राक्षसैः क्रुद्धैः रामाय निर्भयमुक्तं यत्—"एतेन गदाभिः शूलैः पट्टिशैश्च येन वयं सशस्त्राः तव प्राणं बलं च हस्तगृहीतम् धनुः च नाशयिष्यामः"—इति। ततः चतुर्दश राक्षसाः, क्रोधसंरक्ताः, शस्त्रखड्गधराः, रामं प्रति साक्षात् अभ्यधावन्। ते सर्वे राक्षसाः रामेण दुर्लभविजयेण क्षिप्तानि शूलानि तस्य प्रति सम्यक् प्रेषितवन्तः। रामः तु सुवर्णभूषितैः बाणैः तानि सर्वाणि शूलानि व्यच्छेदयत्; ततो दीप्तसूर्यसदृशैः नाराचैः धनुः समादाय, महाबलः स तान् राक्षसान् प्रति सज्जीकृतवान्। सः रामः, क्रोधसंयुतः, तीक्ष्णशिलास्त्राणि चतुर्दश बाणान् गृहीत्वा, धनुः संधाय, राक्षसान् लक्ष्यीकृत्य समारोपयत्। तस्य बाणैः विदारितहृदयान् ते राक्षसाः, सर्पाः इव बिलात् पतन्तः, भूमौ अपतन्, छिन्नमूलाः वृक्षाः इव निष्क्रान्ताः। रक्तसिक्ताः, विकृतदेहाः, प्राणहीनाः च ते भूमौ पतिताः; तान् तथा पतितान् दृष्ट्वा, राक्षसी क्रोधेन समाक्रान्ता अभवत्। सा रक्तस्रावशोषिताङ्गी, खरं प्रति उपसृत्य, पुनः व्यथिता, सन्तप्तलता इव शुष्करसविहीना, भूमौ अपतत्। दुःखविह्वला सा, भ्रातरं समीपं गत्वा, महान् क्रन्दनं कृत्वा, साश्रुनयना, क्षामवदना, कम्पमानया वाचा विललाप। तदा युद्धे निपातितान् राक्षसान् दृष्ट्वा, शूर्पणखा पलाय्य, भ्रातरं खरं सर्वं तेषां वधं, राक्षसानां नाशं च, निवेदयामास। इदानीं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकृते, अरण्यकाण्डे, एकविंशः सर्गः श्रोतव्यः। तदा शूर्पणखां पुनः पतितां दृष्ट्वा, खरः क्रोधसंयुक्तः, तस्यै स्पष्टरूपेण वाचं अभाषत—सा हि साहाय्यार्थम् उपागता आसीत्। स उवाच—"त्वदर्थं मया प्रेषिताः वीराः राक्षसाः मांसभक्ष्याः; किं पुनः त्वं पुनः रुदसि? ते सर्वे मम प्रियसखायः, न कदापि आदेशं लंघयेयुः। किमिदं? किमर्थं त्वं 'हा रक्ष' इति भूमौ सर्पवत् व्यथसे? अहं सन्निहितः सन् तव रक्षां करोमि; किमर्थं त्वं अनाथवत् विलपसि? उत्थेहि, उत्थेहि; मा शोकं कुरु, एष दुर्बलता त्यज।" एवं खरस्य वचः श्रुत्वा, सा शूर्पणखा, समाश्वसिता, साश्रुनयना, भ्रातरं खरं प्रति इदं वचनं अब्रवीत्—"इदानीं अहं तव समीपं प्राप्ता, छिन्नकर्णनासा, रक्तस्रोतसि सिक्तां, त्वया च समाश्वासिता। त्वया मम कृते चतुर्दश राक्षसाः, शस्त्रपाणयः, रामलक्ष्मणयोः वधाय प्रेषिताः। ते सर्वे कोपसंयुक्ताः शूलपट्टिशपाणयः रामेण बाणैः मर्मविद्धाः निपातिताः। तान् क्षणेन भूमौ पतितान् दृष्ट्वा, रामस्य महत्कर्म अपि दृष्ट्वा, अहं भयाकुला अभवं। अतः अहं भीता, संतप्तचित्ता, सर्वतः आपदं पश्यन्ती, पुनः त्वाम् शरणं प्राप्तवती। दुःखमकरैः, भयतरङ्गैः परिपूर्णे दुःखसागरे मग्नां मां किमर्थं त्वं न उद्धरिष्यसि? ये राक्षसाः मम सहाय्याय आगताः, ते रामेण तीक्ष्णैः बाणैः भूमौ निपातिताः। यदि मयि दया अस्ति, वा तेषु राक्षसासु, यदि च बलं वा शक्ति वा रामे, हे रजनीचर, अस्ति ते, तर्हि दण्डकावनवासिनां राक्षसानां कंटकं रामं हन्याः। यदि त्वं अद्य रामं रिपुं न हनिष्यसि, तर्हि अहं तव पुरतः प्राणान् त्यक्ष्यामि; त्वं रामं युद्धे न पश्यसि इति मम अभिप्रायः। अपि च, त्वं स्वबलैः अपि तं महायुद्धे रामं प्रतियातुं न समर्थः; त्वं वीर इति यः ख्यातः, स मिथ्या। शीघ्रं जनस्थानात् स्वबन्धुभिः सह निष्क्राम; अथवा युद्धे मूर्खान् हन्याः, अन्यथा कुलं लज्जयिष्यसि। त्वं रामलक्ष्मणौ न हन्तुम् समर्थः; किं तव जीवितं, बलहीनस्य, अल्पशक्तेः? रामतेजसा जुष्टः त्वं शीघ्रं नश्यसि; रामः दशरथात्मजः तेनैव तेजसा युक्तः।" एवं सा भ्रातरं समीपं, शोकसन्तप्तां, मूर्च्छितां, उदरं हस्ताभ्यां ताडयन्ती, अतिव्यथिता रुरोद। अथ श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकृते, अरण्यकाण्डे, द्वाविंशः सर्गः श्रोतव्यः। एवं शूर्पणख्या प्रोत्साहिता, खरः राक्षसानां मध्ये, खरादपि कठोरतरं वचनं अब्रवीत्—"मम क्रोधः, तव तिरस्कारात् उत्पन्नः, अतुल्यः, यथा लवणोदकं तर्जनं न रोद्धुं शक्यते, तथा न निग्रहीतुं शक्यते। न अहं रामं बलवन्तं मन्ये—सः मर्त्यः, सजीवितपर्यन्ते स्थितः; अद्य सः स्वकृतदोषात् प्राणान् त्यक्ष्यति। शोकं त्यज, विकारं च विहाय, अहं रामं लक्ष्मणं च यमसदनं प्रेषयिष्यामि। अद्य त्वं रामस्य रक्तं उष्णं पिबिष्यसि, मम परशुना हतम्, भूमौ दुर्बलं पतितम्।" एवं खरस्य वचनं श्रुत्वा, सा प्रमोदिता, मूढा, भ्रातरं पुनरपि स्तौति स्म—स राक्षसश्रेष्ठः। तया पूर्वं कठोरं भाषितः, पुनः स्तुतः, खरः ततः दूषणं सेनापतिं प्रति वचनं अब्रवीत्।