राक्षसाः चतुर्दश, युद्धभूमौ रामं एकाकिनं दृष्ट्वा, तं प्रत्युत्तमं समागम्य उग्रं वाक्यम् ऊचुः— "हे राम, त्वं एकः, वयं बहवः। केन शक्त्या त्वं अस्माकं मध्ये स्थितुं समर्थः? किं तु युद्धे अस्मान् प्रति योधुं त्वं किम् शक्तिम् अर्हसि?" तदनन्तरं ते राक्षसाः प्रहरणानि—गदाः, शूलानि, परशूनि—स्वैः बाहुभिः क्षिप्त्वा रामाय प्राणान्, बलम्, हस्तगतं धनुषम् च हरिष्यन्ति इति गर्जन्तः अभ्यधुः। एवं उक्त्वा, ते चतुर्दश राक्षसाः, कोपात्, शस्त्राणि उन्नम्य, रामं प्रति सम्यक् अभ्यधावन्। तैः राक्षसैः, शूलानि रामं अप्रताप्यं प्रति सम्यक् क्षिप्तानि। सर्वे चतुर्दश शूलाः रामं प्रति प्रक्षिप्ताः। रामः तु सुवर्णमण्डितैः बाणैः तानि सर्वाणि शूलानि छित्त्वा, ततः तेजस्वी सूर्यसमान् नाराचबाणान् समादाय, महाबलः कोपात् चतुर्दश तीक्ष्णान् अश्मशिरः बाणान् ग्रहीत्वा धनुषम् आकर्ष्य राक्षसान् प्रति लक्ष्यम् अकरोत्। ते राक्षसाः रामस्य बाणैः हृतहृदयाः, भूमौ नागाः इव बिलात् पतिताः, मूलेन छिन्नवृक्षाः इव भूमौ निषण्णाः, रक्तनिषिक्ताः, विकृतवपुषः, मृत्युः प्राप्ताः। तेषां भूमौ पतितानां दृष्ट्वा, राक्षसी शूर्पणखा कोपेन अभिभूतः। सा रक्तेन सिक्तवपुषा, खरे समीपम् आगत्य, शोकात् पुनः पतिता, रसहीनलता इव। दुःखात् संतप्तवती, भ्रातुः समीपे महतीं क्रन्दनम् अकुर्वत्, कम्पमानया वाचा अश्रूणि मुमोच, श्वेतमुखी अभवत्। युद्धे राक्षसान् निहतान् दृष्ट्वा, शूर्पणखा भयात् पलायिता, ततः भ्रातृखरं सर्वं राक्षसवधं, तेषां विनाशं, सम्यक् निवेदयामास। तत्र श्रीवामीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, एकविंशः सर्गः आरभ्यते। शूर्पणखां पुनः पतितां दृष्ट्वा, खरः कोपात् स्पष्टं वाक्यम् ऊचुः, सा तस्य समीपम् उपसृत्य सहायता याचितवती। "ये वीराः मांसभक्षः राक्षसाः मया तव कृते प्रेषिताः, पुनः किमर्थं त्वं रुदसि?" ते राक्षसाः सदा मम भक्ताः, आज्ञाकारिणः, यद्यपि ते निहताः, मम आज्ञां न लङ्घयन्ति। किं एतत्? कारणम् इच्छामि श्रोतुम्, येन त्वं 'हा रक्षका' इति भूमौ सर्पवत् विक्षिप्य रुदसि। अहम् अस्मि, तव रक्षकः, किमर्थं तवं अनाथवत् विलपसि? उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ! दुःखं विसृज्य, धैर्यं धारय। एवं खरेण संबोधितवती शूर्पणखा, सान्त्विता, अश्रुपूर्णाक्षी, भ्रातृखरं वाक्यम् ऊचुः— "अहं त्वां समीपं आगता, श्रोत्रनासिकयोः छिद्रिते, रक्तधाराभिः सिक्तवती, त्वया सान्त्विता। त्वया चतुर्दश वीराः राक्षसाः, आयुधधारिणः, रामलक्ष्मणयोः वधाय मम कृते प्रेषिताः। किन्तु सर्वे ते, कोपात् शूलपरशुधारिणः, रामेण तीक्ष्णैः प्राणच्छेदकैः बाणैः युद्धे निहताः। तान् शीघ्रवीरान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वा, रामस्य महाकर्मणः साक्षात्कारात्, अहं अतिभयेन अभिभूतवती। अतः भयभीता, व्याकुला, विषण्णा, रात्रिचर, सर्वत्र भयम् अपश्यं, पुनः तव शरणम् आगता। दुःखग्राहैः मगरैः, भयतरङ्गैः पूर्णे दुःखसागरे निमग्ना, किमर्थं त्वं मां न उद्धरस्य्? ये मांसभक्षाः राक्षसाः मम सहाय्याय आगताः, रामेण तीक्ष्णैः बाणैः भूमौ निहताः। यदि तव मयि दया अस्ति, वा तेषु राक्षसासु, यदि तव रामे प्रति बलम् अस्ति, रात्रिचर, तर्हि दण्डकारण्यनिवासिनां राक्षसानां कंटकं रामं निहन्याः। यदि अद्य रामं शत्रुनाशनं न हन्याः, अहं तव पुरतः जीवितं त्यजामि, निर्लज्जः। मम मतिः, त्वं युद्धे रामं प्रत्युत्थातुं न समर्थः। तव सेनया अपि, त्वं तं महायुद्धे सम्यक् स्थितुं न शक्नोषि। वीरत्वम् इति यः प्रचारः, स मिथ्या। शीघ्रं जनस्थानात् स्वबन्धुभिः सह निर्गच्छ। अन्यथा, मूर्खान् युद्धे हन्याः, वा कुलं कलंकितं करिष्यसि। त्वं रामलक्ष्मणयोः वधाय न समर्थः; किं तव अस्ति, बलहीनः, अल्पशक्तिः। रामतेजसा अभिभूतः, त्वं शीघ्रं नष्टः भविष्यसि; रामः दशरथसुतः तेनैव शक्त्या युक्तः।" सा शोकग्रस्ता, भ्रातुः समीपे, मूर्च्छिता, उदरं हस्ताभ्याम् आघ्रात्वा, तीव्रशोकात् रोदितवती। अथ श्रीवामीकिरामायणे, अरण्यकाण्डे, द्वाविंशः सर्गः आरभ्यते। एवं शूर्पणखया प्रेरितः, सेनापतिः खरः राक्षसान् मध्ये, स्वात् अपि उग्रतरं वाक्यम् ऊचुः। "मम क्रोधः, तव अपमानात् उत्पन्नः, अतुल्यः; सः समुद्रस्य क्षोभवत् निग्रहितुं न शक्यते। अहं रामं शक्तिमन्तम् न मन्ये—सः मर्त्यः, यस्य आयुः शीघ्रं समाप्तम्। अद्य सः आत्मदोषात् जीवितं हिनस्ति। अश्रूणि निगृह्य, व्याकुलतां विसृज्य, अहं रामं भ्रातरं च यमलोकं प्रेषयिष्यामि। अद्य त्वं रामस्य गरम रक्तं पिबिष्यसि, मम परशुना हतस्य, भूमौ दुर्बलस्य, हे राक्षसी।" खरस्य वाक्यं श्रुत्वा, शूर्पणखा हृष्टा अभवत्, मूढा, पुनः भ्रातृखरं राक्षसश्रेष्ठम् स्तुतवती।