विनिपातिताः। तान् शीघ्रवीरान् क्षणेन भूमौ पतितान् दृष्ट्वा, रामस्य महत् कर्म च दृष्ट्वा, महती भीतिर्मया आक्रान्ता। एवं भयात् कम्पिता, शोकविह्वला, सर्वत्र आपदं दृष्ट्वा, पुनः तव शरणं प्राप्ता। विषादग्राहैः मगरैः, भयतरंगैः आकुलितं दुःखसागरं मम किमर्थं न उद्धरिष्यसि? मम सहायता-अभिलाषायाः कृते आगताः मांसभक्षाः राक्षसाः रामेण तीक्ष्णबाणैः भूमौ पतिताः। यदि मयि, राक्षसेषु च, किञ्चित् दया अस्ति, यदि रामे प्रति बलं वा शक्तिः वा अस्ति, हे निशाचर—दण्डकारण्य-निवासिनां राक्षसाणां कंटकं रामं हन। यदि अद्य शत्रुनाशकं रामं न हनिष्यसि, तव पुरतः जीवितं त्यक्ष्यामि; मम मतम्, त्वं रामं युद्धे न समर्थः। सैन्येन अपि त्वं महायुद्धे तस्य सामिप्ये न स्थितुं शक्नोषि; वीरत्वं त्वया केवलं व्याहर्यते, तव शौर्यं मिथ्या। शीघ्रं जनस्थानात् स्वजनैः सह गच्छ; अथवा मूर्खान् युद्धे हन, अन्यथा कुलं तव कलङ्कितं भविष्यति। रामं लक्ष्मणं च तौ द्वौ नरौ हन्तुं त्वं न समर्थः; किम् अस्ति तव जीवितं, निर्बलः, अल्पशक्तिमान् च? रामस्य वीर्येण तव शीघ्रं विनाशः भविष्यति; रामः दशरथनन्दनः तेन एव वीर्येण युक्तः। भ्रातरं समाश्रित्य, शोकाकुला, मूर्च्छिता, शूर्पणखा उदरं हस्ताभ्यां ताडयित्वा, तीव्रशोकवशात् विलपन्ती रुरोद। एवं शूर्पणखया उत्तेजितः खरः राक्षससमूहे मध्ये खरात् अपि कठोरतरं वचनं उवाच। मम क्रोधः, तव अपमानात् उत्पन्नः, अतुलः, समुद्रस्य जलेन यथा न निग्रहः शक्यते, तथा निवारयितुं न शक्यते। रामं अहं न शक्तिमन्तं मन्ये—मर्त्यं, यस्य आयुः क्षीणम्; अद्य सः स्वकर्मणः दोषात् जीवितं हानिष्यति। अश्रूणि संहर, विक्षेपं त्यज; रामं भ्रातृं च यमसदनं प्रेषयिष्यामि। अद्य रामस्य रक्तं, मम परशुना हतस्य, भूमौ शिथिलस्य, त्वं पीत्वा सन्तुष्टा भविष्यसि, हे राक्षसी। खरस्य वचनं श्रुत्वा, शूर्पणखा हर्षिता, मूढा, पुनः भ्रातरं राक्षसश्रेष्ठं स्तोतुम् आरब्धवती। पूर्वं कठोरं वचनं श्रुत्वा, पुनः स्तुत्या, खरः ततः दूषणं सेनापतिं प्रार्थितवान्। चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः, युद्धे भीषणाः, मम इच्छानुगाः। मेघसमानवर्णाः, लोकविनाशकाः, सर्वे सज्जाः; समस्तान् राक्षसान् संगृह्य, सौम्य। शीघ्रं मम रथं आनय, धनुषः, विविधानि बाणानि, खड्गाः, तीक्ष्णशूलानि च। अग्रे गन्तुम् इच्छामि, तस्य दुर्मेधसः रामस्य विनाशाय, युद्धकुशलस्य, महात्मनः पौलस्त्यैः सह। एवं भाषमाणं दूषणः खराय महतीं रथं, सूर्यसदृशं, चित्राश्वयुक्तं, आज्ञापयत्। स रथः मेरुशिखरसदृशः, सुवर्णमण्डितः, सुवर्णचक्रसमाकीर्णः, वैदूर्ययोकयुक्तः। मत्स्यपुष्पवृक्षपर्वतचन्द्रसूर्यचित्रैः, शुभपक्षिसमूहैः, ताराभिः च आवृतः। पताकाखड्गयुक्तः, उत्तमघण्टामण्डितः, सदा उत्तमाश्वयुक्तः, खरः क्रोधेन तं रथं आरुरोह। खरः तं महद् सैन्यं रथैः, कवचैः, शस्त्रैः, पताकाभिः च दृष्ट्वा, सर्वे राक्षसाः दूषणं प्रति 'गच्छ' इति उक्तवान्। ततः राक्षससैन्यं, भीषणकवचशस्त्रपताकायुक्तम्, जनस्थानात् गर्जन्तं, शीघ्रं प्रस्थितम्। गदाशूलत्रिशूलतीक्ष्णपरशुखड्गचक्रधारिणः, मुसलशक्तिसमदीप्ताः, तैः राक्षसैः सेना प्रस्थिताः।